literatura

САМО ЕДНАШ - ЕН СЕКСТОН

2008-02-05T10:36:00.001-08:00

Само еднаш знаев зошто е животов.
Во Бостон, некако одеднаш, сфатив;
одев покрај Чарлс Ривер,
гледав како светлата се копираа едно со друго
сите неонски и заслепувачки, отворајќи
ги нивинте усти како оперски пејачи;
броев ѕвезди, мои мали придружници,
моите празнини хризантеми, и знаев дека одам, љубов моја,
по зелената страна од ноќта и им плачеше
моево срце на колите од исток и им плачеше
моево срце на колите од запад и ја премина
мојава вистина по малото заоблено мостче
и ја испрати мојава вистина, нејзиниот шарм, дома
и ги собра сите овие константи во утрото
само за да исчезнат.

Препев од англиски: Љупчо Петрески

СРЕЌНА ЉУБОВ - ИРЕНА ТУВИМ

2008-02-05T10:34:00.000-08:00

Постојано доаѓаш. Јас сум среќна девојка.
Но, се простуваш од мене рано, за разлика од порано. Брзаш?Каде? И зошто?
Сакаш да ме изгубиш? Ако треба, ќе умрам. Имај милост.
Не гледај ме туку-така в очи. Криеш нешто. Кажи ми. Не зборувај.

Мајска ноќ, шарена како кинеска оперета,
Мириса на мокар асфалт, на Париз и на платниште небо.
О, раце мудри и праведни! Товарот твој јак, а лесен!
Ах, што би правела без вас? Заминуваш? Остани. Не треба.

Истекуваноќта, добро знаеш дека се плашам од муграта,
Не сакам сама да го видам тоа рано срамежливо небо.
Се плашам од тивките чекори. Спаси ме од крцкањето на клучот,
што звучи како некоја лоша приказна, кога ќе се затвори портата.

Ќе ја затворам по тебе вратат тивко, како срцето, што умира,
Без да го добијам најлесниот шепот. Ги притискам рацете на градите.
Ме учиш што е тоа љубов. Ја знам на памет. А, сега,
Ме учиш на самотија и ме учиш на смрт.

Препев од полски: Емил Ниами

ОНА ШТО ОЧИГЛЕДО ЌЕ ГО НАЈДАМ – КЕН ФОСТЕР

2008-02-05T10:33:00.001-08:00

Беше на Магазин Стрит во Лоуер Гарден кога за првпат го сретнав Пит. Стоеше на постулатите од руинираниот комплекс станови каде имав закажано да видам стан за 150 долари месечно, за што мислев дека можам да си го дозволам бидејќи на мојата невработеност и дојде крајот.
-Не сакаш да живееш тука, - рече Пит, - можеме да најдеме подобро.
Сум го видел претходно, како се мотка низ студентскиот дом, каде што престојувам. Пит престојуваше таму, се додека не го замолија да си замине. Постоеја некои гласини, но никогаш не знаеш во што да веруваш. Нешто дека должел пари за собата. Но, сепак, тој повторно се враќаше, барајќи нови пријатели. Се моткаше во холот ова утро, кога ме слушна како закажувам средби за барање стан низ цел град, вклучувајќи го и тој на Магазин Стрит.
- Ми го украде состанокот, - реков.
Пит рече “Задоцни.” Ја крена капата завртена нопаку и помина со раката низ неговата црна коса пред повторно да ја стави назад. Неговата коса, потстрижена едноставно, беше излезена од под краевите на капата.
- Се обидував да направам некакво резиме, - реков.
Го поминав утрото во Францускиот кварт, седејќи во кафетеријата Калди, слушајќи џез и двоумејќи се каков вид на резиме да направам. Ако ги наведев добрите работни места што ги имав во минатото, можеби ќе изгледав преквалификуван за типот на работа што ќе ја добијам. Но, ако ги изоставам, луѓето ќе се прашуваат што сум правел цело ова време. Така најмногу што правев ова утро беше мојот отсјај во големите бронзени урни.
Пит рече, “Сакам да се пробивам во животот и без резиме.” Го рече тоа како само да сакаше да ме утеши или да си докаже себеси, дека се е океј, дека за се ќе се погрижи. Тоа беше тогаш кога решив дека го сакам за пријател, бидејќи знаев дека не може да му се верува. И се додека не можам да му верувам нема да може да ме разочара.
Се преселив во Њу Орлинс кон крајот на јануари, бидејќи не знаев ништо попаметно да направам, ако не друго барем е топло. Престојував во подрумот на едена пријателка во Портланд, спиејќи на душек на подот од собата која била на ќерка и пред да избега од дома. Само што ме отпуштија од работа - полноќни дежурства во Кинко, правејќи копии за шизофреничарите во близина на куќата – не планирав да останам подолго, но не планирав и што да се прави следно. Најчесто седев во дневната чекајќи го сонцето да изгрее, но некако тоа многу ретко се случуваше. Седејќи кабина наспроти Пит, сфатив дека не ќе да е постар од ќерка и на мојата пријателка. Се прашував дали знае дека имам скоро триесет.
Првите неколку дена во Њу Орлинс, го испоминав градот, со помош на моето сетило за мирис. Тревниците на погорните имоти, беа означени со нешто слатко, со привремени облаци чад како запалено лисје. Облаците прашина се издигаа зад трамваите на Чарлс Стрит. Во квартот, на Дектур Стрит, деновите беа исполнети со мирисот на шеќер во прав што доаѓаше од Кафе Ду Монд, заменето навечер со смрдеата на повраќаници и урина од пијаните туристи; но некако благиот мирис се провлекуваше и остануваше со мене, подолго и посилно од што било.
Мерките за време и пари беа променливи. Можеше да биде вторник или четврток или, пак, сабота. Никој како да знаеше точно. Две минути, два часа, два дена, два месеци. нечиј кеш може да трае седмица или да исчезне за едно попладне. Барам некаква си стабилност.
- Посакувам да има нешто да се прави интересно вечерва, - рече, - знаеш?
- Сакаш да одиме на пијалак? - го прашав.
Пит имаше дури и помалку пари од мене, ама имаше едн куп бонови за храна. По секој оброк и давав на келнерката крединта картичка која никогаш не планирав да ја покријам, а имаше малку на неа да се искористи, Пит ќе ми платеше со боновите за храна, давајќи ми секогаш малку повеќе, но никогаш онолку колку што јас посакував. Подоцна кога ќе останев без пари и живеев на тестенини и слични глупости, ги разменував боновите во Тајм Сејвер. Понекогаш ќе земев и два хот-дога за еден долар. Во многу лоши денови, ќе го потрошев останатиот четврт долар на сирење.
Пиејќи кафе во Калди, најдов паднат водич за Карневалот кој испаднал од средината на локалниот весник. Парадите што се одржуваа за време на Карневалот се провлекуваа дури до центарот, цик-цак низ соседствата неколку пати на ден, запирајќи го сообраќајот, всушност за време на Карневалот и немаше некаков сообрајќај. Тоа беше последна шанса за забава пред да заминат за Лент. Сите одат на парадите, или, ако се доволно среќлии да бидат поканети, тие се на еден од оние подвижни подиуми, разголени, маскирани, дразнејќи се, задевајќи се и покажувајќи ги своите ликови на публиката - Бахалиус, Орфеј, Рекс, Пегас... Градот ечи од електричните генератори на подиумите. Жените ги покажуваат цицките на публиката за да им фрли повеќе мониста, мажите на подиумите поминуваат сигурно покрај нив, мажите маскирани можат да побараат што сакаат, и најчесто го добиваат она што го сакаат.
Луѓето доаѓаат фамилијарно, татковците ги носат децата на раменици да гледаат, или во парови мажи и жени, преминувајќи ја таа линија за анонимен бакнеж. Грасмедианите се дел од публиката која се собира да се бори за подароци од организаторите, познати како Неутрален терен.
Вечерта на парадата на Баханалиите, стоев на неутралниот терен на аголот од Чарлс Стрит и Наполеон, гледајќи толпата што поминуваше истура пластични чаши, мониста, карти, и други дребулии во рацете на луѓето пред мене. Гледајќи како вечерниот воздух во Њу Орлинс не спроведува светло, како светлото се собира во воздухот околу светилките, и само платформите на најбогатите организатори беа осветлени, иако беа заобиколени со длабока темнина.
Хенри правеше забава на другиот крај од Наполеон. Го сретнав Хенри исто така кога бев во потрага по стан, но решивме дека нема да можеме да живееме заедно. Неговиот газда ја продаваше куќата во која тој живееше, па организираа голема забава пред да ја напуштат. Ми рече дека треба да дојдам. А, во меѓувреме се надевав дека ќе налетам на Пит, за да имам со некој да бидам таму. Можеби би било подобро да заминам со некој дома, ако не е таму Пит. Тоа беше мојата цел. Не беше важно со кого.
Една група по име Ламп, се подготвуваше за свирка во салонот, пивото беше во дворот. Се наведнав над ѕидот зад куќата и гледав една девојка како си игра со буренцето. Имаше уште двајца момци кои стоеја близу неа, и некоја си приватна шега се одвиваше заради цревото и бурето. Погледна накај дворот кон мене и ми се насмевна. Беше слатка, на јужњачки начин. Изгледаше полничко, но секси, баш како филмска ѕвезда што игра калуѓерка - баш такво лице имаше. Дојде накај мене со пиво в рака, препнувајќи се на една вреќа ѓубре во средината на дворот, но успеа да одржи баланс на телото и постојано да ме гледа в очи.
- Се прашував дали би ми помогнал, - ми рече. - Моите пријатели имаат натпревар, и сакам да помогнеш во донесувањето одлука.
- За што е натпреварот?
- Се расправаат кој има најголем кур, - ми рече. - Сакаш да ми помогнеш?
- Не можат сами да одлучат кој има? - ја прашав. Погледнав накај момците. Се уште се заебаваа со цревото.
- Баш и јас го помислив тоа, - ми рече. Се викаше Ејми, и почна да им се восхитува на моите мониста.
- Ги имаш многу по тебе. Луѓето фрлаа со нив на тебе?
- А-ха, - реков. - Така некако, - решив дека ништо не губам ако се обидам и ги начекав сите што другите ги пропуштија. Имам барем едно дузина од нив околу вратот, и купче пластични чаши за мојот нов стан, ако успеам да најдам.
- Имаш право, - рече Ејми. Погледна кон двајцата момци и бурето.
- Погледни ги сите овие, - рече. Нејзиниот врат беше нареден со безброј големи златни мониста. Оние што се чуваат за жени што ги разголуваат градите или му ги пушат на мажите на улица.
- Не ги сакав, ама тие само ми ги фрлаа. Мислиш дека е сексистички?
- Дали мислам дека ако си жена ќе собереш повеќе? - прашав.
- Да. Сакаш од моиве?
- Секако, - и реков.
Почна да извлекува од своите околу вратот, ставајќи ми ги мене. Двајцата момци дојдоа и гледаа. На крај едниот од нив рече:
- Сакаш да го ебеш? Тоа е?
Ејми му се изнасмеа, а тој и неговиот пријател отстапија.
- Мислам дека ќе си одиме и ќе одиме на некое друго место, - ми рече. - Сакаш да дојдеш со нас?
- Не знам, - и реков. – Мислам, да не бидам малтретиран?
Сакав само да заминам некаде со неа и да ја држам за рака, ама не знаев каде би одел.
Погледна кон едно од момчињата и ми рече:
- Не ми е дечко, само некако секогаш завршуваме заедно.
- Океј, - и реков. - Изгледа ќе биде забавно.
Четворицата заминавме заедно по Наполеон, поминувајќи низ парадата, пластичните чаши, монистата, картите и играчките што луѓето моментално ги фатиле, а потоа ги фрлиле. Камиони со затвореници пристигнуваа да чистат. Ејми и јас одевме пред двајцата момци.
- Ти се верува? - ми рече.
- На првата парада на која бев, луѓето се тепаа по овие глупави играчки, - и реков. - Потоа одненадеж се најдов како се борам со една жена на земја заради едена пластична паричка.
Ејми се изнасмеа.
- Еднаш кога ќе фатиш некоја од овие работи, се прашуваш зошто ти била.
- Баш така, - реков.
Откако се пробивме сите четворица низ толпата, типот со кој Ејми најчесто завршувала почна нешто да и шепоти. Пијан шепот, па помислив дека слушам како и шепоти “Мислам дека на твојот пријател му треба некој добро да го изебе”. Кога Ејми се направи дека не го слуша, тој додаде: “А јас ќе бидам тој што ќе го направи тоа.” Таа се поттргна.
Моторот од трамвајот квичеше и пулсираше со што правеше ритмички пумпачки звук, кој туристите го поистоветуваа со беља. Мене ми звучеше како отчукување на часовник фрлен во кутија со малечки мачиња. Може да те успие ако сакаш.
Погледнав кон Ејми и нејзините пријатели и се сетив дека овие работи воопшто не се забавни, како што треба да бидат. Паричка ми помина по образот и падна на земја. Уште една ме погоди по гради. Погледнав назад кон трамвајот. Пит беше таму, смеејќи ми се, држејќи уште една паричка во раката, целејќи накај мене. Влегов внатре и седнав до него. Ејми и нејзините пријатели слегоа на следната станица без да погледнат кон мене.
Пит и јас се возевме до внатрешноста на градот, а трамвајот брмчеше и труеше цело време. Пит ми рече дека се обидувал да ме најде, ама дека бил многу зафатен откако нашол место за живеење. Жената со која живеел била многу добра, рече, иако била дваесет години постара. Беше сигурен дека таа ќе ми најде работа и место за живеење. Ме праша дали се уште го чувам водичот за опстанок, и се прашував дали знаел дека погледнав внатре.
- Извини што те извисив, - рече, - но премногу беше добра понудата да се пропушти. Евелин не ни сакаше пари однапред, ми рече дека можам и да и должам. А и сите ги знае. Дури ми дозволува да ја позајмам нејзината кола. Мисли дека имам возачка дозвола.
Кога и да налетав на Пит на улица, или да му се јавев од говорница, секогаш ме потикнуваше дека треба да најдам работа или мој стан. “Евелин ги знае сите,” ќе ми речеше. “Може нам да ни најде нешто.” Рече “нам” како да бев вклучен во неговиот план, како да беше задолжен да се грижи за мене, но најмногу што имаше направено кога го замолив да ми најде работа беше дека не треба да се грижам. Ќе купевме храна или шише вино со она што останало на картичката, а Пит ќе ми дадеше малку од она што останало од боновите за храна.
Понекогаш ќе се јавев да го слушнам, а Евелин ќе се јавеше и ќе речеше “зафатен е”. Или, “сега гледаме телевизија.” Знаев дека очигледно се ебаваат. Ги замислував како го прават со позадина од серијата Dark Shadows.
Во деновите кога Евелин не беше тука, Пит ќе ме поканеше. Ќе седневме на кујнската маса и пушевме марихуана која ја чуваше во лимена кутија за колачи на масата. Марихуаната беше крупно сечена во големи грутки трева, како качакот на татко ми, и како никогаш да немаше никаков ефект врз мене. Сакав да лебдам, ама ете ти, седев покрај масата на Евелин, слушајќи го Пит, кој кога беше стониран, зборуваше во долги реченици кои звучеа како да траат со часови. Јас само слушав, со што станував потивок.
- Зошто ми дозволуваш да продолжам вака? - ќе речеше Пит, и продолжуваше.
Пит секогаш зборуваше за Кона, каде живееше со брат му цели две години. Ми кажуваше како стонирале со печурки и играле во фонтани и како преживувале јадејќи во хотели и пишувајќи погрешни броеви на собите во сметката.
- Брат ми секогаш велеше дека никогаш нема да не фатат, - велеше.
- Знам како е кога му веруваш некому и потоа дознаваш дека не требало.
Пит ја испружи раката преку масата и покажа кон мене. Посегна и го стави прстот на една малечка лузна под моето лево око. Помина со прстот нежно по неа, на единственото место на кое ме допре.
- Како го доби ова? - праша. - Дали некој ти го направил ова?
Конечно го достигнав нивото на немост кое го посакував. Го гледав плинскиот пламен кој гореше на ѕидот зад мене.
- Не е ни важно, - ми рече. - Не мора да ми кажеш.
Подоцна Пит ме праша:
- Дали некогаш си имал врска со некој кој не му направил ништо лошо на твоето лице?
-Дали го мислиш тоа буквално? - прашав, иако знаев што мисли. - Или фигуративно?
- Како било, - ми рече. - И двете.
Помислив за момент, пред да одговорам.
- Не, изгледа дека не.

Превод од англиски: Љупчо Петрески

ЕЈ, ТИ! - МИХАИЛ ПЉАЦКОВСКИ

2008-02-05T10:24:00.000-08:00

Животните не сакале да поминуваат покрај куќата на папагалот Ејти. Така го викале зашто негов омилен израз бил “Еј, ти!”

Ќе го видел тој нилскиот коњ и ќе му свикал:
- Еј, ти, нилски коњ, што живее во вода, облеката твоја е најнова мода!
Ќе поминел крокодилот, та ќе му се потсмевал:
- Еј, ти, крокодил, никому не си мил!
Потоа ќе го видел носорогот, па и нему ќе му свикал:
- Еј, ти, носорог дебел, не те собира на ниту еден мебел!
И кој да сака да поминува покрај куќата на таков лош папагал? Но, сепак, морало оттука да се мине, зашто куќата на папагалот се наоѓала на централната улица, наспроти централната стоковна куќа.
Најнезадоволен од сите од дрскиот папагал бил директорот на стоковната куќа - жирафата Долгојазик, зашто престанале да му доаѓаат муштериите. Та, никој не сакал да го навредуваат.
И така директорот Долгојазик смислил начин како да го замолкне папагалот. Тој му подарил на Ејти за роденден големо, убаво огледало. Се видел себеси Ејти во огледалото и помислил оти некој друг папагал гледа во него.

Од тој ден Ејти постојано седел пред огледалото и самиот себеси се исмевал:
- Еј, ти, папагал, зошто ли си толку мал?

Превод од руски: Емил Ниами

ЗАЉУБИЛ СТОЈАН МАРИЈА - МАКЕДОНСКА НАРОДНА ЛИРСКА ПЕСНА

2008-02-05T10:23:00.001-08:00

Заљубил Стојан Марија,
не може да си ја види,
и си ја праша мајка си:
“Умрев, мајко ле, загинав,
как да ја видам Марија?”
Мајка му тогај велеше:
“Стојане, синко, Стојане!
Ак ти сум мајка маштеа.
што ќе ти речам, да сториш:
поарчи азно сребрено,
напрај си чешма мраморна;
сите девојки ќе дојдат,
водица да си залеат,
белки ќе дојде, Стојане,
и твоја бела Марија!”
Стојан си мајка послуша:
напраи чешма мраморна,
напраи тасој сребрени
и синџирите јалдази,
поарчи азно големо.
Сите девојки дојдоа,
чешмата да ми ја видат,
водица да си залеат,
Марија не ми дошла.
Излезе Стојан, излезе,
со шарен кавал свиреше
и на мајка си велеше:
“Изгорев, мајко, изгорев,
Марија не си ја видов!”
Тогај му вели мајка му:
“Стојане, синко Стојане!
Ак ти сум мајка маштеа.
послушај што ќе ти речам.
Легни си, Стојан, умри си;
сите девојки ќе дојдат
свеќица да ти запалат,
белки ќе дојде, Стојане,
и твоја бела Марија!”
Стојан си мајка послуша:
легна си Стојан од наул,
легна си Стојан, умре си.
Сите девојки дојдоа,
свеќица му донесоа.
И бела Марија ми дошла,
кискица му е донесла,
високи гласје е дала:
“Стојане, мили Стојане!
На живот не се видовме,
на смрт ќе се видиме!”
Окото му е на поглед,
раката му е на пограб,
ногата му е на потскок.
Тогај си Стојан рипнало,
та си пограбил Марија.

Запишано и редактирано од Блаже Конески

РАЗМИСЛУВАЊА ЗА СЕБЕ - ДЕЈВИД ХЕРБЕРТ ЛОРЕНС

2008-02-05T10:22:00.001-08:00

Земајќи предвид се, најголемиот дел од животот го минуваме сами и најдолго време во животот сме со немиот, иако ненаметлив тек на личните мисли. Размислуваме за себе и за работите кои најнепосредно не засегаат речиси цел ден и цела ноќ се дури сме живи. Многу помал дел од животот го минуваме во вистинска работа или во вистинска активност, кога велиме дека “не мислиме”. Определен дел од времето го минуваме во сон, при што не знаеме што мислиме и кога, во одредена смисла, продолжуваме да мислиме или да сонуваме или глупаво да мудруваме за себе и за работите за кои сме најдиректно заинтересирани.
Можеби свеста е нешто што оптеретува, можеби не сакаме да мислиме и можеби тоа е причината поради која луѓето им се посветуваат на некои непрофесионални омилени занимања, можеби е тоа причината поради која пијат, поради која играат голф, можеби затоа жените слушаат џез или флертуваат, а и сите одат во глупавите кина само за да “избегаат од себе”, како што велат самите. Да заборавиме на тоа! - е големиот лек за сите. “Сакате да се заборавите”, гласи изреката и се смета дека задоволството на сета егзистенција е во “заборавањето на себе”.
Можеби е така, а можеби и не е. Додека некое момче навечер “се налева” кога сака да заборави на себе, тој постојано е свесен дека следното утро со болка ќе се сети на себе. Истото е и со девојките што слушаат џез во веселите ноќи и за толпата што излегува од кината. Сите тие се таму за да се заборават, но ако ги погледнете, не би можело да се каже дека тоа нешто многу им годело. Тие наликуваат на мачка што изела пепариран канаринец, па сега во стомакот го чувствуваат памукот.
Кога ќе слушнете што зборуваат луѓето, ќе си помислите дека самите себеси сте си најголемото страшило што некогаш може да се има. Ако не можете да избегате од себе, ако не можете да се заборавите себеси, тогаш сте осудени на пропаст. Околу вратот ви е врзан камен, така што единствено можете да скокнете и да се удавите.
Тоа е чудно. Зошто самиот себеси да си најголемо страшило? Зошто толку би се плашел самиот себеси да си бидам друштво, небаре ќе ме фати некој костур со своите страшни раце во оној момент кога ќе останам самиот со себе?
Тоа е сенешто. Сосема е природно тоа што секој маж и секоја жена најголем дел од времето размислува за себе. Од што има да се плашиме? Па, сепак, луѓето масовно се плашат од тоа. Би поверувале дека секој во себе има костур, кој всушност го имаме. Во мене, како и во вас, се наоѓа костур. Што не е во ред? Тоа е сосем добар, цврст и здрав костур. А, што би правел без него? Не, не, сосема добро се чувствувам со мојот ковчест костур, па ако толку сака да разговара со мене, нека го стори тоа.
Се чини дека сите не прогонува некој наш дух, на кој не смееме да му погледнеме в очи. “Боже, та тоа сум јас!” И тогаш се даваме во бегство. “О, Боже, еден избеган тигар е на Пикадили! Да бегаме на Бондстрит.” - “Внимавајте, тигарот е таму! Одете по улицата Медокс!” “Господе, еве го тигарот тука! Да бегаме во метрото.” И така одиме под земја, немајќи предвид дека некаде повторно ќе излеземе надвор, кај Холанд парк или на кејот, и оти тигарот ќе не начека.
Единствено нешто што може да се направи во овој случај е следното: “Во ред, ако е тигарот таму, да го погледнеме.” А, секому му е познато дека се што треба да направи е да го погледне право в очи. Истото е и со алтер егото, со моето призрачно јас, кое ме прогонува во мислите.
“Јас сум млад човек, кого никој не го сака”, вели призракот, тигарот. Решително погледнете го в очи и одговорете му: “Да, тоа е мошне чудно. Зошто сте беден? Зарем сте само беден? Сакате ли да бидете љубен и како сакате да бидете љубен? Кој да ве љуби? И зошто треба да ве љуби?” Без сомнение, одговорите на овие прашања се интересни и се многу позабавни од бегањето од себе и од пасивното примање и инертноста.
Ако тој тигар е тигрица, таа ќе почне тажно да мјаука: “Јас сум толку пријатна личност, но тоа никој не го цени. Колку сум несреќна!” Тогаш девојката која е вистинска лавица, ќе ја погледне в очи својата тигрица и ќе каже: “Зошто си толку убедена дека си пријатна? Во кој поглед си пријатна? Зарем не постојат и други начини да се биде пријатен, освен твојот? Можеби луѓето копнеат по некој друг вид пријатност, а не по онаква каква што е твојата. Подобро е да направиш нешто во врска со тоа.”
Ако, пак, станува збор за млад брачен пар тигри, тие ќе цимолат: “Живееме во сиромаштија, немаме никакви изгледи.” - Потоа младиот човек и младата жена, ако имаат барем малку жар, решително ќе ги погледнат своите два тигра. “Нема изгледи! Што подразбирате под тоа? Доволно е да се прехраните. Што се тоа изгледи? Зошто и какви изгледи ни се потребни? За што станува збор?”
Одговарањето на овие прашања се интересни, тие се забава за сиот живот. Да му се одговара на тигарот е неопходна животна разонода. Да се мисли на себе и на работите кои навистина не засегаат претставува најголема забава, особено кога ќе почувствуваме дека повремено навистина сме разговарале со својот костур.

Превод од англиски: Емил Ниами

ШТО МОЖАМ ДА СТОРАМ - ЕНТОНИ

2008-02-05T10:20:00.000-08:00

Што можам да сторам
кога птицата треба да умре?
Што можам да сторам
кога е преслаба да лета?
Што можам да сторам
кога ме повикува:
мамо, помогни ми да живеам!
Што можам да сторам?

Препев од англиски: Љупчо Петрески

ПО УЛИЦЕ МОЕЙ – БЕЛЛА АХМАДУЛИНА/ПО МОЈАТА УЛИЦА - БЕЛА АХМАДУЛИНА

2008-02-05T10:19:00.001-08:00

По улице моей который год
звучат шаги - мои друзья уходят.
Друзей моих медлительный уход
той темноте за окнами угоден.

О одиночество, как твой характер крут!
Посверкивая циркулем железным,
как холодно ты замыкаешь круг,
не внемля увереньям бесполезным.

Дай стать на цыпочки в твоем лесу,
на том конце замедленного жеста
найти листву, и поднести к лицу,
и ощутить сиротство, как блаженство.

Даруй мне тишь твоих библиотек,
твоих концертов строгие мотивы,
и - мудрая - я позабуду тех,
кто умерли или доселе живы.

И я познаю мудрость и печаль,
свой тайный смысл доверят мне предметы.
Природа, прислонясь к моим плечам,
объявит свои детские секреты.

И вот тогда - из слез, из темноты,
из бедного невежества былого
друзей моих прекрасные черты
появятся и растворятся снова.

1959

По мојата улица неколку години
се слушаат чекори - моите другари заминуваат.
Спорото заминување на моите другари
на темнината зад прозорците и се допага.

О, осаменост, колку е крут твојот карактер!
Подбленувајќи со железен шестар,
толку ладно правиш круг,
не слушајќи ги бесполезните уверувања.

Дозволи ми да застанам на прсти во твојата шума,
на тој крај од успорениот гест,
да го најдам лисјето и да го приближам до лицето,
и да ја почувствувам бедата како блаженство.

Подари ми ја тишината на твоите библиотеки,
строгите мнотиви на твоите концерти,
и - мудра - ќе ги заборавам оние
што умреле или оние што се се уште живи.

И ќе ја почувствувам мудроста и тагата,
предметите ќе ми ја кажат својата тајна смисла.
Природата, што се потпира на моите плеќи,
ќе ми ги каже своите детски тајни.

И тогаш - од солзите, од темнината,
од бедната нељубезност на минатото,
прекрасните црти на моите другари
ќе се појават и повторно ќе исчезнат.

1959

ПРЕД ТРИ МЕСЕЦИ… - СЕРГЕЈ ДОНАТОВИЧ ДОВАЛТОВ

2008-02-05T10:16:00.000-08:00

Пред три месеци посетував курсеви за филигранство. Таму учев и англиски јазик. Професорката Кетрин сакаше да поставува неочекувани прашања.
Помнам таа ме праша:
- Што мислиш, ќе има ли војна?
А, јас и одговорив:
- Војната веќе се води. Само што Американците тоа не го знаат.
- А, како тоа?
- Мошне едноставно. Во Техеран ја зазеле американската амбасада, а правно гледано, тоа е територија на САД. Освен тоа има и 50 воени заробеници.
- Што ни преостанува да направиме? - ме праша Кетрин...
Јас не сум дипломат, не сум политичар и не сум генерал. Дури не сум ни Американец. Јас се обидувам да гледам на таа работа од граѓанска гледна точка.
Однесувањето на човекот и однесувањето на државата се спротивставени. Самозаштитата и одбрамбената способност се идентични поими, разликата е во квантитетот, а не во кавалитетот.
Мојата претстава за самозаштитата се градеше во логорите. Таму јас запомнив еднаш за секогаш: Подготвеноста за кавга, значи способност за нејзино започнување,
доколку ситуацијата го бара тоа.
Можно е и да се воздржиш. Да си одиш со уништена физиономија, т.е. да капитулираш...
Навистина, поразот во кавгата не го означува нејзиниот крај. Ќе те претепуваат по пропис. И на крајот ќе го уништат човекот во тебе.
Истото се случува и со државата. Подготвеноста за војна, значи и способност за нејзино започнување, доколку ситуацијата го бара тоа.
Тито велеше:
- Ако треба сите ќе загинеме.
Него не го праќаа в затвор. Си го проживеа животот како почитуван човек. Нешто слично извика и Чаушеску. Или само напомена. Него не го праќаа в затвор...
Јас ги слушам само разумните, трезвени аргументи:
- А, ако има војна?! Тоа значи крај?! Што може да биде поужасно од смртта?!
Поужасно од смртта е страшливоста, малодушноста, и неминовното по нив - ропството.
Па, не е ли рано да се говори за смртта? Ете Евреите ги ослободија своите заложници, и ништо. Живи и здрави се.
Треба да се умее...

Превод од руски: Емил Ниами

ЌЕРКА - ГЕРТРУД СТАЈН

2008-02-05T10:15:00.000-08:00

Зошто светот не војува?
Ова може да ве зачуди малку, но кога ќе сфатите како
лесно г-ѓа Чарлс Бјанко продава дела од американски
уметници на американски милионери ќе признаете дека
моќниците се принудени да бидат среќни. Дозволете ми да ви кажам една приказна. Еден уметник љубеше жена. Еден музичар не пееше.
Еден Јужноафриканец сакаше книги. Еден Американец беше жена и и требаше помош. Дали Американците се исти како инкубаторите.
Но, ова е остатокот од приказната. Тој стана моќник.

Препев од англиски: Љупчо Петрески

НОВА АНАТОМИЈА - ДАНИИЛ (ИВАНОВИЧ ЈУВАЧОВ) ХАРМС

2008-02-05T10:14:00.000-08:00

На едно малечко девојче на носот му израснаа две сини панделки. Тоа беше особено редок случај, зашто на едната панделка беше напишано “Марс”, а на другата “Јупитер”.

1935

Превод од руски: Емил Ниами

КАСНИ ПОРАСНИ - ПЕТРЕ М. АНДРЕЕВСКИ

2008-02-05T10:11:00.000-08:00

ЦРЕША

Како прво и прво црешата се
вцрви до врвот од црешовото дрво,
а како второ, а не прво,
се тресеше целото дрво
кога од неговите ветки
беревме црвени обетки.

ЈАГОДИ

Ко жарчиња в лице горат,
мислиш нешто срамно зборат
или пак на сите места
од нас им се зема свеста,
па одвај го држат сокот
за да не му мине рокот

КАЈСИЈА И ПРАСКА

Кајсијата и праската лично
си ја бараат својата сличност
и си светат кој знае до каде
тука нема што да се додаде,
без нив и ти можеби си видел
во бавчата потемно ќе биде.

ЈАБОЛКА

Јаболкниците имаат болка
не знаат што се без јаболка,
без јаболка и без птици
тие не се јаболкници,
јаболката, пак, од ред сите
си се мислат на гранките.

КРУША

Крушата е чудна чаша,
до врв полна слатка каша,
ене една кренал ежот
да измери колку тежи,
кај нас велат земи круша,
рани душа да те слуша.

ЛУБЕНИЦА

Ах, таа лубеница, таа деница
среде поле ко негова реченица,
дали има нешто повеќе што блажи,
не може со полна уста да се каже,
само една пчела остана да бучи
верувајќи дека друго ќе се случи.

ГРОЗЈЕ

Глеј, од лозјата не вика
сака со нас да се слика,
но, над него пчели јато
со прочуено минатот,
се караат и се мират,
првата ја пијат шира.

СЛИВА

Е, сливата не е жива
ако некој ја прозива,
за компот или за слатко трајно
или за нешто позначајно,
не знам зошто и е криво
што влегува во нов живот.

СМОКВА

Зелено е вирче роса,
торбе полно ситно просо,
низа на врат што се носи,
но најмногу од се е
слаткараница што умее
од теглата да се смее.

БАНАНА

Има една лоша страна,
само една мана знајна,
што не расте и кај нас,
но што значи
една мана
за позлатената банана.

ПОРТОКАЛ

Мирислив и жолт ко цвеќе,
а можеби и повеќе,
од родната земја, крајот,
му останал само сјајост,
како доказ спомен некој,
дека дошол од далеку.

ЛИМОН

Ако можеш намини
на свежи витамини,
од сончеви падини,
лимонови градини,
и здравје и понада
во чаша лимонада.

ОРЕВИ

Во секој орев јатки златни,
ко сестрички чистопатни,
уплашени во своите лица
што ги демне верверица,
уште не можат да сфатат
од кај паднале на патот.

КОСТЕНИ

Каква есен, каква есен,
не знам колку костени ни снесе,
сега надвор врне, снежи,
а ним им гори, жежи,
си пукаат на печката гласно,
како ништо да не им е јасно.

:-)

МАЖОТ - ДОМАЌИН - РУСКА НАРОДНА СКАЗНА

2008-02-05T10:10:00.001-08:00

Мажот секој ден работел во полето, а жената дома домаќинлакот го терала.
Мажот мошне често и велел:
- Јас цел ден работам во полето, а ти што правиш? Ништо не работиш! По цел ден седиш дома!
- Во ред, - рекла еднаш жената. - Ти остани дома, а јас ќе одам во полето.
Така и направиле. Жената отишла на поле да работи, а мажот си останал дома да го тера домаќинлакот. Си дошла жената дома на ручек и кога што ќе види: козите ја јадат зелката, сите кокошки во градината отишле, крават мука гладна, мачката млекото го истурила, печката камен ладна, а ручек нема. Тргнала тогаш жената мажот да го бара. А, тој седнал покрај бунарот, ја фрлил во него кофата и не може да ја извлече...
Погледнала жената, па рекла:
- Што има да се каже? Никогаш домаќинлак не терал! Добро е што жив останал!

Превод од руски: Емил Ниами

УШИ - РИСТО ЛАЗАРОВ

2008-02-05T10:09:00.001-08:00

Има уши магарешки,
има уши лопати,
уши начучулени,
уши клемпави,
уши издолжени,
уши камени,
уши дупнати,
или уши дупени,
има уши ѕидови,
и уши лустери,
уши телефони,
уши тапани,
има уши разно-разни.
Едни уши
слушаат Божји заповеди,
слушаат птичји црцор
и нечујни звуци,
слушаат коледе-леде,
слушаат вести на радио,
вести на телевизија,
слушаат камбани,
бајачки и тажаленки,
слушаат воени команди,
сирени и други тревоги,
слушаат лелекање,
слушаат лавежи
и февруарски мјаукања.
Други уши
не слушаат ништо,
а не се глуви, проверено,
не слушаат молби,
не слушаат клетви,
ни пцости, ни закани.
Има уши
на изопачени мераци
(колкави уши
- толкави глупости)
има и низ уши зачнати,
има женски со уши обетки
што се дупат
со кого ќе стасаат,
а и такви што трчаат
до кајшто глув слуша.
Сал Душко долгоушко ли зне
дека сите едноуви
не се Ван Гоговци?

ТРИ МИГА - НИКОЛАЈ ПЛАТОНОВИЧ ОГАРЕВ

2008-02-05T10:08:00.001-08:00

Трилогија на мојот живот (посветено на љубовта и дружбата)

1

Сонцето заоѓаше на запад и со проштални зраци се капеше во водите на величествено-спокојната река. А таа, извиена како потковица, сотаен ропот минуваше покрај подножјето на стрмниот висок брег. А, на другата страна во далечината се протегаше огромниот град, и куполите на неговите храмови светеа во огнениот отблесок на вечерното сонце.
На високиот брег стоеја две момчиња. И двајцата беа во мугрите на своите животи, гледаа на денот што умира и веруваа во неговото идно раѓање. И двајцата, пророци на иднината, гледаа како се гаси светлината на денот што изминува и веруваа дека земјата нема долго да остане во темнина. И сознанието како електрична искра трпна во нивните души и нивните срца почнаа да бијат со иста сила. Тие се фрлија еден на друг в прегратка и рекоа: “Одиме заедно! Одиме заедно!”. Тој миг ангелите го запишаа на небото и тој радосно откликна во големата душа на светот.
Но, судбината ги раздели момчињата и ги однесе во далечни страни. Но, тој миг во нивните души растеше свето до бесконечност.

2

Во салата осветена со огнови, се туркаа луѓе и мислеа - треба да се веселиме. И во шумниот говор одѕвонуваше бездушното слово, и тажна мисла се изливаше во многусложните зборови. Се слушаше музика, и во таинствените звуци, зборувајќи за небесното, се одделуваше силно од празните извици на децата на правта и тлеењето.
Далеку од толпата седа девојка и момче. Нивните погледи со љубов тонеа во погледот на секој од нив. Тие зборуваа за светот небесен, за тој свет иден. И сознанието на длабока симпатија како електрична искра трпна во нивните души и нивните срца почнаа да бијат со иста сила. И во ист миг од нивните усти излегоа зборовите: те сакам! Тој миг ангелите го запишаа на небото и тој радосно откликна во големата душа на светот.
Луѓето со кикот ја гледаа двојката, благословена со љубов.
Но, девојката и момчето се фрлија во прегратка - и тој миг, кога кажаа: те сакам! - свето растеше во нивните души до бесконечност.

3.

Но, таа судбина, Божја судбина, што ги раздвои момчињата на далечни страни, повторно ги соедини. И секој од нив имаше љубена девојка, секој дојде со убавица.
Тогаш пред распетието, пред Бога, за љубов на настраданите, сите четворица паднаа на колена, занесно се молеа со благодарност во срцето, а солзите се лијеа по нивните образи. И потоа, во сознанието на високата љубов, сите четворица се фрлија в прегратка и со духот се слејаа во едно прекрасно чувство. Тој миг ангелите го запишаа на небото и тој радосно откликна во големата душа на светот.
И одново судбината ги раздвои момчињата, но секој си остана со својата девојка. И во четирите души тој миг свето растеше до бесконечност.

1839

Превод од руски: Емил Ниами

ТАБЛИЦА ПЕРВАЈА - БЛАЖЕ КОНЕСКИ

2008-02-05T10:06:00.000-08:00

1. По законот на местото, можеме да го сфатиме само животот, не смртта. Затоа е оправдана надежта и секоја оптимистичка илузија.
2. Космосот се крепи на дуализмот и од него зема внатрешна сила. Ден и ноќ. Лето и зима. Добро и зло. Вечна борба без крајна победа и без краен пораз.
3. Во два следа се врти и историјата: по период на цицање крв со памук следи период на пуштање крв со нож.
4. Грабежот е неизоставна составка на економската дејност во така изделените етапи. Економските системи можат да бидат подобри или полоши, но нема економски систем ефикасен сам по себе, без да е во него вграден грабежот. Мит е дека богатиот, цивилизираниот Запад е создаден само со труд.
5. Во така изделените етапи, успешните протагонисти на релативната стабилност тврдат дека економијата решава сé, додека демонските природи се потсмеваат на тоа, подготвувајќи се, во смената на историските периоди, да го пљачкосаат тоа што други го спечалиле.
6. Има историски релјеф. Кајшто текло вода, пак ќе тече. Се менуваат ознаките, а се перпетуираат привилегиите. Важно е не да бидеш доследен, а да не плаќаш данок, како што плаќа рајата. Формите се менуваат, суштината останува. Затоа најмалку обнова, во смисла на активирање на трудот, има во региони со стара државност, во кои привилегиите се вкорениле подлабоко, отколку во периферните области на светската историска сцена.
7. Препорака. Поради законот на местото, оптимизмот значи подобар избор од песимизмот. Сé е загубено без верата дека човештината сепак може да си создава поширок простор. Тоа би значело безусловна капитулација на духот. Тоа не го допушта дуализмот што го проникнува космосот. Има смисла во Сизифовата работа. Дали сме доволно свесни дека понекогаш руините, и по својата убавина, нé импресионираат повеќе од зачуваните градби?

Скопје, марта 1851 лето
Јордан Хаџи Константинов - Џинот

Исповед на еден мистификатор

Овој текст го напишав јас едно претпладне во март 1993 г. На Џинот сум му благодарен што ми ја позајми формата. Решив да не брзам со објавувањето и само неколку копии поделив меѓу свои пријатели, со забелешка под текстот: соопштува Блаже Конески, Видов дека некои од нив не ја откриле веднаш играта, зашто ме распрашуваа во какви околности можел Џинот да се искаже на ваков начин.
Сега, кога се решив да ја објавам оваа “таблица”, не би сакал да ги доведам во иста ситуација и некои од читателите. Затоа сметав дека треба да го приложам ова објаснение.

Блаже Конески

ГРУБ СЕКС - НИКОЛАЈ ВЛАДИМИРОВИЧ ОБЛАКОВ

2008-02-05T10:05:00.000-08:00

Го забаив својот алат меѓу нејзините нозе, така што таа вресна од болка.
И бев лут, поради тоа што почна да зборува за нашиот однос меѓу колегите. И бев директен претпоставен. Таа (се викаше Галина) беше моја десна рака… и моја љубовница (Да, женет бев и многу ја сакав жена ми).
Дојдов кај Галина дома. Без да и кажам нешто, дури и не поздравувајќи се, веднаш ја однесов во спалната. И го соблеков краткиот бадемантил и ја турнав на креветот. Бргу го слеков костумот од себе и веднаш и се нафрлив. И ги раширив нозете и без каква и да е подготовка го набив алатот меѓу нејзините нозе. Таа вресна од болка:
- Еј?! Што ти е? - извика таа. - Немој!
Гаља се обиде да се одслободи од мојата цврста прегратка. Почнав остро да се набивам, удирајќи со главата на мојот алат по дното на нејзината дупка. Таа почна да ме удира со тупаници по градите, по лицето, по плеќите; но јас, молчешкум, го набивав својот алат до крај. Таа гласно стенкаше и се искривуваше од болка, а понекогаш и врескаше. Од нејзините очи се тркалаа солзи.
Во тој момент почнав да свршувам и легнав врз неа. Спермата почна да бризга во неа. Но, јас не почувствував задоволство. Таа, освен болката и непријатниот однос, исто така ништо не почувствува.
Се тргнав од неа. Галина, превртувајќи се, почна да липа.
Ми стана жал и ја ставив мојата рака на нејзините плеќи, сакајќи да ја успокојам; но таа ми ја турна раката и продолжи да липа.
Излегов и отидов во кујната за да се смирам.
Откако испушив една цигара, се вратив. Гаља речиси се беше успокоила. Таа седеше на креветот, со брадата на колена и, гледајќи ме со прекор, рече:
- Што ти е тебе денес?! Секогаш си бил нежен и добар со мене!
- А, ти, што направи? - ја прашав јас. - Ако дознае жена ми, за мене тоа ќе биде катастрофа!
- Ми здодеа вака да живеам. Сакам семејство, деца, но, за жал, тебе те сакам!
- Ќе те отпуштам од работа, - и реков. - Ќе те обезбедам, но под услов да не се мешаш во мојот семеен живот.
- Нека биде така, се согласувам, - рече таа со иронија. - Но, мора да ме сфатиш.
Се смирив. Мојата лутина кон Гаља исчезна. Повторно почувствував привлечност и нежност кон неа. Нежно ја прегрнав одзади и со рацете и ги подигнав градите. Мојот дигант алат се најде меѓу нејзините бедра. Нежно ја легнав Галенка в кревет и почнав да ја милувам по телото. Таа ми одговори со своето милување. Нежно и ги раширив нозете и и го ставив својот алат. Почнавме заедно брзо да се движиме, приближувајќи се кон оргазмот.

Превод од руски: Емил Ниами

КУПУВАЊЕ КУРВА - ЕН СЕКСТОН

2008-02-05T10:04:00.002-08:00

Ти си шницла што ја купив
и те полнам со мојот сопствен кромид.

Ти се брод што го изнајмив на час
и те возам збеснато додека не се отпревртиш.

Ти си чаша која ја платив да ја скршам
и да и ги проголтам стакленцата измешани со плункава.

Ти си ќумбе на кое ги греам рацеве што се тресат,
пржејќи го месото додека не стане убаво и сочно.

Смрдиш како мајка ми под градникот
и ги повраќам во твоите раце како џекпот
тие ладни тешки парчиња.

Препев од англиски: Љупчо Петрески

ГЛУПАВИТЕ ГУСКИ - ПРИКАЗНА ОД ПИЕГАН

2008-02-05T10:04:00.001-08:00

Еднаш еден стар Индијанец од племето Пиеган забележал едни гуски, па им пришол и заплакал.
- Во што е работата? - го запрашале гуските.
- Вашиот голем водач умре.
- Никогаш не сме слушнале за него! - се зачудиле гуските.
- Срам да ви е! - ги искарал старецот. - Јас сум туѓ и го знам вашиот храбар и мудар водач, а вие не сте ни чуле за него. Гуските се растревожиле. Тогаш почнале да го молат старецот да им раскаже за водачот. Старецот се согласил, но под услов тие цврсто да замижат. Гуските ги затвориле очите, а старецот зел еден стап и удрил неколку гуски по глава. Гуските се налутиле и почнале да гакаат, а старецот им рекол:
- Колку сте прости вие, гуските, кога поверувавте дека такви неизделкани можат да имаат мудар водач!

Превод од англиски: Емил Ниами

И ТАНЕЦ ВОДЕТЕ И НА ДУПКА ГЛЕДАЈТЕ – МАКЕДОНСКА НАРОДНА ПРИКАЗНА ЗАПИШАНА ОД МАРКО ЦЕПЕНКОВ

2008-02-05T10:03:00.001-08:00

Једно време беше му се настрвил једен мачор на једни глувци да и јади под еден амбар. Откоа виделе глувците оти ќе и крдиса мачоро, се собрале на едно собрание и сториле мезлич глувците да не излегуваат од дупките надвор. Откоа виде мачоро оти не излегуал нити једен глушец од дупка, му текнало оти имале созбирлак да не излегуваат. Преесапил мачорот једен марифет, за како да и излажи, да излезат надвор. Се облекол во једни кауѓерски алишта, зел једно рало броеници и отишол кај амбарот и почнал да и трлат броениците и да се моли Богу, чинејќи метании. Во истото време излегло једно мало глувче на једна дупка и го видело мачоро кај чини метании и тргат бројаници; се вратило назад и му кажало на глувците. Једно чуле глувците, отрчале да видат дали је вистина. Кога и видел мачорот оти го гледаат од дупките, ватил да се моли и метании да чинит и да му велит на глувците да си излезат и да си јадат пченица од под амбаро.
- Излезете си, глувчиња и глувци и стаори - му рекол - оти јас сум веќе аџија, нема да ве јадам, чунки отсега јас ќе си постам и тревица ќе си пасам.
Кога го видоа пустите глувци мачоро да подбелуа со очите и да чини метании, и трева да паси, пуштија неколку глувчиња да појдат до него, да видат дали не ќе и јади. Отишле до него, и тој и погалил малку и и поканил да си појадат пченица од под амбар. Кога видоа друзите глувци од дупките, се натрчаа једни да јадат пченица, а друзи да му кажат на стаорите оти мачорот се покауѓерил и аџија се сторил. Дошле и тие до крај дупките и го виделе. Арно ама стаорите како поитри не излегуале од дупките. Мачорот му се таксуал оти не је чаре веќе да и лоит, само ако напраат сите по једна вечера и да му дојдат со неа, за чес да му сторат дека си дошол од аџилак, како што му оделе на сите аџии. Ама вечерата да била посна. Се поверуале пусти глувци и му дошле со вечера, како одкако да се смират со пустио мачор и да си живеат. Арно ама глувците друго думале, а мачоро друго, и откоа вечерале пред мачорот, и натерал да поиграат едно оро, да после си одат. Рипнале глувците и се ватиле рака за рака, та тргнале да играат оро. Еден стар стаор стоел близу до дупка, чунки непара се веруал на мачорот, чунки неколку пати бил фатен од мачори и му куртулисал.
- Хеј, глувци и вие стаори - му рекол со низок глас - и танец тргајте или водете и на дупка гледајте!
При се што пополека стаоро му рекол, мачорот чул и веднаш му се спуштил по нив и, до колку могол, издавил.
Оттогај веќе и ден-денеска се пизмат мачорот и глувците.

ПЧЕЛА - МАРИЈА ПАВЛИКОВСКА ЈАСНОЖЕВСКА

2008-02-05T10:02:00.001-08:00

Ќе полетаме ли во тие далечни краишта,
за да добиеме уште малку огорченост,
од таа есенција,
од тој горчелив мед,
со кој наскоро ќе биде
преполнето улиштето златно
на мојата егзистенција?

Препев од полски: Емил Ниами

ТАА ГО ГЛЕДА НЕГОВОТО МРТВО ТЕЛО НА СТРАДУН - ГОРДАНА МИХАИЛОВА БОШНАКОСКА

2008-02-05T10:01:00.000-08:00

Го носат мртов, оладен,
мојот љубовник,
младите момчиња од Дубровник,
на раце го носат,
а јас сé уште стојам
како лист хартија на неговата работна маса
и не можам да им викнам:
еј, вие таму, застанете,
сопрете,
тој не е тој вистинскиот мртовец
на мојата љубов,
тоа е неговата голема измама
што вие сега ја носите,
само привид на него самиот,
тој е овде над мене,
погледнете меѓу моите дојки
лежи неговата глава,
тој е лажица
во која јас лежам,
немојте да фрлате невин мртовец
во морето,
да го јадат морски риби
и солената вода.
Тие ништо не слушаат,
поминуваат покрај мене
и заминуваат,
и тој ми мавна со рака
и ми се насмевнува:
јас сум сé уште твојата лажица
во која ти лежиш.
А пријателите,
тие констатираа:
тој е сосема изменет,
овој мртовец не е тој.
Таа смрт од дванаесет години
тоа е неговиот живот.
Збогум, му велам
удави се во морето на мојата кожа,
влези во нејзините пори
и потони длабоко,
најдлабоко,
во рибата,
во отворената школка,
во бисерот на слатката измама.

ГУМА ЗА БРИШЕЊЕ - СЕРГЕЈ ГРИШУНИН

2008-02-05T09:59:00.000-08:00

Во едно малечко гратче, во едно сосема обично училиште си учела Марина. Таа била во петто одделение и добила единица по географија. Но, тоа не и била првата единица. Петта за една недела. И така си одела дома натажена. Па, на што да се радува? Сите ќе и викаат. Нема да и дадат да си игра. Во темен агол ќе ја стават. И тогаш видела Марина едно искубано куче како си седи на автобуската станица. Си седи тоа така наспроти бутката за колбаси и тажно ја гледа продавачката, А, тетката од бутката, пак, низ прозорчето го кара кучето. Тоа, пак, тргнало кон месарницата. А, ќелавиот чичко го брка оттаму. Мелкарката, една баба во волнени чорапи и во сив фустан, замавнува со рацете. Не му е денес денот на кучето. Сите луѓе му се лути. Се натажила Марина. Таа во ранецот имала сендвич со салама. Од ужинаката и останал. Му го дала на гладното куче. Тоа, пак, многу се израдувало и веднаш го излело сендвичот. Благодарно замавнало со опашот и избегало. Марина тивко тргнала понатаму. Нејзиниот дом бил близу. Многу се натажила. Одвај нозете ги движи. Кога, слушнала како нешто шушка зад неа, небаре некој сака да ја престигне. Се завртела и кога што ќе види - искубаното куче и се приближува. Дошло тоа до неа и со белите заби и се насмевнува. Ја гледа весело и врти со опашката.
-Ти си добро момче, - му рекла Марина, - а јас денес добив единица по географија во книшката. Не знам што да правам сега.
-Ништо страшно, јас ќе смислам нешто сега, - и одговорило кучето и отрчало.
Марина, пак, не можела да си поверува на ушите. Таа само во цртаните филмови видела како кучињата зборуваат и си мислела дека сетоа тоа се само приказни. Сега и самата се уверила дека такви работи се случуваат. Го почекала та кучето да се врати. По пет минути тоа дотрчало, а во устата носело сина гума за бришење. И ја дало тоа на Марина.
-Држи, - рекло тоа, - една добра тетка ми го даде. Рече дека со неа сé може да се избрише.
-Ти благодарам, другар, - му одговорила Марина.
-Обиди се, - и рекло кучето.
Ја извадила Марина книшката од чантата и со еден потег ја избришала единицата.
-Супер, - рекла, - како ништо да немало. А, може ли уште нешто да избришам?
-Не знам, - одговорило кучето, - јас во такви работи не се разбирам. Можеш на мене да пробаш. Луѓето секогаш прават експерименти на кучињата.
-Не, со тебе нема да правам никакви експерименти. Јас и ти сме другари - му рекла Марина, - оваа гума на себе ќе ја пробам.
Поминала таа со гумата и сé било избришано.
-И што се случи? - го прашала таа кучето.
-Одлично! - и одговорило тоа, - Како ништо да немало. Сега можеш да одиш насекаде и да си земаш сé што сакаш. Ако е така и мене избриши ме.
На Марина не и било тешко да направи што и да е за своите другари, па така го избришала и кучето.
На девојчето му се допаднало таа игра. И така наоколу исчезнувале и луѓе и коли. Ги снемувало куќите и цели улици заедно со хоризонтот. Наскоро сé исчезнало и немало повеќе што да се брише. Останале само уличниот шум и гласовите во празното место. Навчер станало темно и тивко. Сиот град заспал и оттогаш во него можело да се види нешто само на сон. На училиште повеќе не предавале географија. Немало ни нагледни средства. Сите премети биле заменети со музичко и со слушање сказни.

Превод од руски: Емил Ниами

ПОКРИЕН – ЏУЛИЈА СЛАВИН

2008-02-05T09:58:00.000-08:00

Мајка ми ми кажа дека како дете, никаде не сум одел без моето старо ќебе: сум спиел со него, сум јадел со него и сум го влечел по мене како животинче на врвка.
Тоа беше нашиот последен прибран разговор, потоа таа стана вознемирена и збунета, понекогаш помешувајќи ме со мојот мртов татко, а понекогаш дури и воопшто не препознавајќи ме. Една од тие вечери, се враќав дома од болница и се качив горе по скалите на таван. Не сум се качил таму откако се вратив дома да се грижам за моите родители. Во шкафот полн со фустани, лисица за околу врат, и мајчиниот венчален фустан, најдов кутија обележана со РАБОТИ ОД СТИВЕН.
Го одлепив селотејпот, а лепакот лепеше како фластерот кога го вадиш од рана. Внатре беа моите бејзбол трофеи, портрет на седумгодишно дете целосно обоено во зелено, мојот златен медал за фитнес и папка со свидетелства. И таму, на дното од кутијата, беше моето ќебе, употребено како мека површина за чајниците и мојот голем порцелански опус: глинен шах со животински фигури, мажиња и кучиња со скршени лица и без опашки.
Го кренав, а другите предмети паднаа, и го држев в раце. Го допрев материјалот и го доближив до моето лице. Можев да ги почувствувам сите миризби: онаа на прашестиот таван беше доминантна, но и на азелеата (парфемот на мајка ми), Шаламар (на баба ми), на багремот, урина и пот. Го протрев материјалот уште малку меѓу прстите, чувствувајќи го стариот ритам, старите сеќавања беа во допир со палците. Се изненадив колку ефективно беше сето ова, моментално ослободување од тагата што ја исполнуваше куќата толку долго.
Се разбира ја сфатив и апсурдноста на сето тоа, четириесет и шест годишен маж со ќебе. Го извлеков палецот од устата и ги вратив предметите назад во кутијата, оставајќи го ќебето одозгора. Но, и колку да се обидував, не можев повторно да ја залепам. Ја оставив кутијата отворена и со нозете ја турнав во шкафот. Вентилаторот на таванот дувна и свежо ветренце се почувствува во загушливата просторија. Ја откопчав кошулата, дозволувајќи му на воздухот да ја исуши потта од моите гради и од под пазувите.
Како што тргнав надолу по скалите почувстував дека нешто ми се заплеткало околу глуждот и ме влече наназад. Беше конец што се измолкнал од ќебето. Ја соблеков папучата и го извлеков конецот. Кошулата ми беше топла, па ја соблеков и го исушив испотениот грб. И кога се завртев повторно да одам, почувствував како нешто ме притиска на другиот глужд. Уште еден конец од ќебето се намоткал околу мене. Погледнав кон кутијата. Ќебете се креваше од врвот на кутијата и се стрклала кон мене, свиткувајќи се околу моите стапала и извивајќи ми се по нозе. Легнав на подот и почувствував како крвта ми надоаѓа во главата. Го завиткав околу градите и половината. Моите очи беа здрвени како да бев на некое друго место, место подготвено за оживување на сеќавање. Лежев таму, покриен, со часови, се додека не реков доста е и го напуштив таванот, заклучувајќи ги сите врати.
Подоцна, кога се разбудив од еден морничав сон, забележав како ќебето се довлечкало до мене в кревет. Спискав. Морав. Го потонав лицето во неговата мекост, вдишувајќи му ја миризбата, и галејќи го со прстите во бранчиња, без престан.
Така и продолжи. Кога се разбудив во пот, тука беше, завиткано околу мене, кај и да го скриев, ставив, потиснав, тоа секаде ме наоѓаше. Продолжи да се искрадува од темнината; некаде од мрачноста, го гледав како се довлечкува до мене, чешкајќи ме, легнувајќи во креветот, распафтувајќи се на моите гради, и јас велев не на сето тоа; не ќебето, на моите прсти кои го галеа, палецот кој ми отиде в уста. Ќе ги соблечев пижамите, собата толку сува од утринската топлина каде воздухот се исполнуваше со бурни електричн искри. Ќе го истуркав во креденецот, исцрпен, пребледен, згрозен од себе си, заколнувајќи се дека следниот пат нема да успее да ме намами на искушение.

Ми беше кажано дека ја губам работата, но фирмата ми ги повлече билетите за хокеј-билети што ги имаше мојот татко, и дедо ми пред него, уште од 1946. Му ги дадоа билетите на Вајмен.
- На Вајмен му требаат деловно, ми рекоа. Прилично е добар. Привлекува клиенти како што гомното привлекува муви.
И сега ќе дознаат дека ги губам Торвин и Мејс, најголемата компанија чиј сметководител бев јас. И го изгубив и важниот дел од татковата книга исто така. никогаш го немав неговиот магнетизам.
Го поканив Карл Сотерленг, заменик директор на Торвин, да ручаме заедно кај Менди, на истото место каде татко ми ги водеше своите клиенти на ручек. Ми намигна кога се поздравивме. Ми кажа колку драг му бил татко ми - навистина, ми кажа дека дедо ми му ја дал првата работа. Ме праша за здравјето на мајка ми. ми изгледаше вистински загрижен. мислев дека ќе го убедам да продолжиме со соработката. Згрешив.
- Не сме некако на иста бранова должина. Ги пропушташ трендовите на пазарот. Не барам кристална топка, синко, но не не стави во позиција да заработиме екста долар.
Требаше да одиме во друг ресторан, каде патеките во холот не се собираа на најмало движење, во ресторан недостоен за склужување на бизнис во кој големите фирми нема да го имаат главниот збор. Мои пријатели, мојот татко, мојот дедо, сите беа паралии. Јас би претпочитал некоја биртија.
Назад во канцеларијата, мојата актовка стоеше близу моето биро. Не се јавував на повици. Седев цело попладне чекајќи ја раката на Макс Батерфилд, мојот директор, да дојде да ме потапка по рамо. Ќе рече, “Стив, треба да зборуваме.” Дојде четири часот. телефоните замреа. Секретарките беа во собата за состаноци, имаа бебе журка.
По некое време, ја затворив вратата, ја отворив актовката, и го погледнав ќебето. Ја провлеков раката кон него и го наведнав вратот да го помирисам. И кренав, го спрострев и свртев кон светлото. дупките беа поголеми од вистинските шари, кои се поклопуваа на места или едноставно тука беше скапано. Ми изгледаше мало. И без да размислам почнав да го допирам и галам, и мојата канцеларија и канцелариите околу мене се урнаа.
Звук од интерфонот го крена мојот врат. Беше тоа од болницата, прашуваа дали да продолжат со третманите врз мајка ми.
Со д-р Нејлор се видовме во нејзината соба. Гледавме во неа. Очите и беа затворени, а градите и се креваа и спуштаа пополека без никаков ритам. Докторот ми ја подаде листата и ми рече да потпишам за новиот третман.
- Ќе почнеме со десет милиграми. Покажа кон квадратестото копче на нејзината морфимумска пумпа.
- Потпиша нарачка од триесет. Јас климнав. Одам сега на кафе.
- Што? прашав. Ме оставате тука? Сам?
-Можете да ја зголемите дозата.

Сите мислевме дека ќе остане така вечно. Г-ѓа Рејнолдс, сосетка, ми подаде хартиена чинија со шунка и швајцарски кифлички закачени на пластични чепкалки. Ја оставив чинијата на округлата масичка во библиотеката и отидов во дневната соба. Партнерите на татко ми, моите шефови беа закопани во уметничките книги со своите чинии со квадратеста храна, сите зборувајќи истовремено со полни усти. Макс Батерфилд, директорот, стоеше строго меѓу нив, не зборуваше, не јадеше, климнувајќи ми кога ке се начекавме со погледи. Сега сигурно дозна за Торвин и Мејс. Сотерлинг седеше до него на погребот. Ќе ми дадат една недела да бидам во жалост, а потоа ќе ми ја удрат клоцата. Ако де. нека е така.
Жените од инвестициониот клуб на мајка ми седеа на меките столици и каучи; чистачката на мајка ми плачеше сама на скалите. Грег Вајман, гордиот соственик на хокеј билетите, се прилепуваше кон кругот од партнери, за да стигне до Батерфилд. Карл Сотерлинг брцкаше едно по едно парче шунка во керамичкиот сад со благ сенф.
Покрај каминот ги видов сестрите на Батерфилд. Се препотив. Беа свртени со грбовите, зборувајќи со соседите. Ги немав видено со години. Викторија беше наједноставната од сестрите но беше необично привлечна, нешто на што во последно време се навикнав, отколку преизразената сексуална привлечност на сестра и Робин.
Робин им го препречи патот на нејзините две момчиња кои се разбркуваа низ собите, препотувајќи се од објаснување дека ова е сериозна ситуација. тогаш ме забележа. “Стив”. Округлите бразлетни строптија кога притрча, и ме гушна. “Ми беше како втора мајка.” Го помирисав Диориссимо, азалеја. “Ах, и оваа куќа”- погледна - “ми беше втор дом”.
“Е, баш така, мајка ти беше тука кога нашите се разведуваа.” Викторија се приближи од лево и јас бев меѓу двете, јазикот ми се склопчи во устата. Бев во состојба да ја скријам својата неудобност со тоа што бев преполн со јад додека зборував со сестрите за мајка ми и куќата, обземен од сеќавањата за кои бев наполно свесен; дванаесет годишната Робин како зјапа од таванот на куќата на батерфилдови, нејзината уста како прави кругчиња од парфето со банана, додека јас лежам меѓу нејзините нозе, осветлувајќи и ја вагината со извидничкото фенерче, сонувајќи за темнината внатре. Викторија беше исто така добар модел. Го правеше тоа бесплатно. Но за Робин тоа беше бизнис; благо за позирање. И баш Робин беше таа што сакав да ја гледам.
-И како е животот кај Силвермен? ме праша Викторија.
Ја ставив раката во џебот од пантолоните каде беше клучот од собата кај што го заклучив ќебето.
-мислам да разгледам други опции. Проверување вода за помали компании.
- Што? Да ја напуштиш големата фирма? рече Викторија.
- Не! Робин рече.
- Силвермен без својот Армистед?
- тато ќе биде многу разочаран.
Ги кренав рамениците. Голема фирма не значи многу. Како и да е, имам некои понуди кои се премногу добри да ги одбијам. Двете млади жени занишаа со главите инсистирајќи дека сум премногу драгоцен велејќи:
-Не смееш ни да ги разгледаш, и, исфрли ги од главата веднаш,
како да не сум бил никогаш меѓу нивните нозе, иако никогаш не сум се триел со колковите од сивиот душек за вежбање на мајка им.
Кршот во библиотеката ја примора Робин да ги смири децата. Се обвинуваа двете со машите кое е криво. Останав со Викторија, и за да ја разбијам тишината, покажав кон масата со храна.
- Никој не јади од патката.
- малку е тешка за сечење. Знаеш. Лесна храна.
Ја ценев нејзината искреност.
- Со вакво нешто само мајка ми знаеше да се справи. Знаеше како и со што да се сервира.
- Одлично си спремил.
- Никој нема да ме сака така повторно.
Не знам од кај ми дојде тоа, ама го промрморев. викторија ме фати за рака. Плачев и се стресов како кога бев мал, плачејќи во скутот на мајка ми. Но сега бев наведнат, скоро доближан, плачејќи на Викторија. Луѓето се собраа околу мене, ги ставаа рацете на мене, велејќи ми дека е во ред да плачам, да ми олесни. Погледнав преку главата на Викторија и го видов татко и како зборува со Сотерлинг и двајцата гледаа во мене. Се исправив и ги избришав очите со салфета. Бутерфилд ги стави рацете во џебови и тргна кон мене.
- Стив знам дека не е најпогоден момент за ова.
Кучкиниот син сакаше да ме откачи и тоа на погребот од мајка ми. Викторија се повлече во гужвата кон кујната. Батерфилд ми дојде близу увото.
- Ти си мојот нов директор за односи. Сакам да бидеш на деветиот кат близу мене. Извади марамче од неговиот џеб и си ги избриша очите. А потоа ги погледна штитовите над каминот во трпезаријата.
-Отсекогаш сакав некој Армистед во мојот тим.

Јас и Викторија поминувавме низ собите носејќи ги црните вреќи ѓубре и собриавме чаши и чинии. Во просторот меѓу трпезаријата и кујната се сретнавме и се бакнавме. Ја одведов горе во спалната на моите родители. Го откачи каишот од нејзиниот фустан и го фрли на подот. Потоа легна на сатенските покривки од баби ми и ги завитка рацете околу мене. И се качив и ја бакнав, нежно, длабоко, потоа силно. не можев да запрам. Не ми беше доволно. Го закопав јазикот длабоко во нејзината уста. Испушти звука како да се дави и ме истурка.
- Извини, реков. и јас останав без здив. Не сум бил подолго време со никоја.
- Не, во ред е. Само сакав да те гледам.
Ми ја тргна косата зад уши.
- Отсекогаш сум чувствувала нешто за тебе.
- Да?
Климна.
- Ти отсекогаш ја сакаше Робин.
- Не, не. Ми се допагаше и ти. Знаеше дека лажам.
- Се сеќаваш што правевме? Се почувствував засрамен и шокиран. Посакував да не го спомнеше тоа.
- Сеуште мислам на тоа.
Почнав да седрпам над неа. Ги рашири нозете. Ги затворив очите, и слика од Робин како си го лиже парфето од усните, нејзините нозе целосно раширени, ми се појави пред очиве, како и илијадници пати пред тоа. Се исправив и ги откопчав пантолоните. Викторија ги соблече своите беж гаќички до глуждови. И се качив повторно и почнав да ја бакнувам по врат, тријајќи се од неа, мирисајќи го нејзиниот парфем.
- Ммм, со што си намирисана?
- Сахара.
Но тоа не беше Сахара што јас го пожувствував. Тоа беше азалеа, Схалимар, прав, урина и пот. ќебето беше на креветот, под бедрата на Викторија. Ја завртев на геб, и еден конец се зафати околу мојот пенис.
- Не! се потргна. Не сакам така.
Главата од мојот пенис продираше во нејзиниот анус. Се обидував да запрам но упорно туркав.
- Реков престани.
Продирав во неа и пожувствував болка. колку се обидував да се одалечам од неа толку повеќе продирав . Ме истурка и ме изгреби по лице.
- Кучкин сине!
Стана од креветот и си ги собра алиШтата. Конецот од ќебето сеуште беше цврсто намоткан околу мојот пенис. Лежев и гледав како се затегнува. Толку ме болеше што и неможев да зборувам. Се обидов да го одврзам, но таму кај што едно конче остана друго се заврза. Беше како еден голем јазол околу патлакот и зацепот. Се обидов да се ослободам од мрежата. Со ќебето закачено за мене, истрчав по Викторија.
- Жал ми е, извикав по неа по скалите.
- Никогаш не сум го направил тоа со никој. Не е тоа мој фазон.
Ме погледна. мора да изгледав смешно, како да носев килт или парче ткаенина. Во бегството, го заврза својот фустан и ја држеше раката за да не и се приближам. Потоа се сопна на вратата.
Истрчав во кујната во потрага по нешто оштро да го пресечам јазолот. Еден по едне, ги пресеков сите конци околу мојот пенис со ножот се додека не останаа малку кноци кои можев да ги скинам со раце. ќебето падна. Се потпрев на работната маса, офкајќи опуштено. Потоа погледнав во ќебето, кое се беше собрало во едно парченце на подот. Го грабнав и почнав да го кинам со ножот, обидувајќи да го распарчам, како да распарчувам животно. Кога го распарчив со ножот по линолеумот, се искачив горе да се облечам и отидов по Викторија.
Возејќи го автомобилот на мајка ми, предизвикувајќи ги другите автомобили да возат побрзо, бев луд да ја најдам. Почувствував дека мора да ја најдам, дека не можам ни минута без неа. Тоа беше повеше од прошка; морав да ја имам. На раскрсницата кај Бурбранш и Спрус, ја помирисав мајка ми. И мајка и. И сите други миризби. Закочив,се завртев и го погледнав ќебето кај мене во тупаницата. “Што по ѓаволите правиш во мојот автомобил? Што по ѓаволите сакаш од мене?” Го протресив како да сакав да го удавам. Го плеснав од прозорецот, го ставив под седиштето и нагазив на гасот. насреде раскрсница завртев нагло и тргнав кон езерото.
Ја оставив колата на паркингот пред рибниот ресторан и се упатив кон плажата. На песокот, го распослав ќебето и ги раширив краевите. Најдов некои камења, полу празно шише масло, тениско топче за во вода, искината патика, и конзерва од боја за дрво. Се ставив среде ќебето и ги заврзав врвовите со врвката од патиката. Потоа ја кренав бовчата, ја префрлив преку глава, и ја фрлив. Летна право во вода и потона.
Водата се смири. Бротче се појави во хоризонтот. Месечината светеше над езерото, зраците светлина ја распаруваа темнината како жена со раширени нозе. Зад мене имаше една двојка што вечераше и пиеше во ресторанот; нејзиниот партнер ја засмејуваше. Одлучив дека треба да ја донесам Викторија тука. Ќе ја засмејувам и јас неа.
Потоа забележав лоша миризба околу мене. Најпрво на влажна волна, потоа на мочуриште, потоа на човечки фекалии. Беше насекаде; во тревата и во грмушките, во воздухот. Си ја помирисав кошулата. Беше и на мене. Почувствував како потта се тркала во бразди по мојот врат , но исто така и се искачуваше. Песочни вошки. Се избришив по вратоти се шлапнав по гради, ја растргнав кошулата и почнав да се борам сам со себе. Побрзав кон колата .
Возејќи кон домот на Викторија мирисот стануваше поизразен, ккао крв или мртво животно. Почувствував како нешто ми лази по носот. Се обидов да го издувам во марамче. Потоа почувствував нешто во увото. Се ме чешаше. Се ме печеше. Ја завртев колата за 180 степени и се вратив на езерото.
Од ресторанот луѓето заминуваа во парови, одеа дома да имаат секс, да се разбудат заедно и да читаат Тајмс. Се зануркав во плитката вода , потонувајќи во калта до коленици. Калта ми ги проголта чевлите кога се помрднав. Имаше масло кое пловеше по површината, парче дрво премачкано со боја, скапани лушпи од овошје, кондом. Се заречив дека акого најдам ќебето ке поминувам пет часа секоја недела да го чистам ѓубрево, да ги направам водиве и бреговите почисти. Би ја напуштил мојата работа, и би се посветил на прочистување на околината. Пристигнав на местото каде потона и се нурнав. Се зануркав низ отпадоци и посакав да плукнам. Повторно ги наполнив белите дробови со свеж воздух и повторно се нурнав на дното. Се отстранував, трева, корен или камен што ми се препречуваше кон дното, рацеве ми се истегнуваа, пробивајќи се низ калта. Излегов гушејќи се со празни раце.
Паднав на плажата, посакувајќи да потонам во калта и песокот засекогаш. Очиве ме печеа и солзеа. Бев жива вода и студен. Водата ми удираше во стапалата. Песокот ми ги закопа глуждовите.
Потоа пожувствував нешто. Погледнав долу. ќебето беше околу моите нозе. Го допрев влажниот, истрауматизиран материјал. Го гушнав. Како да беше смалено и истоштено. Го држев она што остана од него. Светот се замачка. Лежевме на валканата плажа долго време. Мирнотијата на водата доаѓаше и проаѓаше содоаѓањето на бродовите. Ресторанот затвори. Слушнав глас на жена, извици како избледуваат, мотор кој избледува. Една двојка водеше љубов во тревата во близина и не нагазија. Некое време во ноќта облаците ја покрија месечината. Се истегнавме едно до едно, заедно во темнината, скриени.

Превод од англиски: Љупчо Петрески

ПАЛИНДРОМ ВО АНТИСВЕТОТ - МИХАИЛ ПУХОВ

2008-02-05T09:56:00.000-08:00

Постои хипотеза дека во антисветот, доколку тој постои, времето тече наназад. Затоа оваа минијатура, посветена ма летот на космонаутите во таква област на вселената, е напишана во палиндром - се чита и од почеток и од крајот. Секоја литературна творба е поток на информации, времето и информацијата се поврзани, и кога времето го менува знакот, текстот се појавува како во огледало, при што центарот на симетријата (зборовите “Удар. Уште еден удар”) му соодветствуваат на моментот на влегување во антисветот. Но, животот продолжува и втората половина на расказот не е едноставно превртено повторување на првиот дел, ами некаков развој на сижето.

Вселенскиот брод го јаде пространството. Забрзува. Забрзува. Се забрзува времето. Темнина. Наоколу - ѕвезди на галаксијата. Земјата е далеку одзади.
Капетанот тивко вели:
- Стасавме.
Вселенскиот брод е опкружен со сенки без форма. Напред соѕвездието е затскриено од обвивка, црна, како непродорен мрак. Навигаторот не одговара.
- Тука се. Сите десет бродови се урнале или исчезнале тука, - шепотејќи вели капетанот.
Ноќ. Пред вселенскиот брод е прозорецот во антисветот. Однекаде се појавува сјаење, темна светлина, блесок и молк на сондите и анализаторите. Темен екран. Темнина.
- Порано мислевме дека не може да се мине границата, - со потврда вели капетанот. Навигаторот одговара:
- Теоретичарите претпоставуваат нешто поинакво. Некои го докажаа тоа. Претставете си: ја минуваме бариерата. Така и ќе биде. Темнината ќе ја озари експлозија со голема сила. Магнетните и гравитационите полиња ќе се урнат и ќе се искриват. Тоа ќе се случи скоро, не треба многу да се чека. Антиматеријата, што го уништува времето, ќе го направи поинаков знак.
- Да испратиме радиосонда?
- Беспилотна сонда? Зошто? За луѓето не е опасно да се мине. - размислува на глас навигаторот. - Смртта е запирање. Движењето е живот. Нека не чекаат студ и мрак и темна темнина и ништо.
Напред е бариерата на антивремето, огледалото на антисветот, границата на вселената. Одзади е темнината.
- Можеме да пуштиме автоматска ракета. Зошто да одиме сами? - вели потоа капетанот. Малку замолче и призна: - Многу се плашам од одразот.
- Сега нема да успееме да закочиме, - остро вели навигаторот. - Напред!
И бродот се движи напред. Но, одважните ги чека нејасно и таинствено пространство, каде времето се движи наназад.
Минуваат часови, минути, секунди. Лицата се покриени со пот. Пултовите се облеани со светлина. Се се успорува. Уште една минута. Долго тресење. Удар. Уште еден удар.
Тресење.
Долгата минута продолжува. Се успорува. Сите пултови се облиени со светлина. Лицата се покриени со пот. Минуваат секунди, минути часови…
Времето се движи наназад. Каде е пространството? Таинственото и нејасното ги чека одважните. Но, бродот се движи понатаму - напред и напред.
Навигаторот остро вели:
- Да закочиме? Сега ќе успееме.
- Не ние - одразите. Се плашам. Многу, - признава, откако малку помолче капетанот. Потоа вели: - Сами да одиме. Зошто? Да пуштиме ракета, автоматска.
Темнина. Одзади - галаксијата на вселената, границата на антисветот, огледало на антивремето, бариера. Напред - ништо и темна темнина.
- И мрак и студ не чекаат. Ако. Смелите летаат понатаму. Не постои запирање без движење, и смрт без живот. Животот е движење. Запирањето е смрт, - гласно размислува навигаторот.. - Преминот не е опасен за луѓето. Зошто сонда?
- Беспилотна сонда? Да им пратиме знак на другите.
- Ќе го направи времето, уништувајќи ја антиматеријата. Треба многу да се чека - нема мошне бргу да се случи. Ќе се искриват и ќе се урнат полињата, гравитационите и магнетните сили. Голема експлозија ќе ја озари темнината. Така и ќе биде. Ја минуваме бариерата. Ние, претставете си, го докажавме тоа. Некои теоретичари претпоставуваа нешто поинакви, - одговара навигаторот.
Со потврда вели капетанот:
- Не е можно да се мине границата - ете што мислевме порано.
Темнина. Екраните се темни - се гасат и стануваат црни. Тивко е. Не светкаат ѕвезди, ами вакумот на празнината, куп густа материја. Сите индикатори светкаат.
Навигаторот вели:
- Ова е крај.
Долго молчат анализаторите и сондите, Молк. И - блесок. Светлина, темно сјаење. Се провлекува, од некаде се промолкнува антисветот во огледалото на вселенскиот брод. Напред - ноќ.
Капетанот вели со шепот:
- Тука се изгубиле или се урнале бродови десет. Сите се тука.
Но, не одговара навигаторот. Мрак, непродорен, како црна покривка, го затскрива соѕвездието напред. Форми без сенка го окружуваат вселенскиот брод.
- Стасавме, - тивко вели капетанот.
Назад - далеку - Земјата, галаксијата, ѕвездите. Околу - темнина. Времето забрзува, забрзува, забрзува.
Пространството го јаде вселенскиот брод.

Превод од руски: Емил Ниами

БОЛЕН ДОЈЧИН – МАКЕДОНСКА ЕПСКА НАРОДНА ПЕСНА

2008-02-05T09:53:00.000-08:00

Попаднала црна Арапина,
Попаднала под града Солуна,
Глава имат колку еден казан,
Уши имат колу два таруна,
Очи имат колку два шиника.

Ми кондисал под Солуна града,
Под Солуна, Солунски ливаѓе,
Па ми удрил белана чадара;

И ми собрал старци и попои,
Таин сакат од Солуна града,
На ден сакат по две фурни лебец,
И им сакат крава јалоица,
И им сакат по бочка ракија,
И им сакат по две бочки вино,
На ден сакат п’ убаа нееста,
На ноќ сакат п’ една малка мома,
Ми и’ љубит и ми и’ загубвит.

Сите ми се редум изредија,
Ред падна на млада Ангелина.
Ангелина Дојчинова сестра.

Ангелина Дојчинова сестра,
Дворје метит градум солзи ронит,
Со солзи ми дворје завадила.

Ја догледа брат је болен Дојчин
„Ајти тебе сестро Ангелино!
Што те тебе нужба дотерало,
Дворје метиш дробни солзи рониш?

Али ти се, сестро, здодеало,
Рамни дворје, сестро, меетејќи?
Мене болно, сестро, гледаејќи? –
Рани, болки, сестро, врзеејќи,
И понади мене готвеејќи?“

„Ајти тебе брате, Болен Дојчин!
Та не ми се мене здодеало,
Рамно дворје, брате, метеејќи,
Тебе болно, брате, гледаејќи,
Рани, болки тебе врзеејќи,
И понади тебе готвеејќи;

Попаднала црна Арапина,
Попаднала под града Солуна,
Глава имат колку еден казан,
Уши имат колу два таруна,
Очи имат колку два шиника.

Ми кондисал под Солуна града,
Под Солуна, Солунски ливаѓе,
Па ми удрил белана чадара;

И ми собрал старци и попои,
Таин сакат од Солуна града,
На ден сакат по две фурни лебец,
И им сакат крава јалоица,
И им сакат по бочка ракија,
И им сакат по две бочки вино,
На ден сакат п’ убаа нееста,
На ноќ сакат п’ една малка мома,
Ми и’ љубит и ми и’ загубвит.

Сите ми се редум изредија,
Ред ми падна, мене ќе ме замат.“

И говорит брат је Болен Дојчин
„Ајти тебе сестро Анеглино,
Ал тоа те тебе брига нашло?

Ево имат за девет години,
Каде лежам болно на постела;
Веќе ми се коски раскостиле,
Веќе ми се меса раскапале;
Коса ми е долу до појаса,
Брада ми е до црната земја,

Ај отвори шарена ковчега,
Да изваиш триста лакти платно,
Триста лакти платно бамбакерно,
Да изврзиш рани од анџари;

И земи ми моја вита сабја;
Ево имат за девет години,
Сабја в рака не ми е фатена,
Не фатена, ни па наоточена,
Веќе ми е сабја ‘рѓосана.

Да ја носиш Умер калакчија,
Калакчија, мила побратима,
Да наточит моја вита сабја,
Да наточит сабја вересија,
Ако станам скапо ќе му платам,
Ак’ не станам, алал да ми чинит.“

Па ми стана млада Ангелина,
И ми зеде сабја ‘рѓосана,
Ми отиде дури у Умера

„Ајти тебе Умер калакчија,
Так ти Бога, ја ќе ти се мола!
Ме допуштил брат ми Болен Дојчин,
Болен лежит за девет години,
Веќе му се коски раскостиле,
Веќе му се меса раскапале;
Коса му е долу до појаса,
Брада му е до црната земја,
Сабја в рака не му е фатена,
Не фатена, ни па наоточена,
Веќе му е сабја ‘рѓосана.
Лели си му верна побратима,
Да му остриш сабја вересија,
Ако станит скапо ќе ти платит,
Ак’ не станит, алал да му чиниш.“

Проговори Умер калакчија
„Ајти тебе млада Ангелино,
Ангелино, сестро Дојчинова,
Чуму му е сабја наточена,
Лел’ је болен јунак Болен Дојчин?“

Проговара млада Ангелина
„Попаднала црна Арапина,
Попаднала под града Солуна,
Глава имат колку еден казан,
Уши имат колу два таруна,
Очи имат колку два шиника.

Ми кондисал под Солуна града,
Под Солуна, Солунски ливаѓе,
Па ми удрил белана чадара;

И ми собрал старци и попои,
Таин сакат од Солуна града,
На ден сакат по две фурни лебец,
И им сакат крава јалоица,
И им сакат по бочка ракија,
И им сакат по две бочки вино,
На ден сакат п’ убаа нееста,
На ноќ сакат п’ една малка мома,
Ми и’ љубит и ми и’ загубвит.

Сите ми се редум изредија,
Ред ми падна, мене ќе ме замат.“

Проговори Умер калакчија
„Ајти тебе млада Ангелино!
Ангелино, сестро Дојчинова,
Ак’ ми даваш твојте црни очи,
Црни очи, морски пијавици,
Да ти острам сабја Дојчинова.“

Расплака се лична Ангелина,
Се поврати назад плачеејќи,
Плачеејќи, назад пиштеејќи;
Од далеку Ангелина викат

„Ајти тебе брате Болен Дојчин!
Не ми острит Умер калакчија,
Не ми острит сабја вересија,
Тук ми сакат мојве црни очи.“

Проговори брат је Болен Дојчин;
„Остај сабја, сестро Ангелино,
Остај сабја на бела постела,
И влези ми темни конушници,
Да изваиш моја брза коња,
Три години коња незобано,
Не глеано коња, ни чешано,
Ни па арно вода напоено,
Да ја водиш Митре Поморанче,
Налбатина, моја побратима,
Да ти коит коња вересија;
Ако станам скапо ќе му платам,
Ќе му платам жолтици дукати,
Ак’ не станам алал да ми чинит.“

Па ми стана млада Ангелина,
И ми влезе темни конушници,
Ми изваи нег’ва брза коња,
Ја однесе Митре Поморанче,
Да ми коит коња вересија

„Так ти Бога Митре Поморанче,
Ме допуштил брат ми Болен Дојчин,
Болен лежит за девет години,
Веќе му се коски раскостиле,
Веќе му се меса раскапале;
Коса му е долу до појаса,
Брада му е до црната земја,
Лели си му верна побратима,
Да му коеш нег’ва брза коња,
Да му коеш коња вересија,
Ако станит скапо ќе ти платит,
Ак’ не станит алал да му чиниш.“

Проговори Митре Поморанче
„Ајти тебе млада Ангелино,
Ангелино, сестро Дојчинова,
Чуму ти е коња Дојчинова,
Лел’ је болен јунак Болен Дојчин?“

Проговара млада Ангелина
„Попаднала црна Арапина,
Попаднала под града Солуна,
Глава имат колку еден казан,
Уши имат колу два таруна,
Очи имат колку два шиника.

Ми кондисал под Солуна града,
Под Солуна, Солунски ливаѓе,
Па ми удрил белана чадара;

И ми собрал старци и попои,
Таин сакат од Солуна града,
На ден сакат по две фурни лебец,
И им сакат крава јалоица,
И им сакат по бочка ракија,
И им сакат по две бочки вино,
На ден сакат п’ убаа нееста,
На ноќ сакат п’ една малка мома,
Ми и’ љубит и ми и’ загубвит.

Сите ми се редум изредија,
Ред ми падна, мене ќе ме замат.“

И је велит Митре Поморанче
„Ајти тебе млада Анелино,
Ангелино, сестро Дојчинова,
Ако даваш твое бело лице,
Твое лице како јасно сонце,
Твојте веѓи, морски пијавици,
Твојте очи како црно грозје,
Да ти ковам коња Дојчинова,
Да ти ковам коња вересија.“

Па ми викна млада Ангелина,
Викна, писна, на глас да ми плачит,
Раце кршит од бели колена,
Солзи ронит по бели образи,
Од образи, шарени пазуви,
Од пазуви, шарени скутои,
Од скутои, по земја сурова.

Си поведе коња Дојчинова,
Љуто к’лнит млада Ангелина -
„Бог те убил Митре Поморјанче!
Заш не тргна сабја да м’ загубиш,
Туку мене ти ме посрамоти!“

Па си тргна дома си отиде,
И му кажвит брату си Дојчину

„Ајти тебе брате болен Дојчин!
Што ми стори голема срамота,
Со твојата верна побратима,
Што јадефте, брате, што пиефте,
Што одефте в гори на лоење;
Кога реков за твојата коња,
Да ја коит, брате, вересија,
Што ми рече Митре Поморанче,
Ако даиш твое бело лице,
Ќе ти коам коња вересија.“

И се фрли јунак Болен Дојчин,
И се фрли на нога јуначка
„Ајти тебе сестро Ангелино!
Страф да немаш, сестро, страм да немаш!
Ја отиди Плетикоса Павле,
Берберина, моја побратима,

Ево имат за девет години,
Каде лежам болно на постела;
Веќе ми се коски раскостиле,
Веќе ми се меса раскапале;
Коса ми е долу до појаса,
Брада ми е до црната земја,
Да ми стрижит коса вересија,
Да ми стрижит, брада да ми бричит.“

Па ми стана млада Ангелина,
Ми отиди Плетикоса Павле
„Ајти тебе Плетикоса Павле
Ме допуштил брат ми Болен Дојчин,
Болен лежит до девет години;
Веќе му се коски раскостиле,
Веќе му се меса раскапале;
Коса му е долу до појаса,
Брада му е до црната земја,
Лели си му верна побратима,
Да му стрижиш коса вересија,
Да му стрижеш, брада да му бричиш,
Ако станит скапо ќе ти платит,
Ак’ не станит алал да му чиниш.“

Проговори Плетикоса Павле
„Ајти тебе млада Ангелино,
Ангелино, сестро Дојчинова,
Чуму му је коса острижена,
Чуму му је брада обричена,
Лел’ је болен јунак Болен Дојчин?“

Проговара млада Ангелина
„Попаднала црна Арапина,
Попаднала под града Солуна,
Глава имат колку еден казан,
Уши имат колу два таруна,
Очи имат колку два шиника.

Ми кондисал под Солуна града,
Под Солуна, Солунски ливаѓе,
Ми удрила белана чадара;

И ми собра старци и попои,
Таин сакат од Солуна града,
На ден сакат по две фурни лебец,
И им сакат крава јалоица,
И им сакат по бочка ракија,
И им сакат по две бочки вино,
На ден сакат п’ убаа нееста,
На ноќ сакат п’ една малка мома,
Ми и’ љубит и ми и’ загубвит.

Сите ми се редум изредија,
Ред ми падна, мене ќе ме замат.“

Тогаш велит Плетикоса Павле
„Ајти тебе млада Ангелино,
Ангелино сестро Дојчинова,
Ал ми даваш твоја тонка става;
Става имаш како морска трска;
Да ти стрижам коса Дојчинова,
Да ти стрижам, па и да ти бричам.“

Се поврна млада Ангелина,
Си отиде во рамно дворои
„Ајти тебе брате Болен Дојчин!
Не си имал верни побратими,
Туку биле Турци неверници!
Ми посака тонката ми става.“

„Ајти тебе сестро Ангелино!
Убило ‘и мојте побратими,
Убило ‘и јадење пиење!

Ево имат за девет години,
Каде лежам болно на постела;
Веќе ми се коски раскостиле,
Веќе ми се меса раскапале;
Коса ми е долу до појаса,
Брада ми е до црната земја,

Ја отвори шарена ковчега,
Па извади триста лакти платно,
Триста лакти платно бамбакерно,
Да изврзеш рани од анџари,
Да престегнеш моја половина,
Да собереш коски раскостени,

Па подај ми моја боздогана,
Боздогана, моја вита сабја,
Доведи ми моја брза коња.“

Извади му млада Ангелина
Триста лакти платно бамбакерно,
Изврза му рани од анџари
Престегна му коски раскостени,
Рипна Дојчин на нога јуначка,
Си опаса сабја ‘рѓосана,
Па ми вјана коња некована,
Си ја грабна тешка боздогана,
Право одит под града Солуна,
Право одит на бела чадара,
Право одит црна Арапина,
Пиштит, викат колку глас го држит

„Ја излези црна Арапино!
Ја излези гламјо опалена!
Ја излези да се обидеме!
Та да видиш јунак од јунака!“

Си излезе црна Арапина,
Туку врескат како некој аждер
„Чекај Дојчин, жолта восочино!
Чекај моја тешка боздогана,
Малу тежит, седумдесет ока.“

Арап фрли тешка боздогана,
Ја пречека Дојчин во десница.

„Чекај, чекај црна Арапино,
Црн Арапин, гламјо опалена,
Чекај моја тешка боздогана,
Малу тежит тристотини ока.“

Фрли Дојчин тешка боздогана,
Го погоди меѓу двете очи,
Се откина глава Арапова.

Рипна Дојчин од брзаго коња,
Глаа кладе на коња пред себе,
И ми тргна во града Солуна.

Врвит Дојчин по среде Солуна,
Што го виде се’ ми се зачуди –
„Што ќе биде ова чудно чудо,
Овој јунак, како суво дрво,
Лице имат, како восок жолто,
Што ми стори голема умера!
Јунак било, јунак ќе да бидит!
Не му требат цркви манастири,
Да и’ праит, добро да им чинит!“

Ми помина по среде чаршија,
Право појде Умер калакчија
„Ајти тебе Умер калакчија!
Сум те имал верна побратима,
Ти ја пратив сестра Ангелина
Да наточиш моја вита сабја,
Да наточиш сабја вересија,
Ако станам скапо да ти платам,
Ак’ не станам алал да ми чиниш.

Ајти тебе Умер калчкија,
Не си било верна побратима,
Не наточи моја вита сабја,
Не наточи сабја вересија,
Тук посака сестрините очи.

Ајти тебе Умер калчкија,
Сум станало скапо да ти платам,
Да ти платам твоја вересија“

Рипна Дојчин од брзаго коња,
Па ми тргна сабја дипленица,
Му ја зеде неговата глава.

И појде при Митре Поморанче
„Ајти тебе Митре Поморанче,
Поморанче, верна побратима,
Што те имав кај мои црни очи,
Ти ја пратив сестра Ангелина
Да ми коеш моја брза коња,
Да ми коеш коња вересија,
Ако станам скапо да ти платам,
Ак’ не станам алал да ми чиниш.

Ајти тебе Митре Поморанче,
Не си било верна побратима,
Не окое моја брза коња,
Не окое коња вересија,
Тук посака сестриното лице.

Ајти тебе Митре Поморанче,
Што је ова голема срамота,
Што ми стори на мојата сестра!

Ајти тебе Митре Поморанче,
Сум станало скапо да ти платам,
Да ти платам твоја вересија“

Рипна Дојчин од брзаго коња,
Па ми тргна сабја дипленица,
Му ја зеде и негоа глава.

И појде при Плетикоса Павле
„Ајти тебе Плетикоса Павле,
Сум те имал верна побратима,
Ти ја пратив сестра Ангелина
Да острижеш коса до појаса,
Да обричеш брада вересија,
Ако станам скапо да ти платам,
Ак’ не станам алал да ми чиниш.

Ајти тебе Плетикоса Павле,
Не си било верна побратима,
Не остриже коса до појаса,
Не обриче брада вересија,
Тук посака сестрината става.

Ајти тебе Плетикоса Павле,
Сум станало скапо да ти платам,
Да ти платам твоја вересија“

Рипна Дојчин од брзаго коња,
Па ми тргна сабја дипленица,
Му ја зеде и негоа глава.

Вјана Дојчин коња некована,
Отплатило таин на Арапа,
Отплатило верни побратими,
Отплатило скапа вересија,
Дома одит, од далеку викат
„Ангелино, моја мила сестро,
Отвори ми наши вити порти,
Постели ми шарена одаја,
И барај ми свешти и ламбади,
Доведи ми попој законици,
Што сакаше, сестро, се’ ти свршив,
Ќе се делит душа од снагава.

Да не жалиш, сестро, да не плачиш,
Тук да земеш свирци, дабоани,
Та да сториш голема донамба.“

И ми стана сестра Ангелина,
Ми отвори нивни вити порти,
Уплашена, мошне устрашена;
Кога виде глава од Арапа,
Го прегрна млада Ангелина,
Го однесе в шарена одаја,
Колку легна на мека постела,
Дури сестра свешта му запали,
Даде душа брат је Болен Дојчин.

Се собраје старци и попои,
Ми кладое свирци дабоани
Што ми бие три дни и три ноќи.

УЧТИВОТО ЗАЈЧЕ – МЕКСИКАНСКА НАРОДНА ПРИКАЗНА

2008-02-05T09:51:00.001-08:00

Си било некое зајче кое било многу скромно и учтиво. Еднаш, откако се најало зелка од селската градина, си тргнало кон дома, но по пат ја видело лисицата. Таа се враќала во шумата. Таа не успеала да украде кокошка од дворот на селаните и била многу лута и гладна. На зајачето му запрело срцето. Треба да се бега! Но, каде? И така, зајчето скокнало во пештерата. Тоа не знаело дека таму го чека друга закана зашто во пештерата се населила змијата. Сепак, зајакот бил воспитан и знаел дека не смее да влегува во туѓ дом без дозвола на домаќинот. “Треба да се поздравам, - си помисло тоа, - но со кого? Па, се разбира, со пештерата!”
Си седнало тоа на задните ноџиња и учтиво рекло:
- Добар ден, добра пештеро! Дозволете ми да влезам!
Змијата многу се израдувала кога го слушнала гласот на зајчето.
- Влези, влези! - му рекла таа, сакајќи да го залаже.
Но, зајачето по гласот многу добро знаело со кого си има работа.
- Извинете што ве обеспокоив, - рекло тоа. - Јас сосема заборавив дека ме чека зајчицата! До гледање! - и почнало да скока и да бега.
Кога дошло дома, во својата дупка, зајачето се присетило дека учтивоста никому му нема нанесено штета.
Змијата, пак, се склопчила и промрморела:
- Подобро да не му одговорев! Ах, тие учтиви зајчиња!

Превод од шпански: Емил Ниами

СЛЕКУВАЊЕТО НА ЕНА – ЈОВАН КОТЕСКИ

2008-02-05T09:49:00.000-08:00

Катец гола сé до пола и од пола,
очна белка жедно црнка што ја пие,
сребрен бран в нежна дланка низ млаз што лие
- два зрака ко сјајни лака в жолта смола.

Едниот е гулаб – сонце што го прати
низ урвишта чудно скудни, болно зрачни,
другиот е росен славеј в преѓи драчни
нежен столб што делка месец кој се злати.

Од подвижен мермер градба сé во блесок
сјае – зјае, шумно снопје, ломна снага,
белегија, брс од бои, лажна дага,
морничава скокотливост, жешка песок.

Сета ѕурки и шабурки стракој дели,
се допира, се опира, мазни, трепне,
како искра наковално кога клепне
во дамари гледаш грешни кај се сели.

ВРЕМЕНСКА СПИРАЛА - СЕРГЕЈ ЛУКЈАНЕНКО

2008-02-05T09:48:00.000-08:00

Временската спирала беше собрана во вторник, доцна навечер. Беше мошне убава - сета од син, полупрозрачен облак, со две црвени оганчиња што се нишаа внатре. И не беше многу голема - во шака може да се стисне.
Семјон Иванович уште еднаш ја погледна спиралата, ја погледна нејзината светлина - да не има пукнатина во времето? - потоа ја остави на страна. Со чудење забележа како му се тресат рацете - од грижа ли, од старост ли. Поседе малку, веќе беше се решил да свари чај, но одеднаш се премисли и ја зеде спиралата в раце. Добра е. Ако убаво се загледа човек, на едниот крај од спиралата може да види како рунатави, меки мамути се судруваат со исто такви влакнести, но поитри неандерталци. А, на другиот крај кристално блескаа покривите на невидени дворци, млади и убави луѓе, кои се наведнуваат над умните книги…
Возидвнувајќи, Семјон Иванович почна да ги меша оганчињата на временската спирала. Управувањето беше сосема упростено: доволно беше да се прилагоди сегашното време со посакуваното време за спиралата да проработи.
Но пред да се спојат оганчињата, Семјон Иванович запре за момент. Се чинеше дека се колеба.
Погледна во плафонот и промрморе:
- Те предупредив.
Плафонот молчеше, па Семјон Иванович поцврсто доврши:
- Не, штом е решено, тогаш така мора и да биде!
Крадешкум гледајќи околу себе, небаре во собата може да има уште некој, тој од кутијата со алати зеде грст ситни клинци и ги стави в џеб. А, потоа со показалците ги спои двете оганчиња во едно.
Светот се затресе, заискре со црвен облак. Од масата исчезнаа приборите, на местото на телевизорот се најде старо радио, моерниот фински кревет се претвори во железен, панцирен. Од зад полуотворената врата се слушна пискав глас:
- Прохор Кузмич, а Прохор Кузмич! Семка повторно кај будалетинката на состанок тргна! Како не му е жал за парите, па такви по кино да ги носи!
Очите на Семјон Иванович блеснаа. Ете ја, неговата младост! Родниот комунален стам, осамената младост, кога се уште не можеше да биде свој. Ете го изворот на сите негови конструкторски напори!
Не мораше да чека многу. Кога и соседот и сосетката излегоа од кујната на минута, тој пргаво се мушна таму. Со сласт, која е тешко да се опише со зборови, се приближи до шпоретот и во супата на Прохор Кузмич ги истури собраните клинци.
Се помисли, па во компотот на сосетката додаде половина пакетче сол. Потоа ја зеде спиралара и ги врати оганчињата на своето место.
…Веќе еден час Семјон Иванович спиеше мирно во својот модерен фински кревет од темно неполирано срво. Од време на време во сон повторуваше:
- Ти велев да го исклучуваш светлото кога излегуваш или и по триесет години ќе те најдам…
А, заборавената временска спирала дремеше на аголот од масата. На едниот крај титкаше земјата под нозете на мамутите и на неандерталците. На другиот… Ех, да може да се знае кој е таму, под кристалните куполи на невидените дворци, во тоа далечно и прекрасно утре…

Превод од руски: Емил Ниами

СЕЧИЛО - ЕН СЕКСТОН

2008-02-05T09:47:00.000-08:00

Што да правам со сечилово?
Цветна градина?
Да го шибнам во месечината?
Да си ги избричам нозете со него?
Да уловам златна рипка?
Не. Не.

Го направив
на сон,
за тебе.
Очиве ми беа затворени.
Бев фетално заоблена,
а имав сечило
посебно направено за твојот стомак.
Папокот ја кажува гатанката.
Цревата се превиткуваат како планински патишта.
Беше создаден да влезе во тебе
како што ти влезе во мене
и да ја извади твојата закопана срцевина,
да ја извади лажицата со која ме наколка,
да ја извади птицата која рече еби се,
да го изделка во скулптура додека е бел
и да го ставам на полица,
предмет мртов како камен,
но со сите вибрации
на распетие.

Препев од англиски: Љупчо Петрески

ЦРТЕЖИ – ЈЕВГЕНИЈ ИВАНОВИЧ ЗАМЈАТИН

2008-02-05T09:45:00.000-08:00

Отидов кај еден пријател да побарам пари на заем. Ни тој не е дома, ни жена му: во дневната ме пречека детнце – чистичко така.
- Почекајте малку: тато – мама сега ќе дојдат.
И за да не ми биде здодено, момченцето почна да ми покажува цртежи.
- А, што е ова?
- Волк, – му одговарам.
- Така е, волк. Знаете волкот не јаде тревичка, ами овчички…
И така почна да ми ги објаснува сите цртежи ми се слоши до смрт – преку глава. Ми покажа петел.
- Што е ова? – ме прашува.
- Тоа? Куќа, - му велам.
Ги ококори момчето очите, занеме. Но се снајде и ми покажа вистинска куќа.
- А, ова што е?
- Е, тоа е брезов венец.
Се насмевна внимателно момченцето и почба да ну докажува: куќата не колве зрна, а петелот колве, во петел не може да се живее, а во куќа може, венецот нема врата, а петелот…
- Знаеш што, - му реков, - мило момче, ако во моментов не ми се тргнеш ќе те исфрлам низ врата.
Ме погледна момчето во очи и виде – навистина ќе го исфрлам. Почна да плаче и отиде на баба си да и се жали.
Дојде бабата во дневната и почна да ме кара:
- Како не ви е срам, млад човеку? Зошто така му направивте на милото момче? Тоа вистината ви ја кажувало.

1916

Превод од руски: Емил Ниами

ЗАФИР УТ - СЛАВКО ЈАНЕВСКИ (ФРАГМЕНТ ОД РОМАНОТ “ЧУДОТВОРЦИ”)

2008-02-05T09:42:00.000-08:00

Во близина на некоја река западно од Кукулино што невратно се стреми со поројна сила да се најде на она место на кое ќе стаса дури и со бавност на инсект, виден е необичен камен, до крајна мера измазнет и валчест како јајце. Од него можеби ќе се изведе животно од стари преданија: остри личунки на грбот, око на чело, нозе продолжени во живи и жилави ластари. Доколку еднаш во десет столетија, некоја река ќе го измени текот, на местото на кое се префрлила само за делче од ноќта, ќе остави таков камен. Барај, ќе го најдеш. Всушност, има секакви толкувања. Едно од нив е дека валчестиот облик е ларва на џиновски поткорник или тврдокрилец, пред чија челуст бегаат и човек и ѕвер. Проклетството ни со умните не се разминува, зашто згреши ли некој и го земе ли како зглавје, каменото јајце ќе му ја исмука топлината. Несреќниот потоа ќе е труп со душа. Според стари верувања, каменото јајце носи несреќа дури и кога некој ќе го допре само со рака, по што следат секакви непријатности: пченицата ќе му ја позобаат коњи вампири, овците преку ноќ ќе ги соголат до коски црви, во каците со вино ќе се намножат смртоносни габички. Кон тоа уште стотина тегоби.
Со малите радости и неостварени надежи, и преданијата станувале човечка судбина, нејзино тајно крвотечение. Преданијата биле и утеха и здеглавје на секоја заедница, сеедно дали некој ќе ја нарекол племе, народ или толпа на сонувачи.
Петмината натрапници што господареле со Еремија Сидор, го гонеле од татковата софра неговиот постар син Зафир Ут. И тој бил извртен како старецот, дури и повеќе. Немал никаков допир со врсниците, се плашел и од помладите, Нешто чудно се случувало под покривот на најбогатата куќа во Кукулино: се шекнал таткото, не останал зад него ни синот, постариот, Зафир Ут. Меѓутоа, натрапниците, велмошки бабуњосани од туѓа пијачка, и не се обидувале да го поврзат Зафировиот живот со каменото јајце, иако тој, доколку некој ќе го натерал, ќе откриел чуден настан за кој можело да се претпостави дека му се присенил, настан за кој понекогаш и поголем мајстор на раскажување не ќе можел да најде вистински зборови.
Зафир Ут немал повеќе од девет години кога нашол во сура суводолица големо и нескршливо јајце, под него испукана земја со скудни тревки, над него жолто небо, сурнак низ кој се просејува сончев прав. Јајцето, со розови жили и овде онде со по некоја дамка, пулсирало: допреш ли уво до неговата валчестост, се слуша шум и бавно отчукување на живо срце. Изненаден од совршениот облик на своето откритие, тој се обидел да го однесе од тоа место, да го дотркала до својата куќа. Попусто се мачел, бил мал и слаб. Возбуден од откритието, се вратил во селото и им раскажал на врсниците дека на тоа и тоа место, недалеку од Модра Спила, непозната птица оставила исполинско јајце, еден лакот, и уште еден, и пак уште еден во должина. Потоа открил дека е без чувство за болка и не плачел кога го намердале, зашто во суводолицата не нашле такво јајце, според описот толку големо што од него можела да се изведе змија долга дванаесет до тринаесет чекори или исто толку долг гуштер или птица што ќе можела да поклопи со крилја куќа. На тие што го мердале им ги заборавил имињата, најпосле тоа и не биле некои имиња за паметење - Коле Делев, Невен Цапко, Кирил Десовски, Џоџо Фаци, можеби и Дано Бучка, кој од кого побезначаен, со мала разлика што првиот умеел да пее со женски глас но така како да гребе со нешто по стакло, од што и козите се морничавеле.
Тој син на Еремија Сидор, во детството неизмерно гален од мајка му, раснел некако накосо, чиниш левиот дел на телото од половината нагоре му била од олово и го влечела секогаш на една страна. Пелтечел, малкумина разбирале што меле, а мелел такво брашно што и не вредело човек да се помачи и да го разбере. Сепак, уште од мал малку зборувал и малку му зборувале. Раснел, ларвената обвивка на детството ја оставил зад себе и се нашол пред загатка што со помош на трпелив граматик, ќе можела да се сведе на следното: големиот разум на вселената (или на Кукулико, сеедно) е составен од мозочните клетки на секој жив човек. Од загатката ќе произлегло прашање: како тоа тогаш едно такво единство да создава толку недоразбирања во селото, во куќите, во секој човек?
Никој, ни татко му Еремија Сидор, не знаел од каков пат скршнал кога, веќе без мајка, стапил со три чекори во третата деценија и каков бил пред тоа.
Каков?
Смешен и тажен и ваков некаков: џиновски расчекор на две оддалечени временски стапалки, помеѓу нив зрела калинка од сипаници на лицето, модринки заради изгубена овца, сомнабулно момчештво, невесела свадба, сватовски и соседски подбиви, соништа појасни отколку животот. И секакви тегоби, несовладливи и затоа плодни: котеле она што биле и самите - мали и големи зла. За него можело мошне тажно да се пее, не како што пеел Коле Делев, танко, женски, туку од срце, со глас од кој ќе затреперел и најкорав стробјак, а стробјак бил Невен Цапко но мразел пеење исто како и Џоџо Фаци, две педи помал од него, а не пеел ни Кирил Десовски, му стврднал јазикот од земја што во детството ја посолувал со песок и ја ивакал. Никој не знаел зошто, но Зафир Ут се плашел и од својата домаќинка Нева здрава женичка по која и камен ќе воздивнел. Повеќе ноќи на заедничкиот живот со неа тој преспал по плевни и стаи.
Дење, иако ретко, косел или жнеел подолго отколку што било нужно, очигледно настојувал да е подалеку од дома. ?екорел осамен по свои врвици. Ја пребарувал суводолицата во која во детството го нашол каменото јајце, еден лакот, и уште еден, и пак уште еден во должина. Одел и подалеку, до некое замислено море, рудина оградена со камен и без капка вода на која напролет цутела кандилка, а наесен, слични на нежни плодови, болскале на згрчени смреки дождовни капки. Го прегазувал тоа непостоечко море, пред него бегале жолти и црвени и сини риби и се криеле водоземни ветроштини меѓу потонати кораби. Но, никогаш не зачекорил по сокаците на бучливиот град јужно од Кукулино, уриван и обновуван, со многу лица и со секаков морал, со домородници и со дојденци од пет страни. Не го привлекувале грчките караѓози во шарени облеки, латинските проповедници, по некој со кус меч под мантијата, малоазиските занаетчии, трговците Евреи, верските занесеници, меѓу кои имал пријатели само еден од селото, Трпе Бабушко, со мило лице на заспана ласица или на слично животинче - стоболка, од чие сало сварено во ракија тој лекувал три болештини -заушки, подуен мев и тага по умрените, дури го излекувал и кивавичавиот Добромир Ански од модринки кога ќе го натепале снаите со помош на брат му Неделко Ански, помлад но посилен, потоа во покајание да оди и да се дави во мочуриштето и да се откажува од намерата, не поднесувал вода во која се множат полноглавци.
Во долгите зимски вечери, на постариот Сидоров син му било најтешко, доколку малите и големите тешкотии можел да ги споредува. Немал пријатели да поседи со нив крај огниште, да се напие, да се развесели. Ни на роднините, сите подалечни, не им се доближувал. Дури и да го сторел тоа, тие ќе нашле начин да го избегнат. Понекогаш се чувствувал како жив мртовец во куќата на недоизумреното семејство Сидоровци, со влез свртен кон гробиштата и со тесни прозорци, западните загледани во каллива кочина, источните затворени со плевна. Од старите ѕидови на таа куќа понекогаш се слушало отчукување, звук што некои подоцна ќе го наречат мртовечки часовник. Кукулино не знаело дека тоа тик-так произлегува од свадбен ритуал на невидливи бубачки. Зафир Ут со занес му се предавал на тоа претскажување на смртта. Отчукувањето го слушал само тој. Еремија Сидор оглувнувал, жената и помалиот брат Филип Близнак секогаш биле зафатени со нешто: таа, Нева, ткаела, готвела, перела во издлабено стебло и сонувала вистински маж, тој, Филип, се грижел за добитокот, за овците, за нивите, повеќето необработени: секој имал свое парче земја, луѓето се поретко се прифаќале за наполичари.
Навистина, Зафировите зими биле долги - јаже спуштено во 'рвеник без дно, на неговата јамка се прпелка тој.
Отчукувањето на мртовечкиот часовник кошмарно се враќало во свеста, како ехо на вчерашно ехо. Тој умирал, срцето гниело во него. Само мртов сфаќал што е тоа среќа: упокоен е, им нанесува болка на оние што го измачувале жив и ја поткопувале земјата под неговите нозе, го отфрлале.
Мртов! И пак понекогаш со чувство на страв, тогаш кога на гради му седела мачка и, предејќи, шепотела со гласот на Нева зборови на некој одминат или несоздаден јазик, но тој неја сфаќал смислата, само со некое непознато сетило чувствувал прекори или нешто слично.
И мртов умирал.
А имало и поинакви ноќи. Место мачка, на неговите малку длабнати гради седел Еремија Сидор. Го мерел со здравото лево око и не зборувал, само предел со два гласа, ф и р, се намалувал, окото покриено со бела павлака му бабрело, се ширело, го затворало темниот простор на одајата. Обидувајќи се да го стресе од себе човечецот со глас на стар мачор или, пред тоа, да ја отфрли мачката што шепотела нејасни слогови, Зафир Ут минувал од смрт во живот, од мора во кошмар. На стебликите на стравот се отворале пупки на одбивност кон Нева и кон Еремија Сидор. Се исправал од сламарник и одел да седи на прагот на надворешната врата, слепо загледан во гробиштата под неподвижна синкава магла, чиниш небото ги покрило со своја кожа расфрлените крстови. Не чувствувал студ. Седел и само седел, потоа се враќал и ги држел дланките врз неистинатиот пепел во огништето.
Времето на мртовечкиот часовник од секаде го демнело. Како да не можел да дише без тој звук со стотици еха во неговата крв што бездруго произлегувало од опаките чинки на Сирма Мајска. Напати, штом веќе отчукувањето го следело го слушал звукот во мочуриштето и во црногорицата. Околу него се се менело, не и тој, освен напролет, онаа брза и куса што може да почне и во март и во мај. Тоа време го успокојувало. Во март бадемот бело пукал, во април крцкала од сок кората на јасенот, во мај околу жолто отворениот седум на карпите брчеле бумбари. Им се придружувал на звуците и, каде и да ќе се нашол, лежел на лакот и пеел детски песни или танцувал околу стар даб со тромавост на мечок припитомен од Цигани,оние со православни празници и обичаи но со исламска лесно прифатена вера, со надеж дека не ќе бидат гонети како скитници и измамници.
Како оној, нели, од пред една година или од порано, оној што му побарал коњ побрзо да му донесе секакви чуда дванаесет штурчиња спрегнати во кола од обработени речни школки, еж исправен на задни нозе што собира во торбуле малини и лешници, самовила од меко сребро, пее и лета. Куќата останала без коњ, тој без своите играчки. Потоа веќе на ништо не се сеќавал, ни на лицето со многу лузни и темни крадечки очи, две капки врел катран, ни на чудното циганско име - Тутифан.
Мал по раст, на него се се наголемило; стапалките, дланките, главата. Вилицата му се издолжувала, долните заби ги преклопувале горните.
Зафир - добро. Но зошто Ут? Веројатно заради некоја сличност со таа птица: умеел да се огласува со нејзин повик, освен тоа повремено му се враќало во сеќавањето дека еднаш бил покриен со пердуви што го варделе од пек и од студ и дека летал, без презир кон земјата под себе но и без голема љубов за она што е на неа, бескрајно проклета штом ги држела, ги хранела и ги поела со туго вино неговите врсници Коле Делев, Невен Цапко, Дано Бучка, Кирил Десовски и Џоцо Фаци. Од нив, кога ќе се натрескале, се живо пропиштувало. И се мртво. Од пат им се тргале и призраците. Зафир Ут не им стоел на пат. Ни тие на неговиот. Не се сретнувале. Не биле во заемна љубов, не се ни мразеле.
Бавен во многу нешта, во мисла и во збор, одел шантраво и недооблечен под дожд и под снег, секогаш накривен: срцето, стежнато од јад, го влечело на една страна. Срце, мртов мал ут во кафез на ребра! Сеедно, тој мислел кога можел да мисли дека и без срце ќе бил жив, штом веќе умирал со него. Со насмевка, каква што можеле да ја имаат кучињата кога тие ќе им фрлале на луѓето по некое ковче, се движел по жолти омарнини или низ магли и виулици, без страв од дивина, од вештици со двоен ред горни заби, од јамки на ѓаволски опашки обесени на гранки. Во Кукулино не знаеле како се одржува здрав и со што се храни кога е далеку од дома. Не ја проверувале неверојатноста дека пие змијски јајца, верувале во неа. Потоа помалку чекорел зад рало и меѓу откоси, Преспивал насекаде, во копа сено, во секогаш отворената воденица, пред портите на манастирот Свети Никита. Ноќе му биле отворени сите плевни и сите стаи. Не забележувале кога ќе застанел пред олтар: пиел масло од кандила, цвакал свеќи. Старците во раса не го гоштевале, самите си ги пребројувале залаците. Дарежливи биле само со молитви. Зафир Ут се разделувал од нив без ракување и без зборови и бил среќен што нивните сенки го испраќаат до оној негов даб, да потскокнуваат со него околу стеблото до последното огласување на сојките.
Сенки, човечки копии со своја душа, тивки минувачи преку песочини и скрки, чесни сопатници.
Така е. Тие сенки му биле поблиски од луѓето, му останале верни. И тој им бил верен. Секогаш. Заедно, тие претставувале дружина, семејство, таинствено единство.
Во големиот миг кога тоа го узнал, ги кренал рацете кон небото и ги разбуричкал облаците со прсти. Над него зинал самиот пекол. Зататнело. Бувнал силен дожд, летен и топол, благ под јазик. Му ги измил очите. Не се засолнил под стеблакот на својот даб. Останал да стои. На исток се протегале молскавици. А и од земја гргала вода. Рамно во него. Го пречистувала. Му ги измивала сите сеќавања. Пред нозе му се скротувале громови, ползеле покорно, слични на змии опијанети од чад на темјан, се заплеткувале, се свивале во клопче, можеле да пуштаат нокти и да го бранат од зло, а тој стоел сам, голем, непознат. Името можело да му е Вселена, обновување. Немал свој бог, самиот бил тоа. И немал татко и немал жена, и немал брат. Околу него, до бескрај, немало никого. Тој бил се, и бил Свет, зашто бил сам, без чувство на осаменост, далеку од селото во кое еднаш месечно, под полна месечина, сите биле чудотворци, најмногу бајачката Сирма Мајска, кога, како некогаш, во намера да и ги посвојат децата, кој знае од чие семе, за да не стане чедоморка, се спуштала во плиток и празен бунар и од мрак со чинки казнувала или наградувала кого сака: на вечниот селски кум Трпе Бабушко тогаш му се случувало - надолж наполу да е испотен, наполу кожата да му се покрива со првут, на Митре Манчев и на Митре Славиче да им се замрсат врвиците и да си ги изменат куќите, секој да преспие крај жената на другиот, на Смиле Дарданко под кожа поткорници да му остават ларви. Можеби под нејзини чинки биле и сенките што се влечеле покорно по Зафир Ут.
Манастирските отци не забележувале дека сенките им се губат повремено. Еден од нив, најучениот, човек со знаење на писмо и јазици, по секој обед, обично посен, повторувал дека таквите како Зафир Ут стануваат кесари но не го фрлаат во оган вековниот човечки разум, како што се случило еднаш во Рим. Може да се претпостави дека манастирскиот старејшина со име Георги мислел на Августовата библиотека спепелена во пожарот на Вечниот Град, пламнат од оган на Нерон, кога тој, со лира в раце, ја испеал песната Пеколот е мој вечен дом. Иако не знаеле за што зборува најстариот, калуѓерите му одобрувале со глава - огнот е чистилиште низ кое секоја душа ќе мине.
Една по друга, сенките кришум им се враќале.

ИЗГУБЕНОТО МОМЧЕ – СЛОВАЧКА НАРОДНА ПРИКАЗНА

2008-02-05T09:41:00.000-08:00

Си живеел одамна некој господин кој бил многу богат. Арно, ама, џабе му биле парите. Немал тој деца. Тој не бил веќе млад и надежта дека ќе има деца веќе почнла да го напушта. И така отишол тој еднаш кај една гатачка за да му ја претскаже судбината: “Ќе имаш син, само ако не сакаш да го изгубиш, не дозволувај му на момчето да ја допре земјата со нога. Инаку ќе се случи несреќа.”
Скоро жената му кажала на господинот дека ќе имаат дете. Тогаш тој сфатил дека гатачката не го излажала. И така се родило момче убаво како јасен ден. Таткото веднаш вработил девет дадилки за да го гледаат детето. Тој им дал стрга наредба: Син ми не смее да ја допре земјата со нозе!
Дадилките ја послушале наредбата на таткото. Останале уште неколку дена за тој да наполни дванаесет години, а него везден во сребрена колевка го нишале и на раце го носеле. Господинот се радувал што страшното пророштво нема да се исполни и оти времето речиси поминало, та почнал да се подготвува за голема гозба. Кога одеднаш слушнал страшен крик и плач. Отрчал во собата на синаси и пребледел: момчето го немало во собата!
Се покажало дека младата дадилка, која во моментот го чувала момчето, се загледала низ прозорецот во некој убав трговец и за поубаво да го види се издала над прозорецот и го испуштла момчето на земја.
Господинот многу тажел. Ги испратил слугите на сите страни за да го најдат син му. Награди велел, злато нудел. А, момчето како в земја да пропаднало.
Поминале неколку години. И така еднаш на господинот му рекле дека во една од собите на неговата куќа секоја вечер се раздавал чуден шум. Па, така господинот отишол самиот да слушне. Слушнал како некој плаче, како се жали, но зборовите не ги разбирал.Не влегол тој во собата, но срцето му велело дека можеби е тоа неговиот изгубен син.
Тогаш господинот објавил награда од триста грошеви за оној кој ќе биде храбар да ја помине таму ноќта. На почетокот се јавиле многу смели луѓе. Тие велеле дека можат да се соочат со какво и да е чудовиште. Но, кога ќе дошла полноќ ништо не останувало од храброста. Па, така стариот господин не можел да ја одгатне тајната.
Недалеку од куќата на господинот си живеела некоја бедна мелничарка со своите три ќерки. И така гласините за задачата на господинот дошле и до нивниот дом. Најстарата ќерка на мелничарката и кажала на мајка си:
-Мамо, пушти ме кај господинот! Ќе поседам една ноќ, па можеби нешто и ќе дознаам! Триста грошеи за нас се цело богатство!
На мајката не и се допаднала таа идеја, но сепак и дозволила на ќерката.
Отишла девојката кај стариот господин и му рекла дека се сложува да помине една ноќ во собата. Само побарала за преку ноќ да и дадат малку јадење, дрва и свеќа. Господинот веднаш наредил да и донесат на девојката сé што побарала.
Девојката, пак, сето тоа го зела, ја запалила свеќата и отишла во собата во која требала да ја помине ноќта. Запалила оган во печката, почнала да прави вечера, ја послала масата и постелата ја наместила. Додека се занимавала со сите тие работи дошла полноќ.
Одеднаш во собата се слушнал чуден шум. Девојката се исплашила. Погледнала во сите агли, но никој немало. Таа почнала да се тресе од страв, но шумот исчезнал, а од земјата се појавило прекрасно момче. Тоа сенасмевнало и прашало:
-За кого подготвуваш вечера, убавице?
-За себе, - одговорила девојката.
Се натажило момчето, но по неколку моменти повторно прашало:
-А, масата за кого си ја поставила?
-За себе, - повторно одговорила девојката.
Момчето уште повеќе се натажило од таквиот одговор и ја наведнало главата.
-А, постелата за хого си ја послала? – прашало момчето.
-За себе, - и овојпат одговорила ќерката на мелничарката.
Во тој момент на лицето на момчето се појавиле солзи. Убавецот почнал да плаче и исчезнал.
Следното утро девојката сé му раскажала на господинот, но не му кажала за тоа дека го натажила младичот. Господинот многу се израдувал што дознал нешто, па со радост и ги дал на девојката тристае гроша.
Следниот ден во куќата отишла средната сестра. Најстарата ја научила што треба да прави, па така и таа добила триста гроша.
Третиот ден најмладата ќерка, Богданка, и рекла на мајкаси:
-А, да си ја испробам јас среќата, мамо? Ако на моите сестри им се посреќи, може и јас ќе бидам среќлика.
Штод а се прави? Мајката воздивнала и и дозволила.
Кога дошла во куќата на господинот Богданка, како и нејзините сестри, зела јадење, дрва и свеќа и отишла во собата. Запалила оган во печката, почнала да прави вечера, ја послала масата и постелата ја наместила. Додека се занимавала со сите тие работи дошла полноќ. Одеднаш од земјата се појавило прекрасно момче. Тоа било многу убаво, но лицето му било тажно. И ја прашал Богданка:
-За кого подготвуваш вечера, убавице?
Богданка се сетила што и рекле сестрите, но бидејќи момчето било многу убаво, таа поинаку одговорила:
-За себе, но ако си гладен тогаш и за тебе - одговорила девојката.
Лицето на момчето станало посветло:
-А, масата за кого си ја поставила?
-За себе, но ако сакаш и ти да седнеш на маса, тогаш и за тебе - повторно одговорила девојката.
Готинот се израдувал зашто одговорот на Богданка го задоволил.
-А, постелата за хого си ја послала? – прашало момчето.
-За себе, но ако сакаш и ти да спиеш, тогаш и за тебе - и овојпат одговорила ќерката на мелничарката.
Момчето се израдувало и плеснало со рацете, па и рекло:
-Колку убаво што сето ова си го подготвила за мене! Скоро ќе седнеме двајцата на маса, само почекај ме малку зашто треба да се поздравам со моите пријатели кои ми помогнаа сево ова време. И одеднаш како некое ветре да провеало во собата, а насреде подот се појавиле скали кои воделе надолу. Момчето почнало да се симнува по нив, а Богданка се исплашила дека ќе исчезне, така што таа незабележливо се фатила за крајот од неговото палто и се спуштила со него. Така таа се нашла во непознато и чудесно место. Наоколу дрвјата шумат, река тече, а на брегот цветови цветаат! Сé било како на земјата, ама сé било од чисто злато!
Момчето брз тргнало напред, а Богданка одвај успева по него. Ја милува момчето кората на дрвјата, цветовите милно ги допира и нешто им шепоти.
Од шумата кон него птици долетале, на раменици му застанале, та песна му запеале. Момчето, пак, со нив разговара и по крилцата ги милува.
А, Богданка во тоа време скршила едно златно гранче за спомен од тоа чудесно место, а и да им покаже на сестрите кога ќе им раскажува за чудесата што и се случиле.
И така тргнале понатаму. Дошле во друга шума. Богданка погледнала наоколу и занемела од убавина! Дрвјата со гранките мавтаат, езерцето блеска, тревата од ветерот се ниша. А, сé било од чисто сребро!
Од сребрената шума кај момчето дошле многу животни и почнале да му се умикуваат. Елените со роговите вртат, зајците од радост скокаат, влоците се приближуваат за момчето да ги погали. Убавецот им кажал на сите по некој убав збор и ги погалил. А, Богданка повторно скршила гранче, па в џеб го ставила.
Простувајќи се со стите, момчето тргнало назад, а по него тивко тргнала и Богданка. Тој почнал да се качува по скалите, а Богданка се фатла за палтото и се искачила со него во собата. Зад нив се затворил подот.
Момчето и се обратило на Богданка која успеала да седне на масата како да не била со него, ами како да го чекала цело време.
-Се збогував со моите пријатели. Сега можам да седнам на маса – рекол тој, а Богданка почнала да принесува јадење од печката.
И така си седнале тие да јадат, па почнале да се смеат и да се шегуваат. Момчето било толку љубезно што Богданка не ни забележала оти дошла зора.
А, стариот господин нетрпеливо шетал по куќата. Тој веќе почнал и да се плаши дека можеби со девојката се случило нешто лошо, па решил да влезе во собата и да види. Ја отворил тој вратата и занемел: на масата заедно со девојката седи син му и гласно се смее.
Го прегрнал господинот својот изгубен син, а на Богданка и се заблагодарил. Тогаш сунот рекол дека се вљубил во Богданка – неговата спасителка и оти сака да се ожени со неа.
Господинот од среќа почнал да ги вика соседите на гозба, а Богданка ги извадила од џеб двете гранчиња у му ги покажала на момчето. Тоа, пак, ги зело и рекло:
-Колку убаво! Овие две гранчиња нека станат два убави замоци за нас – еден сребрен и еден златен!
Ги фрлил тој гранчињата низ прозорецот и во тој момент се појавиле два чудесни замока, во кои до крајот на животот си живееле Богданка и нејзиниот маж.

Превод од словачки: Емил Ниами

МАРКО И АРАПО – МАКЕДОНСКА НАРОДНА ПРИКАЗНА

2008-02-05T09:39:00.000-08:00

Еден Арап на сила му зема чупата на турскио цар, ама нејсе. Рече царо: - Ако Марко беше тука, да је откини чупата од овој… “ Научи бабата, отиде, му рече на царо: - Жив е Марко.”
- “Брго да го извадите”. Ојдоа, го извадиа: - “Ама имам м'ка, вели царо. Сега слаб су. Да ми откиниш чупата од Арапо!”
- Ама и јаска слаб су, вели Марко: - “Шес недели да пија и да јада на лукантата, тогај ќе имам сила”. Јаде, ама којн нема.
Царо вели: - “Токо којни има, кој ќе те бендиса, земи го”. Отиде при којните. Фати еден, тргни го от опашката, а тој падне: - “Нема којн за мене”, рече Марко. - Шчо ќе прам ?, вели царо. - “Три п'ти да викнам, вели Марко, мојо којн ќе дојди”. Три п'ти викна тој: Џамојте се изронаа от куќите. И којно … плух…пред него.
Којно и тој ослабел. Марко рече: - “И којно да ранат шес недели”. Го раниа и којно шес недели, демек. Му отиде при царо и вели: - “Нека дој Арапо, даму а дајш !”.
Дојде Арапо : се фатиа да се бијат. Тија ќе се бијат тогај, се фатија којните на другата страна. Башка се бијат. На Марко му рече којно: - “На арапо којно е послаб од мене”. Го удај којно на Арапо, да му покажи на Марко. Загина Арапо.
Хајде, му остана чупата на царо. - Шчо сакаш да ти дам, вели царо на Марко, бакшиш да ти дам, две.., три кажи да ти дам да поелваш?
Марко не кандисва: - “Три дни да поелвам земја сакам”. Царо се уми: - “Три дни ка у дам, ќе земи сета”. Виде не виде не кандисва - “Нека земи”, рече царо, и му даде.

СТАРИЦИТЕ ШТО СЕ ПРЕВРТУВААТ – ДАНИИЛ (ИВАНОВИЧ ЈУВАЧОВ) ХАРМС

2008-02-05T09:38:00.000-08:00

Една старица од прекумерно љубопитство се преврте преку прозорецот, падна и се испокрши.
На прозорецот се појави друга старица и почна да гледа прудолу на скршената, но од прекумерно љубопитство се преврте преку прозорецот, падна и се испокрши.
Потоа преку прозорецот се преврте трета старица, потоа четврта, потоа петта.
Кога се преврте шестата старица, ми здодеа да ги гледам и отидов на Маљцевскиот пазар, каде, велат, на некој слепец му подариле извезен шал.

Превод од руски: Емил Ниами

СВЕТОЛ ТАЖЕН ВИК – НАУМЕ РАДИЧЕСКИ

2008-02-05T09:34:00.001-08:00

Згаснат леден лик
Скршен смолкнат блик
Молкнат тивок клик
Празен дрзок слик

Секнат ломен рик
Тежок спречн врик
Темен нежен крик
Напнат жален трик

Светол тажен вик
Грозен можен квик
Смекнат вивнат цвик

Згаснат леден лик
Секнат ломен рик
Светол тажен вик

КРАТКО ЗА СЕБЕ – АНА (АНДРЕЕВНА ГОРЕНКО) АХМАТОВА

2008-02-05T09:32:00.000-08:00

Родена сум на 11 (23) јуни 1889 година крај Одеса (Баљшој Фонтан). Во тоа време татко ми бил поморски инженер. Уште на една година ме однесоа на север, во Царское Село. Таму живеев до шеснаесетата година.
Моите први спомени се царскоселските; зелена, влажна убавина на парковите, пасиштата, каде ме носеше мојата дадилка, хиподром, каде скокаа малечки шарени коњчиња, старата железничка станица и нешто друго, што како последица влезе во “Царскоселкса ода”.
Секое лето го поминував крај Севастопол, на брегот на Стрелецкиот залив, и таму се здружив со морето. Најсилен впечаток од тие години – древниот Херонес, зад кој живеевме ние.
Учев да читам по азбуката на Лев Толстој. На пет години, слушајќи ја учителката како ги учи постарите деца, јас, исто така, научив да зборувам француски.
Првата стихотворба ја напишав кога имав единаесет години. За мене стиховите не започнаа од Пушкин и Љермонтов, ами од Державин (“На раѓањето на профирородното момче”) и од Некрасов (“Мраз, Црвен нос”). Тие работи на памет ги знаеше мајка ми.
Учев во Царскоселската женска гимназија. На почетокот не многу добро, потоа многу подобро, но секогаш без волја.
Во 1905 година моите родители се разделија, а мама со децата замина на југ. Цела година проживеавме во Евпаторија, каде јас дома го изучував претпоследниот клас на гимназијата, тагував по Царско Село и пишував мноштво беспомошни стихови. Одзвуците на револуцијата од деветстотини и петатата глуво стасуваа до отсечената од светот Евпаторија. Последниот клас го учев во Киев, во Фундулеевската гимназија, која и ја завшив во 1907 година.
Се запишав на правниот факултет на Вишите женски курсеви во Киев. Додека изучував историја на правото и особено латински, бев задоволна, а кога започнаа чисто правните предмети, станав ладна кон курсевите.
Во 1910 година (25 април според стариот календар) се омажив за Н. С. Гумиљов, и заминавме на месец во Париз.
Пробивањето нови булевари по живото тело на Париз (што го опиша Зола) се уште не беше сосема завршено (булеварот Rasapail). Вернер, другарот на Едисон, во “Taverne de Pantéon” ми покажа две маси и ми рече: “А, ова се вашите социјалдемократи, тука се бољшевиците, а таму мењшевиците”. Жените со непостојан успех се обидуваа да носат или панталони (jupes-cullottes) или ги повиваа нозете (jupes-entravées). Стиховите беа сосема запустени и ги купуваа за винета на помалку или повеќе извесните уметници. Уште тогаш сфатив дека парискиот живопис ја изел француската поезија.
Откако се преселив во Петербург, учев на Вишите историско-литературни курсеви на Раев. Во тоа време веќе пишував стихови, кои потоа влегоа во мојата прва книга.
Кога ми ја покажаа коректурата на “Кипарисова кутија” на Инокентиј Аненски, бев совладана и ја читав, заборавајќи се околу себе.
Во 1910 година јавно беше означена кризата на симболизмот и поетите-почетници не му се приклонуваа на тој правец. Едни одеа во футуризмот, а други во акмеизмот. Заедно со моите другари по Првиот Еснаф поетите Мандељштам, Зенкевич, Нарбут – се сторив акмеистка.
Пролетта 1911 година ја поминав во Париз, каде бев сведок на првите триумфи на рускиот балет. Во 1912 година пропатував по Северна Италија (Џенова, Пиза, Фиренца, Болоња, Падова, Венеција). Впечатокот од италијанскиот живопис и архитектура беше огромен: небаре е сновидение, кое го поминиш сиот свој живот.
Во 1912 година излезе мојот прв зборник стихови “Вечер”. Отпечатени беа се на се триста примероци. Критиката беше благосклона кон него.
На 1 октомври 1912 година се роди мојот единствен син Лев.
Во март 1914 година излезе втората книга – “Бројаници”. Нејзиниот живот траеше шест недели. На почетокот на мај, петербуршката сезона почна да замира, малку по малку сите почнаа да заминуваат. Овојпат разделбата со Петербург се покажа вечна. Не се вративме во Петербург, ами во Петроград, од XIX век веднаш се најдовме во XX, се беше поинаку, почнувајќи од изгледот на градот. Се чинеше малечката книга со љубовна лирика на авторот-почетник мора да потоне во светските случувања. Времето беше поинакво.
Секое лето го минував во поранешната Тверска губернија, на петнаесет врсти од Бежецк. Тоа е неживописно место: изорани полиња во рамни квадрати на ридестата месност, мелници, глибови, исушени мочуришта, “порти”, леб, леб… Таму напишав многу стихови од “Бројаници” и “Бело јато”. “Бело јато” излезе во септември 1917 година.
За оваа книга читателите и критиката се неправедни. Не знам зошто сметаат дека имала помал успех одошто “Бројаници”. Тој зборник се појави под уште посурови услови. Транспортот замираше – не можеше да се испрати книга во Москва, сите се распродадоа во Петроград. Списанијата се затвораа, весниците исто така. Затоа, за разлика од “Бројаници”, за “Бело јато” не се крена многу врева во печатот. Гладот и пропаѓањето раснеа секојдневно. Колку и да е чудно, денес тие услови не се земаат предвид.
По Октомвриската револуција работев во библиотеката на Агрономскиот институт. Во 1921 година излезе зборникот со мои стихови “Тегавец”, во 1922 година книгата “Anno Domini”.
Некаде во средината на 20-тите години почнав ревносно и со голем интерес да се занимавам со архитектурата на стариот Петербург и со изучување на животот и творештвото на Пушкин. Како резултат на моите пушкински штудии произлегоа три труда – за “Златниот петел”, за “Адолф” на Бенжамен Констан и за “Камениот гостин”. Сите тие во свое време беа напечатени.
Трудовите “Александрина”, “Пушкин и Невското приморје”, “Пушкин во 1828 година”, со кои се занимавам речиси последниве дваесет години, по се изгледа, ќе се најдат во книгата “Гибелта на Пушкин”.
Од средината на 20-тите години моите нови стихови престанаа да ги печатат, а старите да ги препечатуваат.
Татковинската војна од 1941 година ме дочека во Ленинград. На крајот на септември, за време на блокадите, со авион заминав за Москва.
До мај 1944 година живеев во Ташкент, со нетрпение ги ловев вестите за Ленинград, за фронтот. Како и другите поети, често настапував во болниците, им читав стихови на ранетите војници. Во Ташкент првпат дознав што е тоа огнен жар дрвена сенка и звук на вода. А, исто така дознав и што значи човечка добрина: во Ташкент бев долго и тешко болна.
Во мај 1944 година долетав во пролетната Москва, веќе полна со радосна надеж и очекување на блиската победа. Во јуни се вратив во Ленинград.
Страшниот призрак во кој се претворил мојот град, толку многу ме порази, што таа средба со него ја опишав во проза. Тогаш се појавија моите белешки “Три сирени” и “На гости кај смртта” – последната за читањето стихови на фронтот во Териоки. Прозата отсекогаш ми се чинела тајна и соблазна. Јас уште на почетокот знаев се за стиховите – никогаш ништо не сум знаела за прозата. Мојот прв обид сите го фалеа, но јас, се разбира, не верував. Го повикав Зошенко. Тој ми рече да тргнам нешто и ми рече дека со останатото се сложува. Бев среќна. Потоа, по апсењето на син ми, ги запалив заедно со целата архива.
Одамна ме интересираа прашањата за уметничкиот превод. Последниве години многу преведував. И сега преведувам.
Во 1962 година ја завршив “Поема без херој”, која ја пишував дваесет и две години.
Минатата пролет, спроти дантовската година, повторно го слушнав звукот на италијанската реч – бев во Рим и на Сицилија. Пролетта 1965 година отпатував во татковината на Шекспир, го видов британското небо и Атлантикот, се видов со старите другари и се запознав со нови, уште еднаш го посетив Париз.
Не престанав да пишувам стихови. За мене во нив се наоѓа мојата врска со времто, со новиот живот на мојот народ. Кога ги пишував живеев со тие ритми, кои звучеа во херојската историја на мојата земја. Среќна сум што живеев во тие години и ги видов настаните на кои им нема рамни.

1965

Превод од руски: Емил Ниами

ЛИЛЈАК - ЕН СЕКСТОН

2008-02-05T09:31:00.001-08:00

Неговата одвратна кожа
испружена од некој трговец
е иста како мојата кожа, тука меѓу прстиве,
како некоја пајажина, како жаба.
Сигурно кога сум се родила лицето ми било вака мало,
и пред да се родам сигурно сум можела да летам.
Нецелосно, прости, само превез од кожа
од моиве раце до моите слабини.
Летав навечер, исто така. Да не ме видат
оти да ме видеа ќе ме струполеа.
Можеби во август кога дрвјата се истегнуваа до ѕвездите
и сум летала од лист на лист во густата темнина.
Да ме начекаше со светилката
ќе видеше розов труп со крилја,
изваден, изваден, од мајчината утроба, сиот влакнест
збрчкан и пресушен над куќите, војските.
Затоа кучињата кај тебе дома ме душкаат.
Тие знаат дека треба да ме уловат
некаде на гробишта, висејќи прудолу
како деформирана цицка.

Препев од англиски: Љупчо Петрески

САЈБЕРУЖАС – ЈЕВГЕНИЈ ТОРОПОВ

2008-02-05T09:28:00.000-08:00

Кога Пјотр заспиваше, му се снија чудовишни соништа за тешкото диво минато на неговата родина.
Во соништата Пјотр беше некаков си полубеден граѓанин на земјата, од кого милата држава зема прекумерно високи даноци, па во родната фабрика половина година плата не даваат; а одеднаш си сни дека се нашол во “жешката точка” на планетата – во непозната земја за да го заштитува никому познатата влада од жестоката опозиција со назнака “топовско месо”. Во сонот тој се креваше во воздух на мини и правта од илјадници парчиња од неговото тело ги оплакуваа многубројните роднини и помалку-повеќе малите несреќни деца.
Се будеше Пјотр во ладна пот од титкањето на будилникот, како од бомба со темпиран часовник и, без сили, пушеше многу цигари, се дури не дојдеше време да се оди на работа.
- Морам да ја проветрам просторијата! – со метален контраалат во собата доаѓаше домашниот робот и Пјотр трепереше.
Тој изгубено одеше кон клима-уредот, кој го зафаќаше речиси целиот прозорец и слушаше:
- Ставете ја Вашата кредитна картичка…
Потоа Пјотр одеше да си ги мие забите, а под славината блескаа копчиња со натписи: струја од 1, 3 и 5 копејки за минута.
За време на нарачиниот појадок, тој дури и не гледаше на сметката, зашто веќе десет години наутро нарачуваше едно исто: вискокалорична конзервирана чорба од производите на нафтопреработката.
Пјотр гледаше низ прозорецот: на хоризонтот чадеа оџаците на неговата Фабрика. По улиците, одвај видни со очи од таа височина, ползеа на работа чистачите. Сонцето грееше.
И доаѓа времето за заминување.
Тој се качуваше на покривот од облакодерот и за 5 рубљи нарачуваше превоз на аеролајнер. Но, на средината на патот тој толку воздивнуваше од жештината, што запираше на една од повисоките платформи и ги даваше сите пари на добро познатиот продавач за лименка ладна кока-кола. Пјотр имаше замислено вака: ако издржи без кока-кола наутро и ако изджи без кока-кола навечер, тогаш тие пари тој ги трошеше на гумена кеса со кислород за својата единствена ќерка.
И така, животот на Пјотор стана помалку или повеќе среќен, а распоредот на денот јасно и секогаш организиран. И можеше спокојно да се утврди дека Пјотр е среќен, доколку токму денес не се случеше несреќа. Пјотр, како и секогаш, на време стаса на работното место, но овојпат, шефот на одделот го пресретна со силни прегратки, што беше сомнително.
- Пјотр, - проговори шефот на одделот, - отпуштен си. Најдовме поевтина замена за тебе.
…Ах, да не беше тој застој, ќе можевме со сигурност да кажеме: Пјотр е посреќен на јаве, одошто на сон

Превод од руски: Емил Ниами

СЕЛЦКИО ПОП И ГРАЃАНИНО – МАКЕДОНСКА НАРОДНА ПРИКАЗНА

2008-02-02T07:53:00.000-08:00

Еден селцки поп влегол в црква да му поит ѓоа литургија на селаните, во недела. Се погодило да влези и еден граѓанин в црква, чунки бил дојден в село на гости у некој селанец. Едно го видел попот граѓанецот, запрел пеењето, чунки ништо не знаел од редот на црквата кое кога сакат да се пеит. Само си стоел в олтар и си молчел. Се чуделе селаните оти не му пеит попот како понапред, туку си молчел.
На тоа згора се созборувале неколцина селани од попрвите и му влегле в олтар, та го прашале оти не пеал.
- Море, како да ви пеам и Бога да молам, бре рисјани - му рекол попо - кога грацкио ѓаол ни дошол встред црква, за да ми се бие мене шега и после да го налутиме Бога и да ми скуси од селово бериќетот.
- Ами чаре на тоа згора, бре попе - го прашале селаните - као да се праит, ако не ни кажиш?
- Ќарето, бре благосоени рисјани, за раменици и истуркајте го надвор за да ви испеа таин Божи и свршена работа!Коа чуле селаните попо, излегле надвор и го грабнале за раменици граѓанино, та го изваиле од црква надвор за да не чуе граѓанино тоа што ќе пеит без ред попо. И тогај си останал на раат попо да си пеит што си знај и да му се чини на селаните оти литургија му пеи.

А ЦЫГАН ИДЕТ... – РЕДЬЯРД КИПЛИНГ/А ЦИГАНОТ ОДИ… – РЕДЈАРД КИПЛИНГ

2008-02-02T07:40:00.000-08:00

Мохнатый шмель - на душистый хмель,
Цапля серая - в камыши,
А цыганская дочь - за любимым в ночь,
По родству бродяжьей души.

Так вперед за цыганской звездой кочевой
На закат, где дрожат паруса,
И глаза глядят с бесприютной тоской
В багровеющие небеса.

И вдвоем на тропе - навстречу судьбе,
Не гадая, в ад или в рай.
Так и надо идти, не страшась пути,
Хоть на край земли, хоть за край.

Так вперед за цыганской звездой кочевой
На свиданье с зарей, на восток,
Где тиха и нежна, розовеет волна,
На рассветный вползая песок.

Так вперед за цыганской звездой кочевой
До ревущих южных широт,
Где свирепая буря, как божья метла,
Океанскую пыль метет.

Так вперед за цыганской звездой кочевой,
На закат, где дрожат паруса,
И глаза глядят с бесприютной тоской
В багровеющие небеса!

Превод од англиски на руски: Т. Кружков

Космест бумбар на миризливиот хмел,
Сива чапја во камењата,
А циганската ќерка оди по љубениот во ноќта,
По сродната талкачка душа.

Напред по циганската ѕвезда номадска
На зајдисонце, каде треперат едрата,
И очите гледаат со бездомна тага
Во небото што станува пурпурно.

И двајцата на патот – во пресрет на судбината,
Не пердвидувајќи, дали во пеколот или во рајот.
Така и треба да се оди, без да се плашиш од патот,
Па и на крајот од земјата, па и зад крајот.

Напред по циганската ѕвезда номадска
На средба со зората, на исток,
Каде тивок и нежен, се розови бранот,
Ползејќи на утринскиот песок.

Напред по циганската ѕвезда номадска
До ревносните јужни широчини,
Каде свирепата бура, како Божја метла,
Океанскиот прав го мете.

Напред по циганската ѕвезда номадска
На зајдисонце, каде треперат едрата,
И очите гледаат со бездомна тага
Во небото што станува пурпурно.

Превод од руски: Емил Ниами

МАЖОТ И ЖЕНАТА – РУСКА НАРОДНА СКАЗНА

2008-02-01T08:03:00.000-08:00

Си биле маж и жена. Жената била толку тврдоглава, Бог да чува. Ќе и кажел мажот нешто да направи, а таа ќе му одговорела: „Како да не”, и ќе направела обратно.
И така си оделе еднаш по патот, па мажот и рекол:
- Надесно има бездна, оди лево, оти ќе паднеш!
- Е, како да не!
И така си тргнала таа да оди по самиот крај. Одеднаш земјата под нејзините нозе почнала да се рони и таа паднала во бездната. Постојал така маж и, потажил и заминал дома.
Следниот ден на полноќ некој зачукал на вратата.
- Кој е? Што ви треба?
Ја открил мажот вратата и гледа - стои пред него ѓавол со рогови и опашка и го прашува:
- Твојата жена вчера падна во бездна?
- Мојата. Зошто?
- Како зошто? Та, кај нас дојде! И сега немаме мир! Земи си ја назад!
Се израдувал мажот што жена му е жива, но не сакал да го покаже тоа пред ѓаволот:
- А, не! Се мачев јас со неа десет години, сега вие мачете се, а јас ќе се одморам.
Ѓаволот, пак, почнал да го моли:
- Земи си ја назад, те молам! Ќе ти дадеме вреќа злато.
- Нема да ме прелажеш?
- Нема! - рекол ѓаволот и исчезнал, небаре земјата го проголтала.
Излегол мажот на капијата, погледнал и ете ти ја жена му дома си иде, жива здрава, како ништо да не било.
А, следното утро зад вратата нашле вреќа злато. Ех, се исплашил ѓаволот да ги прелаже!

Превод од руски: Емил Ниами

БИДЕЈЌИ СОСЕДИТЕ ЗНААТ СЕ ЗА СВОИТЕ СОСЕДИ – СОЊА МАНЏУК

2008-02-01T08:01:00.001-08:00

Тоа утро човекот се разбуди тежок. Му тежеше главата. Му тежеа рамената. Рацете. Му тежеа и очите и одвај ги распознаваше предметите околу себе. Му тежеа и нозете и со тешкотии се движеше. И трупот му тежеше многу та затоа неговите стапала пропаднаа неколку сантиметри во сувата земја. Му тежеше и стравот кој се појави во неговите очи и му ги рашири зениците.
Стравот, всушност, најмногу му тежеше. Толку многу му тежеше што ги правеше уште потешки и главата и рамената и рацете и трупот.
Толку многу беше тежок неговиот страв. И толку многу поради неговиот тежок страв беше тежок и тој.
Со тешки чекори се упати тешкиот човек кон прозорецот оти му се чинеше дека од неговата тежина станаа тешки ѕидовите и таванот на неговата соба. Поради тоа се упати кон прозорецот. А прозорецот беше отворен и надвор беше пролет и весели беа дрвјата и лесни беа гранките нивни оти птиците слетуваа на нив а кога одлетуваа од нив ги понесува со себе другите, невидливите, тела на дрвјата и така дрвјата одеа насекаде каде птиците одеа или летаа. Но, тешкиот човек тоа не можеше да го види оти стравот во неговите очи му ги беше раширил зениците и одвај ги распознаваше работите околу себе. Не ги распознаваше, всушност.
Ги потпре тешкиот човек тешките лакти на прозорецот и ништо не мошеше да види.
Ништо не можеше да види, затоа се врати во креветот во кој тоа утро се разбуди тежок и легна повторно. Со тежина во очите го гледаше таванот и набргу таванот почна да го гледа него со својата тежина. Под својата таванска тежина таванот пропадна неколку сантиметри во фуснота неспоменатата но најчесто употребуваната стилска фигура.
Погоре наведеното предизвика благо лулање на подот под нозете на писателот кој му беше сосед од горниот кат на човекот кој тоа утро се разбуди тежок.
Инаку, писателот не беше од оние писатели кои се сезнаечки и сеприсутни и кои можат се да видат и на голема оддалеченост. Напротив: тој не беше способен да види што се случува и еден кат подолу. Меѓутоа: Тој им беше добар сосед на своите соседи. Тие често доаѓаа кај него за да се напијат кафе, за да испушат цигара, за да позајмат шеќер, зејтин, паста за заби... а често и него го повикуваа на кафе. Во кафе-муабетите тој дознаваше се за нивниот живот и за животот на нивните блиски и подалечни роднини, пријатели и соседи. Особено соседи. Бидејќи: соседите знаат се за своите соседи.

Објавено во Блесок бр.35, март-април, 2004

САКАМ ДА ПУШАМ – ДМИТРИЈ КОРОЉОВ

2008-02-01T07:58:00.001-08:00

Женет сум, се е во ред во моето семејство, но, ете, понекогаш нешто ме влече кон момчињата. Убави, со дефинирани тела и цврсти алати – почнаа да ја полнат мојата фантазија. Секако, ми помагаше интернетот – еден куп кул фотки и жешки раскази ја подгреваа и ја развиваа мојата фантазија. Внимателно ги следев геј форумите. Ми се чинеше мошне едноставо - ќе напишеш, ќе ти одговорат, ќе се сретнете.
Многупати се обидов да се сретнам преку форум, но се некако не се погодуваше времето. И еднаш, бидејќи знаев дека навечер ќе имам неколку слободни часа, напишав на форумот:
“Сакам да пушам вечерва од 17 до 19 часот. Имам кола (без затемнети стакла). Најзгодно е југ на Москва”.
Дадов контакт и чекав. Бев нетрпелив и се вклучував на форумот на секои 15 минути, но немаше ништо. И одеднаш, по неколку часа, некој ми се јави:
- Здраво!
- Ај, да се запознаеме.
- Како ме најде?
- На сајтот.
- Имам 28 години, 185-68-17, а ти?
- 30 години, 180-75.
- Имаш план за вечерва?
- Сакам секс.
- Може да се сретнеме денес од 17 до 19, имам кола. Подготвен сум да пушам и да ми го пушат. Имам малку време и сакам нешто интересно.
- Покажи ми твоја слика, плиз…
- Да, што мислиш за вечерва?
- Може да ми го пушиш. Ти одговара така?
- Ајде, каде, какко и кога?
- Голем ти е?
- Кур како кур, не сум го мерел, отприлика 17х4.
- Не сум избричен. Може да ти свршам у уста?
- Ќе видиме таму.
- Сакам во уста да ти свршам. Курот и јајцата ми се бричени.
- Суууупер.
- Ако сакаш, можам да ти го издркам.
- Фала што не заборави на мене.
Всушност, дијалогот беше банален… И по два часа одев на средба со дечкото. Најважно беше што не знаев како во центарот на Москва да најдам некое скришно место. Недалеку од договореното место ја намалив брзината и почнав да разгледувам наоколу… - да барам место. Како да видов еден тивок свиок зад кој имаше сквер и градилиште. Но, сега најважно беше како ќе помине запознавањето, оти најважен е првиот поглед, првото движење, како ќе помине се?
За чудо запознавањето мина просто:
- Здраво.
- Здраво, како дојде…
И почнаа да се кажуваат секакви глупости, иако надворешно бевме опуштени, мене нешто ме тресеше однатре.
- По пат видов едно место, да одиме таму, а?
- Ајде.
Веднаш тргнавме од живата улица. Разговорот беше обичен и незасилен, всушност излезе дека е фин дечко. Застанавме, разгледавме наоколу – метото беше онакво какво што ни требаше.
- Ајде да седнеме одзади, - предложи тој.
Ги подбутнавме предните седишта за да имаме место. Јас нетрпеливо седев, не знаејќи кој треба да почне и како. Тој сосема лесно ги рашири нозете и ги соблече панталоните, гледајќи наоколу. Пред мене седеше гол дечко. Неговиот кур беше спуштен (за разлика од мојот), беше обрежан и мазно избричен. Малку влакнестите нозе и стомак ја надополнуваа сликата. Престанав да размислува, сакав само да го земам во уста и да го пушам…
- Почни да го пушиш, ќе се дигне… - слушнав како низ магла.
Не требаше да ме моли. Се спуштив на колена и го ставив курот в уста. Ебате, каков кејф. Уште не беше дигнат, па го лапнав цел.
- Ова ми е првпат, научи ми како да пушам, - прошепотев јас.
- Поминувај го со јазикот по целата должина.
Главчето го држев во уста, а со раката му го дркав коренот. Со другата рака му ги галев јајцата, нозете, стомакот. Почнав поактивно да ја обработувам главата, ја тргнав раката и со усните минував по целата должина на курот, нагоре-надолу, нагоре-надолу. Се дигна: понекогаш ја подигав главата нагоре, за да видам дали му се допаѓа. Тој, пак, понекогаш погледнуваше наоколу (сепак потребно е да се биде внимателен), но според тоа како почна да стенка и тешко да дише, сфатив дека му се допаѓа. Се обидував да правам онака како што би сакал мене да ми прават: го забрзував темпото, пушев и пушев. Понекогаш престанував, го вадев од уста и му ги лижев јајцата. Мојот партнер ми даде целосна слобода. Кога го работев како машина нагоре-надолу, нагоре надолу, можев да размислувам за ситуацијаат, се кревав нагоре и си помислував: еве, пушам и што? Но, некоја необјаснива желба ме тераше да работам со устата, да му го пушам на дечкото. Тој ги стави рацете на мојата глава – изгледа сакаше да ми го подбутне подлабоко. Јас се обидував да го лапнам повеќе, понекогаш ми доаѓаше нагон на повраќање, но се трудев, не смеев да го успорам темпото, не смеам да го разочарам партнерот. Некако ја завртев главата под определен агол и го допрев курот со непцето:
- А-а-а, така е добро, - прошепоте мојот партнер. –Така, ќе свршам уште малку.
Се сфатив и се обидував да не менувам позиција, се фрлив на неговиот кур, тешко дишејќи низ нос. Бевме ептен запалени. Тој почна необично да дише, па сфатив дека набргу ќе сврши. Тој одеднаш се стегна, а јас се обидов да го земам во уста колку што можам повеќе, спермата ми плисна во грло, а јас речиси не ни забележав. Тој сврши тивко, но енергично, не сакав да го извадам курот од уста, не сакав да се разделувам од него. Но, морав да ја отворам устата и да му го пуштам.
- Фала, супер беше, - рече тој.
- Нема за што, - му одговорив јас.
- Дај да ти го видам твојот, - рече тој, облекувајќи се.
Јас ги раширив нозете и го извадив мојот дигнат кур. Тој со оган во очите ја подаде раката кон него и почна да го дрка.
- Многу ти е добар, можеш да ми го опнеш.
Јас бев при крај и свршив.
Се облеков, излеговме од колата, а тој запали цигара.
- Супер беше, - реков јас, а тој се согласи.
- Јас оттука пеш ќе одам, - ми одговори.
- Океј.
Влегов во колата и си тргнав по работа. А, во главата имав само една мисла: “Пушев кур. И сакам пак”.

Превод од руски: Емил Ниами

ЛУДАТА АНА - ЕН СЕКСТОН

2008-02-01T07:57:00.001-08:00

Лудата Ана,
Јас имам нож под мишка.
Кога стојам на прсти тапкам пораки.
Инфекција ли сум?
Дали те спобудалев?
Јас да не ги направив звуците непријатни?
Јас да не ти реков да скокнеш од прозорец?
Прости. Прости.
Речи не сум јас.
Речи не.
Речи.

Кажувај невини зборови по нашава перница.
Одведи ме, оваа дванаесетгодишна
во твојот мек скут.
Шепоти како ѕуница.
Изеди ме. Изеди ме како крем-пудинг.
Земи ме внатре.
Земи ме.
Земи.

Кажи ми што се случува во душава моја.
Кажи ми што да преземам со телово мое.
Дај ми магнолија и остави ме да слушам.
Зауздај ме и нека помине цела толпа низ мене.
Наброј ми ги гревовите на листата за купување и
дозволи ми да ги купам.
Дали те спобудалев?
Дали јас бев таа која ти ги вклучи слушалките и
сирената одекна?
Дали јас му ја отворив вратата на мустакливиот
психијатар
кој те влечкаше како златна кочија?
Дали те спобудалев?
Од гробот пиши ми, Ана!
Само пепел си, ама ако,
земи го скапото пенкало што ти го дадов.
Пиши ми.
Пиши.

Препев од англиски: Љупчо Петрески

ПРАШАЊЕ – ДАНИИЛ (ИВАНОВИЧ ЈУВАЧОВ) ХАРМС

2008-02-01T07:55:00.002-08:00

- Постои ли нешто на Земјава што може да го измени значењето и дури би можело да го измени текот на настаните не само на Замјата, туку и на другите светов? – го прашав мојот учител.
- Постои, - ми одговори учителот.
- Што е тоа? – го прашав јас.
- Тоа е… - почна мојот учител и замолче.
Јас стоев и напрегнато го очекував одговорот. А, тој молчеше.
И јас стоев и молчев
И тој молчеше.
И јас стоев и молчев
И тој молчеше.
Двајцата стоиме и молчиме.
О-ла-ла!
Двајцата стоиме и молчиме.
Е-ле-ле!
Да, да, двајцата стоиме и молчиме.

Превод од руски: Емил Ниами

ВО ШУМАТА ИМАШЕ ЕЛКА – ПЈОТР КАПКИН

2008-02-01T07:55:00.001-08:00

Имаше зимзелена шума. Во шумата имаше елка. Елката беше темна и голема. На неа имаше снег. Под елката живееше лисица. На врвот на елката на дебела гранка стоеше гавран. Гавранот стоеше неподвижно, и на неговата глава наврна снег. Снегот на главата на гавранот слегна и личеше на чалма, затоа гавранот личеше на источен мудрец. Лисицата, која живееше под елката, го гледаше гавранот двапати во денот: наутро, кога одеше да лови зајаци, и навечер, кога се враќаше од лов. Лисицата мислеше дека гавранот цркнал и не му обрнуваше внимание. Немаше време: беше студено и постојано и се јадеше - зајаци ретко фаќаше, а дувлото беше тесно и студено...
Еднаш во шумата дојдоа луѓе и еден од нив рече, покажувајќи на елката: “Ајде да ја исечеме оваа: никогаш не сум видел волку голема елка”. Другите се согласија и почнаа да ја сечат елката. Лисицата ја немаше во дувлото - таа ловеше. Гавранот седеше неподвижно во белата чалма од снег. Кога елката падна, гавранот падна заедно со неа. Еден од луѓето го здогледа гавранот на гранката и рече: “Мрша”. А друг се приближи и така го ритна со ногата што гавранот одлета до лисичјото дувло. Лисицата се враќаше од лов и ги здогледа трагите од скии, постоја, подушка, сфати дека луѓето си отишле и се упати кон дувлото. Таа оддалеку забележа дека ја нема елката, а до пенушката пред влезот во дувлото лежи нешто црно. Претпазливо се приближи - тоа не беше стапица, како што мислеше: на ровкиот снег лежеше гавранот - лежеше на грб, од главата му капеше густа темна крв. Лисицата дојде поблиску - и се јадеше, ама гавранот беше жив и гледаше неподвижно во лисицата - лисицата се исплаши и заквиче. “Каррх...” - засипнато одекна низ шумата, - лисицата ја зафати ужас и таа избега...
Имаше шума. На местото на моќната елка стрчеше нагрдениот остаток, до него лежеше стариот гавран. Тој цркна, на неговата глава на ровкиот снег се темнееше рапава дамкичка мраз. Некаде во шумата квичеше лисицата. По се изгледа, и студеше.

Превод од руски: Костадин Голаков

СОНЧЕВИОТ ЦВЕТ – ПРИКАЗНА ОД МАЈАМИ

2008-02-01T07:54:00.001-08:00

Одамна индијанците од племето Мајами во шумата нашле една девојка – индијанка која била на умирање. Тие ја одевле кај водачот, па тој ја зел во своето семејство.
Поминале многу години. Девојката пораснала и станала вистинска стројна убавица. Индијанците ја нарекле Сончев цвет.
Таа умеела најдобро од сите свои врснички да управува со кану, трчала најбргу од сите и без многу сила можела да преплива големо растојание. Но, при тоа била и многу горделива.
Кога таа наполнила осумнаесет години и кога младите воини почнале да ја загледуваат, Сончевото цветче не претпочитала ниту еден од нив зашто сметала дека сите тие не се достојни за неа. Тогаш водачот на племето ја викнал кај себе и и рекол да си одбере маж. Но, девојката рекла дека ќе се омажи со оној што ќе успее да ја претрка во кану. Само победникот може да и стане маж.
Денот кога требало да се одржи натпреварот бил навистина топол. Веќе било септември. Птиците си ги пееле своите песни. Од нежниот ветрец по реката почнале да се појавуваат скромни бранови. Од време на време од водата изрипувале рибите, небаре сакале да видат дали се собрале многу луѓе.
А, луѓето се собрале за да видат кое е најсилното момче што ќе успее да ја победи и да ја земе за жена Сончевото цветче. Но само што момчето и Сончво цветче се качиле во кануата, се појавило уште едно кану. Во него седел некој непознат млад индијанец. Тој ги кренал рацете нагоре што значело дека дошол со мирни намери. Водачот му дал знак и тој се приближило. Момчето му кажало дека дошол од далеку за да ја побара Сончево цветче за жена.
На тоа водачот одговорил:
- Ако денес никој од воините од моето племе не успее да победи во натпреварот, утре ќе ти дозволам ти да си ја пробаш среќата.
Така започнало натпреварувањето. Еден по еден се натпреварувале младите воини, но кануто на Сончевото цветче секогаш стасувало прво. Сончевото цветче, пак, без срам гласно ги исмевала несреќниците:
- Никој не може да ме победи! Дури ни сонцето!
Но, дошол вториот ден. Сончевото цветче си седела во своето кану, а во другото седел непознатиот индијанец. Сите го чекале сигналот од водачот. И кога се слушнал сигналот, двете кануа не тргнале бргу по текот на реката како што очекувале сите, ами полека почнале да одат нагоре. Вчудовидените луѓе сето тоа со внимание го гледале се дури двете кануа не се скриле зад облаците. Луѓето од племето долго стоеле на брегот. На крајот стариот водач го прекинал молкот:
- Таа не сакаше да си најде маж меѓу луѓето. Го предизвика сонцето, па тоа дојде и ја зеде со себе.

Превод од англиски: Емил Ниами

САМОВИЛСКОТО КОЊЧЕ - МАКЕДОНСКА НАРОДНА ПРИКАЗНА

2008-02-01T07:53:00.001-08:00

Петко лајчаро во лете работеше в планина и праеше лајци, а во зиме ги продааше и си живееше. На Петка Господ му даде десет синои на ред, во неколку години. Коа му се родило десеттото дете, си дошол Петко од планина дома и влегол в куќи.
Во истото време, сите деца беа се покуткале да спијат, чунки било по вечера. Откоа рекол добро вечер на жената си, сторил да седни на една перница, што била крај огниште, и му свикала жената му:
- Немој, домаќине, на детето да седниш, како на перница.
Коа чул Петко тој збор од жената ои, се истаил од детето и отишол на друга перница да седни, арно ама и тамо било дете. Отишол потамо Петко и тамо спиело дете. Аслиќелам, немало место кај да седни Петко. Коа видел Петко оти нема место за него да седни, си зел очите в раце и си отишол в планина, за тамо да си живеит, со ниет уште еднаш дома да не се врати.
Кога виде Петкоица оти Петко не се врати, ги натера децата да си бараат работа и ранат куќа. Најмалиот син од Петко бил најит'р и тој фатил да ги наставуат браќа си на работа. Со прво се главија браќата, не со пари, ами со по една кошара, да си имаат секој по една куќа. Првата година спечалиле по една куќа. Втората се главија за по една нива, да му дават кај што работат и на годината се сторија со десет нивј. Треќата година се главија за овци, кози, крави, волови, коњи и кобили. Сите најдоа место и се изглавија, само најмалиот не можел да најди место да се глави. Бре, вамо удри, бре тамо, не можи да најди, битти даваси! Откоа виде оти не можи да најди мајстор да се глави, тргнал да оди во некој друг град да се глави. Одејќи низ една планина, еве ти еден старец кај паси едно ергеле коњи и кобили.
- Помози Бог, дедо - му рекло момчето, - здрао-жио!
- Дал ти Бог добро, момче, - му рекол стариот, - здрао-живо сум. Ами ти, како си? Ако дај господ, каде вака си тргнал?
- Ќе барам некоја работа, дедо - му рекло, - да се главам при некој чорбаџија.
- Лели си се главуал, момче - му рекол ста-рио, - глави се при мене, да ми го пасиш ергелево и што е мунасип ќе ми ти платам.
Примало момчето и и пасило коњите целата година. На годината посакало да ои оди. При се што го сакаше старио да седи, момчето не седело. Кога виде старио оти не седи, изваи пари да му плаќа, арно ама момчето пари неќело, ама едан коњ сакало.
- Земи си, момче, коњ кого ќе го бендисаш - му рекол старио, - со се срце ти го давам!
- Нема јас сам да си земам, дедо - му рекло момчето, - дури не ми даиш ти со твојата рака.
Коа виде старио оти неќело да си земе момчето коњ, му дал старио еден огламник и му рекол да го фрли огламникот над коњите, та кој коњ ќе му падни, тој да си го земе. Зело момчето огламнико и го фрлило над коњите, та се најамчило едно коњче жудао. Кога виде момчето оти такво коњче му се фати со огламнико, собра веѓите. Виде старио оти не му било ќеот на момчето за тоа коњче, го натерал втори пат да го фрли огламнико, да си фати друг. Фрлило момчето втори пат, пак тоа коњче го фати огламнико.
- Фрли уште еднаш, бре момче - му рекол старио, - да белким некој друг коњ ќе фатиш.
Фрлило момчето треќи пат огламнико, малку настрана од жудаото коњче. Арно, ама огламнико како да го фатил некој со рака и му го наврел на жудаото коњче. На трет пат веќе момчето се засрами и си го зеде. Си го поведе по себе коњчето и си тргна за дома.
- Момче, момче - му прогоорило коњчето, - јавни ме и биди весел, оти јас сум коња самовила; ти со мене голема слава ќе добиеш и дури цар ќе се сториш, ама јас па голема мака ќе видам. При сите маки што ќе вадам, јас тебе верен ќе ти бидам.
Коа ги чуло тие зборои момчето од коњчето, се разрадуало и го јавнало. Едно вјавнало и коњчето летнало и веднаш дома се нашло. Кога и виде браќа си, сите беа спечалиле кој овци, кој кози, кој крави, кој волои, кој коњи и кобили. Беше исполниле куќата со сите убавиње. При се што коња самовила донесе помалио брат, пак му дојде како срам, дека само еден коњ донесе и тој не навидум, ами едно жудао коњче.
- Е, бре, браќа - му рекол помалио брат, - сега веќе ние се сторивме совршени домаќини и требно е да се жениме. Арно, ама јас велам да бараме десет сестри да си земиме, за да не ни се расипи куќата, ако би земале од секакви куќи невести. А пак пред да бараме невести, прао ет да го побараме татко ни и да го најдиме, за блаослов да земиме, да после да се жениме.
Сите браќа тоа нешто го удобриа и тргааа да планиње да го бараат татка си. Шетајќи по планиње, нашле на едно место една колиба празна и беа преесапиле за во таа колиба да седи татко му. Издумале еден мармфет, за како да го фатат татка си, ако е див нешто сторен. Марифетот бил: напраиле еден скорен да влезат во него две нозе човечки и го клале во колибата, а пак тие се искриле околу колибата да го чекаат татка си, али некој друг овчар можи да се прашаат за Петка лајчаро кај се наоѓа. Таман се смрачи втасал татко му отнекаде и си влегол во колибата да си лежи. Кога гледа еден скорен, голем, колку за две нозе да влезат во него. Го зел в раце Петко лајчаро, полојна подивен и си ја пикнал едната нога во него. Гледат, многу голем му дошол и си ја пикнал и другата нога. Видуајќи синои му тоа нешто, на часот беа се стрчале кај Петка и беа го фатиле. Поголемите синови на Петка го познале и го молеле да не се дави толку, оти тие му се негоите синои. Одааде, оданаде, одвај беа го скротиле и си го однесле дома.
- И ова, браќа, го свршивме - му рекол помаилиот, - Ајте сега да ојме да бараме невести, та да се ожениме.
Тргнале да одат по села, по градои, да бараат десет сестри за нввести. Врвејќи на едно место, нашле една стара жена кај ора со два коња. Помози бог му рекле на жената браќата, и поседнале под една сенка да се одморат малце. Запрела орањето старата и дошла кај нив да се конуштиса. Ош-беш сторила со нив и ги прашала од кај се и кај одат.
- Ние, бабо, - је рекле, - сме десет браќа и одиме да бараме десет сестри за да ни бидат невести, и да ни се крепи куќата. Ете, тоа бараме, бабо, и ако знаиш негде да имаат десет сестри - елбете, како стар човек што си, може да знаиш - кажи ни да ојме да си земиме. Со тоа нешто, бабо, големо добро ќе ни сториш и како наместо мајка ќе те имаме.
- Мак ќе ве опали, кучиња едни - си рекла со умот старата, - само ако ве внесам дома, да ќе ви ги окосам глаите. - Тамам, синковци - му рекла, - асли и јас тоа барам: десет браќа за да му ги даам моите десет сестри што ги имам! Заповедајте, синковци, у мене дома вечерва на гости и утре, дај боже здравје, сте со најубави невести. Ете к’смето ваш и мој кај лежел!
Со голема радост станаа десет браќа и је ошле кај старата. Едно влегле во дворот и истрчале сите десет сестри да ги пречекаат десетте браќа. Сите усмевнати, сите променети, која од која полична и покрасна. Голем ќеф имал помалио брат, кога ја виде десетата ќерка од старата.
- За голема пофала ќе бидам јас - си велел со умот помалио брат, - кога ќе и однесам дома десетве сестри, што ќе бидат за нас невести. Од сите девет браќа јас сум за повеќе фалење, чунки јас ги научив да дојдиме до оваа скала. Ако останеше да не учеше татко, и ние ќе си бевме синови на Петка лајчаро и тукуречи и ние лајци ќе си правевме.
Сите весели и радосни биле браќата, само коњчето од помалио брат не било весело и радосно. Откоа ги пречекале старата и десетте и ќерки и повеле в куќи, а помалио брат повел коњчето да го врзи в аар, го прашал:
- Зашто, мило мое коњче - му рекло момчето, - не си ми ти весело, како што сум јас? Дали не ти е ќеот нешто дека ќе се женам јас и браќа ми, дали што? Ти се молам, мило мое коњче, кажи ми!
- Без да ме молиш, стопанине - му рекло коњчето, - ќе ти кажам пгго не сум весело. Не сум весело, оти паднавте во рацете на проклетава стара. Оваа стара, мило мое момче, не е жена, ами проклетница чума, а ќерките се чумчиња. И таја мислит вечерва сите да ве погубит. Ете затоа, стопанине, не сум весело.
- Ами, чаре, бре, мило мое коњче - му рекло момчето уплашено, - како да се бара?
- Еве какво чаре ќе праиш, стопанине - му рекло коњчето. Вечер ќе си легните еден до други по ред и десет ќерки од чумата ќе легнат и тие до вас со ред, за да ве подлажат, ѓоа ќе ве земат. А пак чумата ќе лежит во една друга одаја. Тамам на прва полноќ, чумата ќе излезит со една остра коса, како брич наточена и ќе ви ги исече на сите глаите. Арно, ама ти да не спиеш и пред да дојди таа да му ги изваиш фесоите на браќа ти од глаите и да му ги клаиш на глаите од ќерки на чумата, а пак шамиите од ќерки и да му ги клаиш на глаите од браќата ти, за кога ќе дојди ноќта чумата, да ви сечи глаите, да ги вади фесоите и по нив да се излажит и да си ги загубит ќерки си. Штом видиш ти тоа непгш сторено, разбуди ги браќа ти и дај му пат на онаа страна, а пак ти дојди при мене, да бегаме еден саат понадред, оти чумата има брза коња - една метла што си мети куќата, ќе ја јавни и ќе не фтаса, та ќе не погуби.
Сите тие зборови ги клало момчето во умо и вечерта не спало близу до полноќ. Откоа заспале сите, му променило фесоите од браќа му по ќерките од чумата и му зело шамиите од ќерки на чумата, та му ги врзало на браќа си и една на себеси. На права полноќ му станала чумата да ги погубит и погледала по фесоите кајшто беа тамо и сторила десетте браќа. Тргнување со острата коса и му ги пререзала глаите на ќерки си, како некои краставици. - „На ви вам невести - си рекла сама со себе, - проклети десет браќа, да си земите со црвено околу вратот!“ - Така рекла и си влегла во одајата кај што си спиела.
Рипнал помалио брат и ги скорнал браќа си, та му расправил сета работа и ги испуштил да бегаат. Кога виделе деветте браќа тоа нешто, многу се уплашиле и трештиле да бегаат таа страна кај што му кажал помалио брат, а тој отишол при коњчето и му кажало тоа што се сторило.
- Јавни ме да бегаме - му рекло коњчето, - стопанине, оти ако постоиме ќе погинеме од проклетата чума.
Му се фрлило момчето на коњчето на рамена и трештило да бега. По малце време се разбудила чумата и влегла во одајата да ги скорнит ќерки си и да им се пофалит оти ги погубила. Кога гледа сите ќерки погубени: - „Ах, проклети десет браќа, дали ова ми го сторивте мене, чекај сега да видите, што ќе ви сторам! Метло мори, кај си - дала вик по неа, - ела да те вјавнам, оти десетте браќа ми ги заклаа десетте ќерки!“
Дошла метла коња од баба чума и је се качила и летнала по трагата, по коњчето самовилско. Овде да го втаса, онде, и тукуречи ќе го втасала ако не беше таму близу синорот (меѓа, граница) од чумата до кај што повелала. Штом го заминало коњчето синорот и застанало да се почини малце.
- Ах, проклето момче - му рекла, ако стапи нога твоја во синоро мој, парче по парче ќе те напраам, колку мрава што носи!
- Еднаш нема да стапи нога моја, проклета чумо, ами уште трипати ќе стапи, вака да знаиш! - вака му рече коњчето на момчето да речи на чумата и си тргна да си патуаат за дома. Одејќи по пато момчето, видело на патот една коњска плоча, сета од бесценет камен, светела од сонцето поеќе. Слезе од коњо момчето и ја зеде плочата.
- Што зеде од земи, момче - го прашало коњчето, - што најде?
- Еве што најдов, коњче - му рекло момчето, - една коњска плоча од најубаите на веков!
И му ја показало плочата на коњчето.
- Арно ја најде, стопанине, оваа плоча - му рекло коњчето, - чес и слава ќе бидит за тебе, труд и мака за мене. Нејсе, клај си ја в пазуа и да си одиме.
Поодија уште малку. Виде момчето едно перо позлаќено, со бесценети камење низано. Слезе од коњ и него го зеде.
- Што најде, момче - го праша коњчето, - што зеде од земи?
- Еве ова перо го најдов - му рекло момчето, - мило мое коњче.
- Арно го најде, момче, и го зеде. За тебе чес и слава ќе ти биди, а за мене труд и мака ќе ми биди. Нејсе, ај земи го и тргај да си одиме.
Се качило на коњ момчето и си тргнало да си патуа. Оп! - потамо, видело една плетенка од некоја коса девојчинска, светела како некое сонце. Видувајќи ја косата, момчето слегло од коњ и си ја зело.
- Што најде, момче? - го прашало коњчето.
- Еве едно колце девојчинско најдов, коњче мое.
- Чес и слава, момче, за тебе, труд и мака за мене! Нејсе, земи го и да патуваме.
Си ја зеде и косата момчето и му се вкачи на коњчето, та си тргнало патем. Одејќи по тој пат, излегле во царскиот град и кондисале на некој ан.
Излегло момчето низ чаршиа, па да се главит и да спечалит некоа пара.. Шетајќи од дуќан на дуќан, прашал тебе-мене и погодил еден царски човек, та тој му наоѓал една работа: при царо да биде сеиз (коњушар) на еден улав коњ, што го имал царо затворен во еден аар. Колку пари ќе сакат, толку ќе му даел царот. А пак ако го отепа коњо, да нема никој да го бара. Коа чуло тие зборои момчето од царскио чоек ги клало во умо и ошло кај коњчето, та му кажало оти царо сакал еден човек да му гледа улав коњ. Пари давал царо дојунџе, само да му се гледа коњо.
- Е, што велиш на ова згора - му рекло момчето на коњчето, - да одам да се пазарам?
- Оди, стопанине, и пазари се, ама и мене да ме имаш при тебе, оти ако си оам ќе те убие коњо, како што убил мнозина.
Откоа му го зеде зборо момчето од коњчето, отишло кај царо и се пазарило да го гледа царскио коњ. Си го однесло и коњчето тамо.
Едно влегле во коњушницата при улавио коњ и му свртил чифте
клоци да клоцат, да не го остаит да се прибери до него и да клај рака на него.
- Ја остај се, стопанине - му рекло коњчето - да не те убие овој улав коњ, дури да му го донесам јас умо, да после прибери се и што сакаш прај му.
Се истаи момчето од ааро скраја и туку му влегло коњчето близу до коњо и веднаш му сврте клоците да клоца. На часо и коњчето му и сврте клоците и виштејќи му легна да го бие по слабиње. Кога го реди, кога го реди, го направи пифтија, Кога го изеде тој ќотек коњо, што никој пат не беше го видел, беше се стресол како прат и се скротил како јагне.
- Ај сега, стопанине, - му рекло на момчето, - влези и прај му што ќе му правиш, та ако има гас, нека крени нога!
Влегло момчето при коњо и едно посигна да го фати за огламник, отвори уста да го касни. Коњчето тука бидејќи, кога виде оти сакаше да го касни стопана му, му свртело клоците и му рекло: - „Али уште, бре пес, не ти дојде умот? Ја истај се, бре стопанине, оттука, за умо да му го донесам! - Тоа рече и му легна со клоците по глаа. Како му удира чифтиња, како му удира, дури го напраи да падни на коленици и да му се моли. Тогај коњчето му рекло на момчето да пријди до коњо и да го исчеша, да му орини под него и да го однеси на чешма, да го напие вода. Кога виде тоа нешто царо, на големо чудо стана, за како му дојде од ало момчето на коњо, та го скроти. Вечерта, бидејќи не се вадело во коњушницата, му рекло коњчето на момчето, да ја изваи плочата коњска, што ја најде на пато и да ја клаи на полица да му свети, да не бидит во темница. Ја изваило момчето плочата и ја клало на полица. Кога светнала како некое сонце. Во тоа време беше дошол царо да види што праи момчето со коњо, и ја видел плочата што светела. Го извикал царо
момчето надвор и му ја посакал плочата да ја види. Откоа ја видел плочата, царо се учудил на убаината незина и го натерал да го бара коњо на таа плоча, та да му го донеси. Ако не му го донесит, со глаата ќе одева.
- Еј, мило мое коњче - му рекло момчето, - ами сега како ќе праиме?
- Е-е, јас ти кажав, стопанине, уште коа ја најде плочата ти, оти тебе слава а мене мака. Нејсе, сега вјавни ме и да је ојме кај чумата, чунки таму е тој коњ од плочата.
Му се вкачило момчето на коњчето и одлетале кај чумата таман во зорка. Влегле при чумата, таман во спиењето кзога била.
- Влегуј сега, момче, в аар и одврзи коњо, ама уздата да не ја земиш, оти ако ја фатиш со рака, ќе је тропни над глаата од чумата и веднаш ќе се разбуди, та ќе не расипи.
Влетуање во коњушницата и го одврзало коњо. Кога ја виде уздата, срцето го фати од што била убаа. Без да се уплаши, ја зеде и излезе надвор. Кога виде коњчето оти и уздата беше ја зело момчето, баеѓи беше се уплашило: - Леле, бре стопанине, што се излага да ја земиш уздата, сега ќе се разбуди кучка чума и ќе не погуби. Брго вјавни ме, та белки ќе куртулисаме!
Вјавнало момчето и трештиле да бегаат со се коњо од чумата. Дури да види што се стори чумата, дури да вјавни метлата, беа откачиле баеѓи место. Се пуштила чумата по нив и едно и привтасала, изминале синоро и куртулисале.
- Ах, проклето момче, ако ми дојдиш уште еднаш, ќе видиш ти што ќе те најди!
- Речи му, уште еднаш не идам - му рекло коњчето на момчето, - ами уште двапати ќе дојдам.
- Еднаш нема да дојдам - му рекло момчето на баба чума, - бабо чумо, ами уште двапати ќе дојдам.
Така му рекло момчето и си ошло кај царо со коњо. Коа го виде царо коњо голем ќеф сторил. Вечерта, бидејќи темница во коњушницата било, го клало перото што беше го нашло на патот, да му свети. Ноќта беше отишол царо да види што праи момчето. Коа гледа: на полица перо кај свети како сонце. Му го зел царо и го натерал да му ја донеси пајката со позлаќените пердуи. И пајката била у чумата. Ошло момчето кај чумата и му ја зело пајката како што му го зеде и коњо. Му ја донесе и пајката на царо. Вечерта беше ја клало позлаќената плетенка на полица да му свети наместо борина. Пак царо дошол и ја видел косата на полица кај свети поеќе од сонце. Му ја зел косата царот и го натерал да ја бара таа девојка што ја носила.
- Ами сега, коњче - му рекло момчето, - кај ќе ја бараме девојката, што ја имала косата?
- Е, виде, кога ти велев јас - му рекло коњчето, - оти за тебе слава и чес за плочата, перото и косата. Нејсе, ајде вјавни ме да одиме у чумата дури е брго, чунки у неа е врзана таа девојка со триста синџири. Слушај вамо, стопанине, коа ќе влезиш во одајата кај што е врзана таа девојка, многу пополека да ја одврзуаш, за да не те чуе чумата.
Пошле у чумата таман во темни зори. Влегло момчето во одајата кај што била врзана момата и ја одврзало од тристата синџири. Грабнуање и трештил да бега за кај коњо да се вкачат и да бегаат. За пакост едно синџирче не било одврзано и је стропало на чумата кај што спиела. Едно чула тропотницата и рипнала да види што е и што не е. Кога видела оти девојката му ја зеле, на ум стана. Се стрчала по метлата и одвај ја нашла од што шашардисала. Еле, ја нашла и ја вјавнала. Од лутина што се налутила чумата, по друг пат тргнала да трча да ги втаса момчето и момата. Трча што трча до негде и виде оти по тој пат не се. Се вратила назад и му се пуштила по тој пат. Бре овде да ги втаса, бре онде, еле одвај беа се исчепиле од незината граница и застанале да се одморат. Не би час, втасала чумата на синоро и фатила да се срди, и да колни, и да чкрта со забите.
- Ах, проклето момче - му рекла, - ако ми дојдиш уште еднаш, парче по парче ќе те напраам, гиди копилче едно, гиди! Ти ова мене што ми го стори, никој досега не беше ми го сторил. Целата земја сум ја прошетала, полојна народ сум истепала и од никого вакво лошо не сум патила.
- Ако ме видиш уште еднаш, бабо чумо, да ме пишиш! Толку ми беше маката мене, колку да избијам ќерки ти и да ти земам стоката и да ти ја отмам оваа убава девојка да ми биди мене убава невеста.
Кога и чу чумата овие остри зборои од момчето, од голема мака што је дојде, сама од себе ќе се изееше и најпосле пукна, како костен во пуза, со ниет да удри една смрдеа и од таа смрдеа да го отруе момчето, коњчето и девојчето. Арно, ама коњчето, самовилско бидејќи беше, веднаш беше летнало и многу далеку отишло, та куртулисале од смрдеата на чумата и не умреле. Отишле цри царо и му ја однесле убаата девојка со косите од џеваири и бесценети камење, а забите сите од бели чисти бисери.
Кога ја виде царо таја убаа девојка, срце го фати и веднаш курдиса свадба да праит, та да ја земит за невеста. Кога виде девојката оти царо ќе ја зема за невеста, недраго падна, чунки таа си го сакаше момчето, што ја куртулиса. За да не можи царо да ја земи, таа се смрамори на местото. Кога виде царо, се вчудоввде и брго го викна момчето да му бара крајо. Ја моли, ја коли момчето, некако да ја кандиса да се отстори од мермер пак на чоек, никако не можело да ја кандиса. Коа виде царо оти на тој час не можело да ја кандиса, го остаи момчето само да ја кандисува и тој ошол во другата одаја.
- Слушај, мило момче мое, арно ти ме кандисуаш да се одмермерам, ама јас царо го нејќум за маж да ми биди; јас тебе те сакам и другога не е чаре да земам, чунки ти си што ме куртулиса од триста синџири од чумата. Слушај вамо, мило момче, како ќе напраиме за царо да го сотриме и двата да се земиме, и ние да царуаме. Јас ќе посакам од девет диви кобили млеко да ми донесит царот, и во тоа млеко да се искапит, и после да се отмермерам. А пак ако влезит царо да се искапит, веднаш ќе се попарит. Вака речи му на царо да сторит.
Едно му кажало на царо момчето и веднаш него го натерал да појди кај дивите кобили да и донесит. Му ја кажало момчето таја работа на коњчето. Коњчето го натерало стопана си да му посака девет коњски кожи да и облечит, та така да појдат кај кобилите, чунки тамо имало еден ат што ги вардел кобилите.
Му зело момчето од царот девет коњски кожи и ш облекло коњчето, та отишле кај дивите али водните кобили крај море. Го натерало коњчето стопана си да ископа една дупка, колку да го бери коњчето внатре да влези и да не се гледа. Откоа му напраи момчето дупката, го натера да се скрие на друго место и коњчето виштало што да можи и не можи. Чул виштењето атот од водните кобили и се пуштил низ море да пливат да види каков коњ виштит.
Во истото време, коњчето беше се скрило во дупката и атот кога дошол не го нашол коњо што вискал. Се вратил назад пак пливајќи. До трипати така беше му виснал, за да го умори пливајќи и после му се јавил на мегдан. Едно видуање атот и му се пуштил да го тепа со клоци. Коа се клоцале, коа се биле едно чудо време. Најпосле паднал ато и се цредал. Едно излегло момчето од кај што беше скриено и му дошло кај ато, го наглаило и си го повел по себе.
Видуање тоа нешто кобилите, тргнале по атот и му ги однесол кај царот. На часо и измолзиле и го натерал царо прво момчето да се искапи, та после тој. Тамам да влезит момчето дошло коњчето до млекото и му шмркнало сета жештина од млекото. Влегло и ништо не му се сторило. Виде царо оти ништо не му би на момчето, се слекол да влези да се искапи, само и само да се откамени девојката. Пред да влези, коњчето укнало на млекото и се вжештило. Влегуање царот и се сварил како бел џигер.
На часо беше се откаменила убаата девојка и се венчала за сина му од Петка лајчаро. Си се сториа цар и царица и пак си освоија сите богаства што беше му и зел царо на сила. Си го викнал татка си и мајка си и сите девет браќа, та сите и оженил и покрај него си и прибрал да си живеат царски и господарски.
Ете како бидуа од татко лајчар син цар и господар!

СЛИКА ОД ДЕТЕ - ЕН СЕКСТОН

2008-02-01T07:52:00.001-08:00

Во срцето на гроздот
таму е насмевката.
Во виорот на косата
таму е насмевката.
Во ременот од мантилот
таму е насмевката.
Која насмевка?
Насмевката на моето седумгодишно дете
доловена на сликава.

Се лупи сега, времето си го стори своето,
некаков вид рак на позадина
и на други места.
Како некое скапано знаме
или зеленчук од фрижидер,
прошаран со мувла.
Стареам без крик,
во темнина, темнина.

Ен,
која си ти?

Ја отворам венава
и крвта бликнува како тобоган.
Ја отворам устава
и моите заби се разгневена војска.
Ги отворам очиве,
а тие вртат како пци
околу она што го здогледале.
Ја пуштам косава
и се распаѓа како топчиња прав.
Го откопчувам фустанов
и гледам дете свиткано на тоалетната шолја.
Се свијувам, седејќи тапо,
исфрлајќи фекалии како сладолед,
и сиот кафеав свет
го правам сладок.

Ен,
која си ти?

Само дете кое одвај живее.

Препев од англиски: Љупчо Петрески

БЕЗ НАСЛОВ - ХУЛАХОПА

2008-02-01T07:50:00.000-08:00

пред да зајде последната светлинка на денот, од различните подруми, улици, паркчиња во форма на коцки, се појавуваше по некој побратим четириножник со остри и жолти песјаци и подигнат опаш. на исто место во слично невреме го започнувавме маратонот на гладната ноќ низ остатоците од измиените контејнери.
наоѓавме нови кавги за коска помалку.
глутница на остри заби и инстинкти на клање.
ни беше полесно да се групираме, а барем навечер луѓето се плашеа од нас. неретко ги напаѓавме за да им се осветиме за дневното малтретирање што ни го приредуваа. господари на темните ноќи, почувствував што значи да си вистинско куче. се гордеев на глутницата и на моите заби за ржење.
таа сабајина ...

Ова е коментарот на таинствениот посетител-читач на постови на овој блог алијас ХулаХопа! Навистина текстот не не остави рамнодушни, напротив бевме безмерно восхитени, па затоа решивме дека местото му е меѓу содржините, а не долу, во коментарите!

ЕТЕ ТАКА СЕ СТОРИВ КУЧЕ – ВЛАДИМИР ВЛАДИМИРОВИЧ МАЈАКОВСКИ

2008-02-01T07:49:00.000-08:00

Ох, тоа е сосема неподносливо!
Сиот каков што сум полн со злоба.
Се лутам онака, како што не можете вие,
како куче на лицето на ќелавата месечина –
би ја зел
и би ја растегнал.

Нерви, би требало…
Излегувам,
шетам.
И на улица никој не ме смири.
Некоја си се развика за добра вечер.
Треба да се одговори:
таа ми е пријателка.
Сакам.
Чувствувам –
не можам по човечки.

Какво е тоа безобразие?
Спијам, што ли е?
Се прегледувам:
истиот сум како што си бев,
лицето ми е исто како што сум навикнал да е.
Ги допрев усните,
а под нив –
песјак.

Брзо го скрив лицето, небаре го шмркам носот.
Тргнав накај дома, со двојно поголеми чекори.
Внимателно ја заобиколувам полциската станица,
и одеднаш со задушлив глас:
“Городовој*!
Опашка!”

Поминав со раката и се здрвив.
Тоа
со песјакот само започна,
не забележав во бесниот трк:
под моето палто
се развеала опашка
и се вие одзади,
голема, кучешка.

И што сега?
Еден се развика, толпа се стори.
На вториот му се придружи трет, четврти.
Ја збришаа старицата.
Таа, крстејќи се, врескаше нешто за ѓаволот.

И кога, на лицето ми се наежија мустаќи-венци,
толпата навали,
огромна,
лоша,
застанав на четири
и почнав да лаам:
Ав! ав! ав!

*городовој – службеник со низок чин во градската полиција во Русија пред Револуцијата

Препев од руски: Емил Ниами

КРВ – ЉУПЧО ДИМИТРОВСКИ

2008-02-01T07:48:00.000-08:00

Ја креваш раката да ме надбегаш
оти сум измамен од твојот здив

ова што ме напаѓа од ѕвездите на делфинот
е црвено
и бавно го голта просторот
со нашата средба

се мрачиш за немирот
што ми го фрла срцето в пустина
а молњите во бранот ги играат рибите и школките
да ти ја скршат мислата
дека ќе го преселам градот
пред да го накажеш
со глас

делфинот е подомолник
освојува тајно а спокојно

ова од ѕвездите ме удри с нож
и личи на остров
врзан со жили
што се тенчат
да ме пресечат

измамен сум од твојот здив
посејдоне
крвта ми ја пиеш
мудро да си го пречекаш
времето за смрт

ПЕЧУРКИНА РАБОТА – СЕРГЕЈ ГРИШУНИН

2008-02-01T07:47:00.001-08:00

Печуркарот Микеев одел по шумата во кабаница, заканувачки мавтајќи во водухот со остриот нож за печурки. Наоколу свирел птици, а клукајдрвецот чукал небаре е куршум. Микеев незадоволно се муртел, но да речеме дека тој бил сосема нормално расположен. Имал среќа, а печурките како да трчале кон него. Оние што не му се допаѓале тој едноставно ги шутнувал со нога. Микеев излегол на полјаната и свикал од восхит: Ооооо!, така што неколку парчиња кора од дрво која била излупена паднале од стеблото и полека се пуштиле врз портокаловата капка со мрежа за вентилација. Тој го исчистил ѓубрето и почнал да оди околу огромниот вргањ кој бил голем колку половина човек. Ете ти среќа! Микеев, без мислење ги фрлил собраните печурки, му се приближил на огромниот вргањ и го фатил со двете раце неговото стебло, па почнал да го ниша небаре игра некој тажен танц. На крајот тресејќи с# покусо, печурката се откорнала, па Микеев седнал на земја гушкајќи го својот плен. Тој ја одвлечкал печурката кон колата и бришејќи си го челото од пот, решил да се освежи со една конзерва пиво. Откако го нашол пивото под седиштето, тој излегол од колата и останал подзинат. Пената од конзервата се леела по неговите чевли. Десно од него, на багажникот, си седела печурката, чистејќи си ја единствената ног од шумското ѓубре. Откако го истресол од себе и последното парче пилевина, вргањот ја погледнал својата чиста нога, зел од земја една деланка, па со неа си го пресекол вратот, та му паднала месестата глава и запеал со груб и силен глас:
Држи се, мувло, сестро,
удри со тресок мову стар.
Белата печурка забла и весела
станува сега, ох!
Бела заблеста печурка? - се зачудил Микеев, а печурката пеела ли пеела на сет глас:
Паѓајте, паѓајте,
дождови мои, вие, дождови мои!
Тогаш вргањот престанал да пее и го запрашал вчудовидениот Микеев:
-Што се случило, едноноги?
-Од кај, пак, јас едноног? - не издржал Микеев и со злоба посегнал по ножот во џебот. Тргнал тој кон печурката, но во тој момент се затетеравил, а од долу се слушнало некакво крцкање. Тој ја наведнал главата и видел дека навистина има само една нога, тој станал печурка!
-Е, па здраво и голем да растеш - му замавнал за збогум со шапката вргањот, -Ме чекаат моите другарки, лисичарки, - и заминал кон шумата.
А, печурката Микеев останал да стои таму и да го гледа светот со поинакви очи. Тој и сега е таму. Ако сакате и ако ви е интересно можете да одите во шумата и да го видите.

Превод од руски: Емил Ниами

НА МОЈОТ ЉУБОВНИК, ВРАЌАЈЌИ И СЕ НА СОПРУГАТА - ЕН СЕКСТОН

2008-02-01T07:46:00.000-08:00

Таа е тука.
Таа е грижливо стопена за тебе
и изделкана од твоето детство
изделкана од твојот омилен мермер.

Таа отсекогаш била тука, драги мој.
Таа е, всушност, неверојатна.
Огномет среде мрачен февруари
и толку вистинска како челичен сад.

Види вака. Јас сум минлива.
Луксуз. Пембе црвено бротче на брегот.
Косава ми се издига како чад од автомобилскиот прозорец.
Школка вон сезона.

Таа е повеќе од тоа. Таа е твоето мора да се има,
го порасна твојот практичен и тропски раст.
Ова не е експеримент. Таа е хармонија.
Таа е како жлебот и веслото на кајчето,

става диви цвеќиња на прозорците за појадок,
седи покрај грнчарското тркало напладне,
одгледува три деца под месечина,
три ангели нацртани од Микеланџело,

сето ова со нозете раширени
во несреќните месеци во капелата.
Ако погледнеш, децата се тука
како нежни балони на таванот.

Ги носела едно по едно низ салонот
по вечера, со главите надолу провиснати,
две нозе протестираат, како двајца луѓе
нејзиното лице потонува во песна, а и нивниот сон.

Ти го враќам срцето.
Ти давам дозвола-

поради збрката во неа, прпелкајќи се
болно по земја, поради кучката во неа
и погребот на нејзината рана-
погребот на нејзината мала црвена рана се уште жива-

поради бледиот трепетлив пламен под нејзините ребра
поради пијаниот морнар кој чека во нејзиниот лев пулс,
поради мајчиното колено, поради хулахопките,
поради жартиерите, поради повикот -
љубопитниот повик
кога ќе копаш во рацете и градите
и ќе ја одврзеш портокаловата лента од нејзината коса
и ќе одговориш на тој повик, љубопитен повик.

Таа е толку гола и сама.
Таа е збир на самиот ти и твојот сон.
Качи и се како на споменик, чекор по чекор.
Таа е цврста.

А, јас, пак, јас сум водена боичка.
Се бришам.

Препев од англиски: Љупчо Петрески

БОГ И СВЕТИ ПЕТАР – ХРВАТСКА НАРОДНА ПРИКАЗНА

2008-02-01T07:44:00.000-08:00

Еднаш се шетале Бог и Свети Петар по земјата. Кога паднала ноќ поминале во една куќа на спиење. Во таа куќа ја нашле само жената и ја замолиле да ги прими на преноќевање. Таа им рекла дека би ги примила со задоволство, но оти имала лош маж кој ќе ги истепа и нив и неа кога ќе се врати. Н, тие и понатаму продолжиле да бараат да ги прими, инаку ќе морале да спијат надвор, бидејќи во близина немало други куќи.
- Во ред, – рекла на крајот жената, - но јас нема да бидам виновна ако маж ми ве истепа.
И така тие останале. Жената им направила вечера. Но, се појавил нејзиниот маж. По одот се познавало дека не е добар човек.
Влегол тој во куќата и ништо не рекол, ами само ги погледнал Бог и Свети Петар. Потоа почнал а и вика на жената како можела да ги прими дома. Потоа го фатил Свети Петар и почнал да го тепа колку можел. Петар му кажал на Бога:
- Боже, не гледаш ли како ме тепа? Не гледаш ли дека сака да ме убие?
- Па, Петре, тој е господар во својата куќа. Во своја куќа може да прави сé што сака.
- Ама, Господе, направете нешто да не ме тепа, дојдете барем вие на моето, а јас на ваше место.
- Во ред, - рекол Бог. Нека ти биде.
Тие си ги смениле местата. Но, Свети Петар се прелажал зашто мажот рекол:
- Во ред, доста го тепав тој, сега ќе го фатам другиот да го тепам.
И така, почнал повторно да го тепа Свети Петар.
- Господе, - рекол Свети Петар, повторно мене ме тепа. Готов сум ако набргу не престане. Направете нешто да престане да ме тепа!
Се смилувал Бог на Свети Петар, па ја зел својата палка и го удрил мажот по плеќите. Мажот, пак, паднал во огнот и изгорел. Тогаш жената почнала да тажи и да жали по својот маж, а Бог и рекол:
- Како можеш да плачеш за него, та не може да ти биде полошо одошто ти беше.
- Ах, точНо е дека беше лош, но сеедно, поубаво ми беше со него. Лош беше, ама без него ќе ми биде уште полошо.
- Би сакала повторно да е жив? – ја запрашал Бог.
- Како не би сакала?
- Во ред, тогаш ќе го оживеам.
Тогаш го зел Бог стапот, пробркал по пепелта, и мажот се појавил жив од огнот. Но, наместо да му се заблагодари на Бога што го оживеал, мажот го зел стапот и почнал да ја тепа жената. Па, сега жената почнала да му вели на Бога:
- Господине, кажете му да не ме тепа!
Но, тој не сакал да го послуша Бога, ами откако добро ја натепал жената, му се свртел на Бога, па и него почнал да го тепа. Но, Бог го зел стапот, замавнал со него, па мажот се претворил во коњ. Кога се разденило, Бог и Свети Петар се подготвиле и го зеле коњот со себе.
Кога стасале во градот еден трговец ги прашал дали го продаваат коњот. Бог му рекол дека го продава, па го прашал трговецот колку ќе даде за него. Трговецот му рекол дека вреди триесет цекини.
- Не! – рекол Бог. – Вака ќе направиме. Јас ќе ти го оставам коњот цела година да го товариш, а потоа ќе се вратам и ќе си го земам коњот и половина од заработката.
Трговецот се согласил. И така Свети Петар и Бог продолжиле понатаму по белиот свет. Поминала една година, се вратиле во градот и го нашле трговецот, па го прашале колку заработил од коњот. Трговецот рекол дека никогаш не видел подобар коњ и дека многу заработил со него.
- Во ред, - рекол Бог, - дај ми ја тогаш мојата половина и коњот, а другата половина нека биде твоја како што се договоривме.
- Не, господине, - му рекол трговецот, - јас ќе ви ја дадам сета заработка, а вие дајте ми го коњот.
Но, Бог не се согласил ами му дал на трговесот две третини од заработката, а тој си го зел коњот и една третина, па си тргнале со Свети Петар по патот. И така дошле до истата онаа куќа и таму ја нашле жената. Ја замолиле да преспијат кај неа. Но, таа им рекла дека пред една година им дозволила на двајца да преспијат во нејзината куќа и оти тие и го изгореле мажот и оти така и заблагодариле за нејзината добрина.
- Па, жал ти е за мажот? Јас слушнав дека бил многу лош и оти постојано те тепал.
- Точно е, господине, тој беше лош и постојано ме тепаше, но без него ми е полошо.
- Би сакала ли да ти се врати мажот? – ја запрашал Бог.
- Ах, господине, како не би сакала!
- Во ред, ако сакаш тој ќе ти дојде.
Потоа Бог го удрил коњот со стапот и тој се претворил во човек, па го испратил кај жената и така тие продолжиле мирно да си живеат.

Превод од старохрватски: Емил Ниами

НАЈДРАГОЦЕНИОТ ПЛОД – МАКЕДОНСКА НАРОДНА ПРИКАЗНА

2008-02-01T07:43:00.000-08:00

Си бил еден татко којшто си имал три сина. Еден ден ги викнал тројцата синови и им рекол:
- Чеда мои, сега сте пораснати и треба да појдете во светот за да појдете во светот за да научите да живеете… Обидете се да го пронајдете најдрагоцениот плод. Тој што ќе ми донесе таков плод најмногу ќе ме зарадува.
Тројцата браќа се подготвиле и заминале на пат, секој на своја страна. По три години се вратиле дома. Откако се поздравиле, таткото му се обратил на најстариот:
- Сега, кажи ми, сине, дали го најде најдрагоцениот плод?
Синот отворил една кутија, извадил некоја овошка што ја донесол оддалеку и рекол:
- Еве, татко, ова е најдрагоцениот и најубавиот плод што успеав да го најдам таму кај што бев. Земи го!
- Добро, добро, -рекол таткото. –Си ми донел слатко овошје што не вирее кај нас… А што донесе ти? –го прашал средниот син.
- Јас донесов исто, татко, - рекол тој и пред татка си оставил плод од една друга многу слатка овошка што ја немало во нивниот крај.
- И ти добро си сторил, сине.
Потоа му се обратил на најмалиот син:
- А, ти, сине, што донесе? Те гледам со празни раце.
- Навистина, татко, јас се вратив со празни раце. Парите што ми ги даде ги потрошив на поинакви плодови. Јас се запишав во едно училиште и учев три години. Плодовите што ги собрав таму се наоѓаат во моето срце и во мојата глава. Мислам, драги татко, дека и тие плодови се драгоцени.
Кога ги чул тие зборови, таткото се израдувал и рекол:
- Ти, сине, навистина ми го донесе најдрагоцениот плод. Радоста што ја чувствувам заради тоа е голема, зашто за секој човек најдрагоцен плод е знаењето.

НАЧАЛНИЧКАТА - СЛАВА ПУШКИН

2008-02-01T07:42:00.000-08:00

Работев во крупна фирма со многу оддели. Еднаш началаничката на мојот оддел ме повика кај себе во кабинетот за да дадам извештај. Бидејќи веќе имав служено војска, јас со сигурен чекор пристапив кон неа и со рамен глас, без запирање, го изложив извештајот. Елена, така се викаше началничката, имаше 32 години. Седејќи на својата кожена фотелја на спротивниот крај од кабинетот на огромното биро ме погледна преку врвот на своите огромни очила, кои ја правеа да изгледа како наставничка. Косата и беше собрана во пунѓа, па затоа изгледаше толку строго. Нејзиниот поглед беше растревожен и не ми беше сеедно.
Таа ми рече дека воопшто не знам да правам извештај и да го изложувам.
Оттргнувајќи ја фотелјата од бирото, Елена ми се приближи. Таа носеше мошне скап, строг темно син костум. Здолништетот и беше над колениците, а низ прозрачната бела кошула се гледаше нејзиниот чипкан градник. Носеше хулахопки месо боја и чевли со многу високи потпетици, од кои нејзиниот од стануваше мошне грациозен.
Откако ми се приближи, ме фати за краватата и почна д го мириса моето свежо бричено лице. Од овој настан градите ми се стегнаа. Началничката, обвивајќи го со својата рака мојот врат, ме повлече за краватата и ме бакна на усните. Нејзиниот бакнеж веднаш стана страсен и таа, пуштајќи го мојот јазик во нејзината уста, почна да го цица. Бев здрвен од неочекуваност и не знаев што да правам со рацете.Ги подигнав, но од страв тие самите се спуштија. Елена, откако го почувствува тоа, ги зеде моите раце и ги стави на нејзината половина. Сфатив дека треба да дејствувам, па силно ја приближив до мене, а таа почна уште посилно да ме бакнува. Елена ја зафрли главата наназат и под моите бакнежи почна да става разни делови од свето лице, ушите, вратот и градите. Нејзиното дишење беше забрзано.
Откако грубо ме оттргна од себе, Елена се спушти на колена и откако ми ги откопча панталоните, ги спушти на земја.Пред нејзиното лице се најде мојот набабрен кур, кој беше стегнат во машката танга. Таа го бакна преку гаќите. Моуте раце се псуштија на нејзината глава. Нејзината малечка рака навлезе во моите гаќи и го фати моето трепетливо оружје на кое јасно се гледаа крвните садови. Со својата рака таа почна да ја движи кожичката на коренот од курот. Од убаина јас јазафрлив главата наназад и почнав да ја галам по ушите.
Откако ми ги соблече гаќите, Елена ја зеде в уста главата на курот и почна да ја цица и да ја лиже. Со едната рака таа го дрнкаше, а со другата ми ги милуваше јајцата. Јас почнав да се движам нанапрес и, помагајќи си со раката, го бутав моето достоинство во нејзиното грло.
Таа жедно пушеше.
Откако се наслади со вкусната предсперма од мојата главичка и откако добро ме возбуди, Елена стана и ми се заврте со грбот. Јас, пак, и го соблеков палтото и кошулата. Нежно бакнувајќи ја по вратот, по рамото и по грбот и го соблеков градникот. Елена легна со стомакот на маса и нејзините цицки ја почувствуваа ладнотијата на полираниот мебел. Таа го стави лицето на масата, го зафрли газето нагоре и ги рашири нозете. Јас, пак, го повлеков патентот и и го соблеков здолништето. Таму, во бели свилени гаќички, се наоѓаше необично убаво кружно газе. Се спуштив и почнав да и ги бакнувам газињата. Мирисот што се ширеше од нејзиното меѓуножје ме заведуваше Почнав да и го мирисам пичето и газето. Елена, гледајќи ме со желба во очите, ја потегна врката на своите гаќички. Пред мене се птвори прекрасната слика на пичето и на газето на Лена.
Доближувајќи ги моите усни до нејзиното пиче, почнав да ја бакнувам и да ја лижам таа умогубечка пупка на љубовта. Приближувајќи се со врвот од носот до дупчето на нејзиното газе, почУвствував како тоа се влажни. Моите усни го дразнеа клиторисот, а мојот јазик ги лижеше нејзините полови усни. Тие толку се отворија и набабрија, што сфатив дека е време да се дејствува и доближувајќи го мојот кур до нејзиното пиче, влегов во неа. Тој лесно се лизна во нејзината природа, а јас почувствував како внатре се се стега.
Милувајќи и го грбот, полвината и газињата на Елена, почувствував како таа се наежи. Јас почнав рамномерно да се движам и мојот алат почна да се движи низ блаженството на начланичката. Таа почна да го прима, раширувајќи ги своите газиња со раце. Јас, воздивнувајќи ја рендав својата шефица, а таа стенкаше и ме молеше да продолжам. Беше многу убава одзади. Но, решив да ја променам позата и ја завртев на грб. И ги раширив нозете и ги ставив потпетиците од нејзините чевли на моите рамена. Ме болеше, но ми беше пријатно. Влегов во неа толку нагло, така што моите јајца болно удрија по аголот на масата. Писнувајќи, таа се фати за едната цицка и почна да ја масира и да ја лиже. Јас, пак, почнав да ја ебам со нова сила, а таа се извиваше и се движеше под мене. Го правеше тоа мошне умешно, а јас силно се возбудив.
Откако решив да се излада и да и дадам можност за иницијатива во сексот, без да го допрам курот, легнав на грб. Елена се најде над мене. Таа, потпријќи се на рацете. почна да е насадува на моето другарче. Со рамномерно движење, таа почна да го трие својот клиторис со мојот влакнест алат. Лежев под Елена, милувајќи и ги градите и цицајќи ги нејзините пупки. Ги лижев кафеавите кругови на нејзините цицки. Елена, зафрлијаќи ја главата наназад и извивајќи се како мачка, ме ебеше мене. Почувствував дека е на граница, но таа запре. Ги наби ноктите на моите гради, така што се виде крв, а нејзините очи се превртуваа. Остро паѓајќи врз мене и силно викајќи, Елена почна да се тетерави во конфузијата на оргазмот. Та аме гребеше и ме дрпаше. Јас, држејќи ја за газето, и го набивав длабоко својот кур. Нејзините заби болно ги загризаа моите усни.
Откако сврши, Елена почна да ме бакнува по лицето. Таа се симна од мене, јас лежев на масата, но мојот кур стоеше како столб, сиот мокар. Началничката го зеде в рака и почна трескавично да го дрнка. Потоа го стави во уста и почна толку јако да го пуши, така што на нејзините образи се ојавија дупчиња. На моите восхитувања им немаше крај и јас почнав бурно да свршувам, изливајќи моќни струи сперма право во устата на Елена. Таа жено ја голташе, обидувајќи се да не испушти ни капка. Откако го извади курот од уста, таа продолжи уште малку да го дрка, цедејќи го остатокот течност, ми ја излижа главичката и ми го бакна курот.
Таа почна да се облекува и ми нареди и јас да го сторам истото. Додека ја нафрлав обвлеката на себе, Елена се доведе во ред. Таа повторно изгледаше беспрекорно. Но, во очите се гледаше нејзината строгост. Ми рече дека отсега треба на овој начин да и поднесувам извештај и оти тоа би било трипати во неделата, при што ме очекува унапредување. Сиот среќен и спомнав дека се уште не сум покажал се. На тоа Елена се насмевна и откако повторно ме погледна низ разбот на очилата, ми рече следниот пат подлабоко да ги отворам темите што не сме ги обработиле.
Не очекував таков развој на настаните. На крајот на краиштата, за да си ја задржам работата нема да морам да ја ебам старата, дебела секретарка на директорот.
Иако, можеби таа се и раскажала на Елена и си спомнив како тие двете разговараа, гледајќи ме мене на последната корпоративна забава…

Превод од руски: Емил Ниами

ДАМИТЕ ОД КЕМБРИЏ ШТО ЖИВЕАТ ВО МЕБЕЛИРАНИ ДУШИ – ЕДВАРД ЕСТЛИНГ (И. И.) КАМИНГС

2008-02-01T07:41:00.001-08:00

Дамите од Кембриџ што живеат во мебелирани души
се грди и безгрижни
(исто, и со црковно-протестантски благослов
ќерки, немиросани и духовно безвредни)
веруваат во Исус и Лонгфелоу* и двајцата мртви,
и постојано заинтересирани за многу нешта --
и додека пишувам една уште
ужива во плетењето на прсти да не е е полјакиња?
можеби. Додека постојани лица шараат бараат
скандал за г-ѓа Н и професорот Д
... на дамите од Кембриџ не им е галје, над
Кембриџ ако понекогаш во неговата кутија од
пурпурни неба и безагли, месечината
брбла како парче од лута бомбона.

* Хенри Вадсворт (1807-1882), американски поет

Препев од англиски: Љупчо Петрески

ПРЕЉУБА – АЛЕКСЕЈ АГАТИ

2008-02-01T07:37:00.000-08:00

- А, сега? Забележа? – Сергеј ја подава главата нагоре, загледувајќи се во ноќното небо.
Стас се обидува да улови какво и да е движење меѓу ѕвездите, повторно станувајќи неподвижен, а потоа се врти кон Сергеј.
- Што посака? – небаре безначајно прашува тој.
- Погоди! – се смее Сергеј.
- Следната ѕвезда ќе биде моја. Важи? – Стас го впива својот поглед во толпата оганчиња.
Во малиот парк нема никој. Наоколу е тивко. Навечер никој нема да забележи дека две момчиња седат мошне близу еден до друг.
- Па? Успеа да посакаш? – со шепот праша Сергеј.
- Да! – Стас ги затвора очите. Неговите усни претскажуваат бакнеж.

* * *

По извесно време Стас престана да му се допаѓа на Сергеј.
Беше време да му се каже тоа на Стас, за да се прекратат непотребните односи.
Но, несакајќи Сергеј дозна, дека неговите родители решиле да се преселат кон крајот на летото. И тој ќе мора да замине со нив.
Тогаш Сергеј реши да почека за да му каже на Стас. И во последниот момент на разделбата да му каже дека престанал да го сака.
Зошто да се замрачуваат последните недели со скандали, да се трошат нерви.
Тие продолжија да се среќаваат. Како ништо да не се случило, Сергеј го минуваше времето со Стас.
Стас ништо не заблежуваше, капејќи се во својата љубов. Како и претходно се протегаше со своите наметливи бакнежи. Имаа еднообразен секс. Полудуваа од романтичните гестови на Сергеј. Ги броеја деновите до разделбата.
И летото продолжи.

* * *

Го помнам тоа лето. Во моите спомени бесконечното време се мешаше со соништата, со топлите пердуви, со ладникавите ноќи, со шепотот на слатките зборови, со ѕвездите што паѓаат.
Во моите спомени Сергеј е со мене.

* * *

Тони метал наоколу. Целата железничка станица беше опколена со железни столбови. Бетонот под нозете беше пронижан со челик. Тешките железни вагони беа довлечени еднододруго на перонот.
Разделувачка декорација. Остануваат неколку минути за последните зборови пред разделбата.
Среде метежот на челезничката тие беа сами еден со друг.
- Знаеш, ова беше најубавото лето, - вели Сергеј, обидувајќи се да не го погледне в очи.
- Те сакам, - рече Стас тивко за да може да слушне само Сергеј.
- Сакам да ти кажам… Намерно не ти кажав до последниот ден… - почнува Сергеј, гледајќи право пред себе.
- Сергеј! Веќе повикуваат! Доаѓај побргу! – мавта од прозорецот мајка му.
- Па, време е, - Сергеј се сеќава ненадејно и од џебот вади мобилен, - Земи го за спомен.
- Наоколу мешаница. Никој не забележа, дека две момчиња се прегрнаа за простување.
Пред да влезе во вагонот, Сергеј се завртува.
- Стас! Ќе те помнам.
Возот тргнува и по извесно време фаќа брзина. Се наоколу почнува да се движи.

* * *

По еден час од разделбата, откако си дојде дома, Стас му се јави на Сергеј. Чекаше за неговиот глас да го прекине титкањето, се дури не слушна како мобилниот на Сергеј ѕвони недалеку.
Познат звук, што тој го слушаше кога Сергеј беше до него.
Следниот ден мобилниот на Сергеј не беше достапен и повеќе не ѕвонеше.

* * *

Повеќе не ќе можам никого да сакам толку силно, колку што го сакав Сергеј.
Тоа е зашто светот наоколу многу се измени.
А, јас останав онаков каков што бев…

Превод од руски: Емил Ниами

ВОТЕРШПРЕЈТ – АЛЕКСАНДАР ПРОКОПИЕВ

2008-02-01T07:35:00.000-08:00

Од вториот кат на Трговскиот, синхроно цупкајќи со петиците, се симнуваат две шизлички, во припиени мини-здолништа и со високи чизми. Газат горделиво и несмасно како млади, полетни, иако се уште не сигурни ждребици, што со копитца парадираат по лизгава тркачка патека. За нив, и зтраста и разделбата се лесни и слатки, па, ако случајно, со лаконски врисок, се спрепнат, веќе во истиот миг, се дочекуваат на цврстото газе, со насмевка што открива исто колку и подигнатото мини-здолниште, и многу и ништо! Сепак, и тие, на свој инстиктивен начин, се приспособуваат кон промените наречени живот. Во тој поглед, татко ми беше неприкосновен. Ми се чинеше, способен да завладее со секаква ситуација, дека ништо не прави залудно. Еднаш, бев се уште во градинка, ме поведе со себе на некој свечен ручек во хотел “Македонија”. На средишната маса (Всушност неколку споени) поканетите, сите возрасни и моќни, сркаа густа телешка чорба од бели порцелански чинии. Келнерите се лизгаа нечујно, вешти потрчковци со преполни послужавници, а јас, во синото морнарско оделце со златни копчиња и и јасниот патец што ја двоеше мазно зачешланата коса, се бутнав под маса. Заедно со девојчето во бело, балско фустанче и со бели панделки што му ги кротеа огнените кадри во две исперчени прцлиња (како детаљноста на минатото станува се побескрајна!), започнувајќи го четвороножниот двоен слалом меѓу нозете, облечени во испеглани, сиви, драп или црни панталони, што наизменично се менуваа со разголени нозе се до колената во светкави најлон чорапи, а кои ги сокриваа табаните во кожни или антилоп салонки со високи топуци.
Така, доползивме со моето безимено авантуристичко другарче до две такви нозе во најлонки, и тоа со црн шав по средината, а, мало чудо – собуени! Чевлите, фини и сјајни (помислувам, можеби биле направени како свечените “италијански” од мека шевро-кожа), беа поттурнати нанапред, а стапалата, со црвено обоени нокти под најлонот полуподигнати на прстите, податно големи и откриени, просто се нудеа на нашата палава возбуда. Девојчето прво го почна она што и самиот го замислив – вешто се спротна меѓу нозете и предните ногарки на столот и… го скокотна левиот табан. За миг, стапалото се вкочани, потоа прстите два-трипати брзо се помрднаа, горе-долу; почекавме да се смират, па со безгласен насмеан договор го повторивме скокоткањето, сега заеднички. Реакцијата беше многу побурна: стапалото се одлепи, речиси скокна од подот, а во нашата незапирлива смеа што ни ги поплави грлата, истовремено се уфрли нервозниот кикот на жената, додека нозете, во неконтролирано мавтање, го шутнаа десниот чевел кон нас. Пискотот на жената, задржувајќи ја висината и шокираноста, се протегна во исфрлање нервозни салви од надразнети зборови што меѓусебно се голтаа. Сето тоа, како во некоја возбудлива партија на recitivo accompagnato, беше веднаш поткрепено од дрдорлив хор сопрани и тенори.
Чифтовите, дотогаш лежерно опуштени или преплетени нозе се повлекоа како по наредба, па се исправија и, со енергично подигање на чаршафот, беа заменети со грозд исклештени, озабени муцки, што какафонично кевкаа на нас. Доминираа пудлестото хистерично лице на жената, која, штом ја зграпчи шутнатата чевличка, како да имаше нескриена намера да ја употреби на самото место, во воспитна цел, и поднадуената, булдог-фаца на нејзиниот придружник, чиј засипнат ‘ржечки бас ја навестуваше сета негова важност и опасност на генерален директор. Девојчето, обидувајќи се да се сокрие, се залепи зад мене. Дланката со која отпозади ми го стисна лактот му беше потна и жешка.
И во себе чувствував слична, астрашувачка празнина на фатен плен пред гонителите, но во сето тоа стаписано исчекување, се протна една непослушна, речиси палава искра на веселост што предавнички се откриваше во грчот на насмевката. Веројатно го очекував сигурниот спас што набргу дојде во разиграниот баритон на татко ми. Со ноншалантна супериорност на Ерол Флин од “Робин Худ”, не извлече од под масата, покровителски не гушна, насолзеното девојче и својот, можеше да се забележи, чудно разнежнет син, и во брилјатно водената каденица, со неколку реченици, ја смири надвиената, заканувачка напнатост во колективна, складна смеа и добродушни потчукнувања по нашите раменици. Уште тогаш, во епизодата на приемот, ме грабна нејасното, но доста пркосно чувство, дека, за разлика од мојот непобедлив машки родител, ќе си го носам, со дури посакуваното маза-мазо задоволство: Пинокио комплексот. Секогаш кога ќе треба да се сместам, да се вдомам, да се справам со успехот, намерно ќе си правам белјички и, нормално, откако носот ќе ми нарасне, на сите тие лошковци пред менеубаво им покажувам дека ништо не ми можат. Во тој поглед, испаднаа безуспешни убедувањата за “синот на татка си” – мене воопшто не ми лежеше таа негова надмоќ во однос на етаблирањето, едноставно, сакав да “грешам”. Од друга страна, како нослето Пинокио, и јас бев сигурен дека големиот заштитник ќе ми помогне во вистинскиот час – предвидливо кога се работи за бајка, но во животот заплеткано, подизлитено и, најчесто, неточно.
Во почетокот бајковната маѓија сепак ме служеше. Основното го минав со петки, безбедно и пристојно. Но, како гимназијалец, кидав од часови – кон кино “Култура” (“Вудсток”, “Блоу ап”, “Амаркорд”) или кон паркот, ретко сам, често со другари, најчесто со девојче, а еднаш со кафез во кој се буткаа преплашени бели глувчиња, што амбициозниот професор по биологија ги набави за своите пулени, идните ценети доктори и хирурзи. Го однесов кафезот длабоко во паркот, до брегот на Вардар, и ги пуштив фрустрираните, експериментални животински на слобода. Си одгегаа, возбудени и збунети, меѓу тревките, а случајот “Бел Стаорец” беше разгледуван на првиот наставнички собир како еклатантен пример на ученичко самоволие. За среќа, Борис Александроф веќе беше име што влијаеше застрашувачки за надобудниот професор по биологија, па се провлеков само со укор.
Но, во случајот “Штрц”, злонамерната порота од тројца во салоосенилени професори и двајца газолижачки асистенти долго ме тормозеше со безброј прашања и потпрашања, што се сведуваа на едно: - Зошто сум го прснал со воден пиштол Дренко М. (инаку еден од Вотершпрејт-комисијата)?
Всушност, се беше толку обично. Пиштолот, од оние црвени пластични, го купив во една од бутките на “Тутун”, водата беше свежа, наполнета од љубезното келнерче во “Рома”. Некој тоа го нарекува умисла, на тој ден, како и секогаш, задоцнив не повеќе од шест-седум минути на вежбите по античка.
– Господинот Александров пак ни пристигнува насреде час – се потсмевнува магистерот Дренко М. Неговата езуитска брадичка, залепена за убавото, румено лице на млад човек навикнат на успех, неколкупати самоубедено се затресе, што веднаш беше поткрепено со неприродно гласната смеа на Јана, Ана и Лена, трите студентки секогаш во првиот ред на слушалната, кои зјапаа во самобендисаниот Дренко со благо телешки поглед.
- Ајде, потсети не, Александров, колку Еврипидови трагедии се зачувани? – не причекувајќи ме ни да седнам, подло ме потпраша расположениот асистент.
Молчев.
- Деветнаесет, Александров, деветнаесет. И една сатирска игра. Имаш некој коментар?
- Би сакал да ви кажам една своја минијатура инспирирана од Хиполит.
- ? – ја подигна актерски убедливо левата веѓа, но јас веќе почнав:

Ноќва сум Хиполит
Артемиден ловец…

- Александров, читајте ги вашите стихотворенија дома, или на улица, но ова е Унивезитет!
Си продолжив:

чист, сигурен во себе,
ѕвездоковец…

- Сега веќе претерувате (здружено “хи-хи-хи” на трите см’кли)! Ама запри, човеку! Па ова е бурлеска!
- Бурлеска? - запрашав најневино.
И така, се случи. Го наполнив пиштолчето да ја штрцнам Јана, или Ана, или Лена, ама веќе не можев да издржам. Го погодив точно под левата извештачена Веѓа.
- Атентат!! – се развика.
- Помош!! – се распискаа трите обожавателки.
Потоа, беше испитувањето. Закана со исклучување и слични трици. На крај, судејќи по се, поради тајната интервенција на Борис Великиот, случајот “Штрц” стивна без последици. Лаконскиот коментар на татко ми, еден фројдистичко настроен психијатар би го согледал предупредувачки: “Quo usque tandem”. Но, јас веќе одев контра трпението на авторитетот. Си ја одбрав, спонтано и со веселост, својата животна улога.

ВИСТИНСКА ОДЛУКА – ЕЈМИ ХЕМПЕЛ

2008-02-01T07:33:00.000-08:00

Плоштадот Сидни Лотон е всушност парк за минувачи: нема ниту една клупа. За неколку минути се стасува пеш од едниот до другиот крај. Недалеку оттаму има еден клуб… затоа тука се најдовме со Весли, кај фонтаната “Четири годишни времиња”.
Во фонтаната нема ниту една метална паричка.
- Така е! – рече Весли и според тоа знаев дека донел одлука. - Мислиш дека е злосторство да се смени мислењето? – ме прашува. – Ако можеш да правиш нешто, не значи дека тоа треба да го правиш на сила. Така ли е? Зашто јас можам, но не сакам повеќе – рече тој додека одевме по асфалтираната улица.
Тој зборуваше за глумата. Се уште успеваше да ја засмејува публиката, но сака да престане.
- Мислам дека во прашање е времето. – му реков јас. - Најважно е да се решиш во вистинскиот момент.
- “Три попа влегуваат во бар”.
Еднаш некој си тип го препознал Весли на аеродром и се кладел со него дека нема да успее да смисли виц кој започнува со горе споменатата реченица. Се качиле на авион во Хонолулу и за време на летот до Сан Франциско Весли имал време од пет часа да го смисли вицот “Три попа влегуваат во бар”. Ја добил опкладата, но не прашав колку пари добил.
Отидов по него на аеродром и оттаму веднаш го одвезов во клубот. Тоа обично го прави Ева, но овојпат ме испрати мене. Ева Грант наскоро ќе биде поранешната жена на Весли Грант.
- Ева јавила во хотелот дека ќе дојде вечерва, - рече Весли. – Но, нема да се смее.
- Ниту, пак, ќе можеш да ја слушнеш од шестоте души во публиката. – му реков јас. - Сите места се распродадени.
- Секогаш го слушам тоа. Знаеш, таа сака да купам јахта. Секако, штом се повлечам од сцената.
- А, што и значи тоа? – го апрашав. – И онака сака да те напушти.
- Можеби нема да ме напушти. – рече Весли. – Можеби нема да ме напушти ако купам брод.
Ја беше запознал во еден бар во кој таа танцувала топлес. Наскоро престана да танцува и почна да се занимава со новинарство. Напиша текст за еден неделник, но тие не сакаа да го објават цели шест месеци. Весли го праша директорот на неделникот што не е во ред со текстот, случајно да не не е доволно здодевен.Потоа побара услуга од еден новинар и тој и овозможи на Ева да добие постојана месечна рубрика за телевизиските ѕвезди што исчезнале од екраните.
Весли ја викна конобарката за да нарача нешто посебно. Набргу се врати со чинија полна со компот од праски. Весли извади од џебот шишенце со сируп против кашлица и сиот го изли врз праските.
- Навистина ти се восхитувам, - му реков. – Јас никогаш не би можел да излезам на сцена и да ги засмејувам луѓето.
- Немој да си смешен, - ми рече и почна на сила да ги бута во уста праските, кои станаа црвени од сирупот. – Знаеш што можеш да направиш ти? Можеш да ме скокоткаш.
И тоа вообичаено беше работа на Ева. Тоа е навика од баба му, уште кога бил мал. Скокоткањето за него не беше само обична забава. Ми се довери дека тоа му носи среќа и олеснување секогаш кога се чувствува фатен во замка, немоќен, на работ за да заплаче.
Ритуалот на скокоткање и препуштање на сето тоа, придонесувааа да стане духовит, веројатно е така.
Малку подоцна отидовме во канцеларијата на директорот на клубот за да се напиеме нешто. Весли почна да ги разгледува полиците полни со видеокасети, зеде една и ја стави во видеото. Потоа седна покрај мене.
Тоа беше лента со рекламни спотови, што ги беше снимал за мали, локални станици. Велеше дека и тоа е работа на еден комичар.
На снимката најпрво се покажа Весли во костум, со кравата. Тоа беше реклама за трговскиот центар во Ист Беј.
- Кажи ми кога нема да биде опасно, - ми рече тој, покривајќи ги очите со раце. – Се мразам самиот себе!
Снимката не беше добра.
- Следната реклама најмногу и се допаѓа на Ева.
Рекламата беше за лепак од смола кој продира длабоко и со кој можат да се лепат и пукнатини во бетон. Се гледаше маж кој со очај ги гледаше пукнатините на тротоарот пред својата куќа. Тоа беше некогашниот ортак на Весли, Лери Банкс. Се разделија пред неколку години, кога Банкс реши да се кандидира за претседател на општината.
Весли го исклучи видеото пред да заврши рекламата. Ја отвори вратат и ја замоли конобарката да донесе вотка.
Повторно седна покрај мене и рече дека дошло време за да го промени начинот на живеење, Тоа всушност и го сакаше.
- Само, од каде да почнам? – ме праша.
- Од дребулиите, - му одговорив. Почни од дребулии, па премини на покрупни работи. Исто како кога се средува домот. Прво ќе ја средиш едната соба. Можеби ќе ти биде потребно многу повеќе време за таа една соба, особено ако сакаш тоа да го направиш добро. Ќе почнеш од дребулии и ќе видиш колку се станува големо.
- А, што ако кај мене биде поинаку? – праша Весли. – Можеби се ќе станува помало и помало. На другата страна е сцената, знаеш… знаеш колку е убаво кога си таму, кога ќе се најдам на сцената и немам што да кажам, а нешто мора да се случи!
Се напи голтка вотка.
- Амо има едно нешто што никако не можам да го сфатам, – рече тој. А, ти? Си посакал ли некогаш да умреш? Мислам, си се обидел ли некогаш се да прекинеш?
- Еднаш, - му одговорив. Возев со лудачка брзина и за малку ќе направев судир, но сепак го избегнав.
- Јас не, - рече Весли. – Затоа секогаш велам фала му на Бога што сум лав во хороскоп!
Еден час пред почетокот на претставата Ева стаса во барот. Изгледаше прекрасно. Весли и го кажа тоа, а и останатите присутни му се придружија. Тен како марципан, коса платинесто руса и сјајна.
Конобарката дојде за да праша дали сакаме нешто.
- Не сакам алкохол, - рече Ева. – Само некој газиран сок од лимон. Има ли некој вечерва? Некој Л.А.
Л. А. е агент од Холивуд кој доаѓа на север во потрага по таленти.
- Би требало да е стасан, но го нема, - рече Весли.
- И подобро, - му одговори Ева. – Тие навистина тормозат. Ќе те опсипат со комплименти, а потоа никогаш нема да ги видиш. Така е насекаде.
Ја стави раката на рамното на Весли, а тој се заврте со столчето така што таа можеше со двете раце да му го масира вратот.
- Оваа жена е многу добра кон мене, - рече тој.
- Ќе го запомнам ова, ќе го запомнам. – рече Ева.
- Кој вели дека комичарите немаат обожаватели?
Тоа беше сопственикот на клубот, кој требаше да го одведе Весли на сцената и да и го претстави на публиката. Тргнаа, а Ева и јас му испративме бакнеж на Весли и ги зедовме нашите чаши со пијалак. Поминавме покрај луѓето што стоеја во ред за карти. Покрај билетарницата се наоѓаше големо пано, четири на два метри, со фотографија на Весли. Тоа беше фотографија од рекламен спот што го беше снимал неколку дена поред тоа. Ева ми понуди да го пробам нејзиниот газиран пијалак со лимон. Ја прашав дали го сменила своето мислење во врска со Весли.
- Чувствувам нешто кон него, - ми рече. – Побекогаш тоа ќе згасне… Не ти се чини дека е нервозен?
- Секогаш е нервозен.
- И јас мислам така. Затоа го сакам тој брод. Затоа секогаш сум покрај него.
Светлата се изгаснаа. Сопственикот на локалот излезе на сцената. Го зеде микрофонот и почна да зборува. Поминаа неколку секунди додека микрофонот профункционира.
- Секоја вечер излегувам тука пред вас и ви најавувам дека ќе гледате голема претстава, а вие знаете дека се што ќе ви кажам е чиста вистина. Меѓутоа, вечерва и јас верувам во тоа.
Ева и јас се доближивме, така што рамењата ни се допираа. Слушнавме како го изговараат името на Весли. Рефлекторот што фрлаше сина светлина го следеше додека одеше по сцената. Потоа го слушнавме Весли како и вели на публиката дека е фантастично што е повторно во Лос Анџелес.
На плоштадот Сидни Лотон малите возвишувања правилно се надоврзуваа едно на друго, но дрвјата не делуваат скалдно, а особено паѓа в очи што ги има многу малку. Весли и јас повторно минуваме оттука.
- Направив како што сакаше таа, - рече Весли. – Купив бротче и запловивме по први јули. По ѓаволите, направив онака како што јас сакав. Всушност останав морски волк… вашиот Конрад, вашиот старецот и морето, вашата риба. Убаво е кога се пресекуваат брановите и, во извесна смисла, кога се излегува надвор од сопствените граници. Да нурнеш во водата за да смениш нешто. Кога сме кај Ева, таа не е сигурна дека и натаму се ќе биде како што треба. И реков дека сета мудрост е во следново: јас ќе правам онака како што сакам, а ти, исто така, онакака како што сакам.
Почна да се смее.
- Се ќе биде во ред, зашто ја сакам до лудило. Ја гледам како филм “Ева Грант пере алишта”. А, јас седам и набљудувам.
- Зошто сето тоа не и го кажеш нејзе? – го прашав.
- Па, би можел, - рече тој со сомнеж. Но… сепак можеби јас сум будала.
- Та, можеш ли да се спакуваш и да заминеш? – го прашав.
- Треба да земам уште нешто пари, процент од реклама. “Цемент и пукнатини”. А, Ева се уште може да бара да добива помош. Ако сакаш, можеш да и кажеш дека сум ти го рекол ова.
Едно момче со касетофон на рамото мина покрај нас и не заглуши со музиката.
- Знаеш, - рече Весли како воопшто и да не ја слуша музиката, - кога ќе запознаам некого си велам себеси: ти давам три минути да ми ја покажеш искрата што ја носиш во себе. Кај Ева таа искра постојано се чувствува, а колку долго трае тоа? Затоа не можам, а да не помислам: ние, всушност, можеме да бидеме заедно заскогаш, без оглед на тоа дали сме еден покрај друг или сме разделени!
Пред нас се нишаат тополите, а меѓу нивните крошни се гледа небото.

Превод од англиски: Емил Ниами