вторник, 5 февраля 2008 г.

ПО УЛИЦЕ МОЕЙ – БЕЛЛА АХМАДУЛИНА/ПО МОЈАТА УЛИЦА - БЕЛА АХМАДУЛИНА

По улице моей который год
звучат шаги - мои друзья уходят.
Друзей моих медлительный уход
той темноте за окнами угоден.

О одиночество, как твой характер крут!
Посверкивая циркулем железным,
как холодно ты замыкаешь круг,
не внемля увереньям бесполезным.

Дай стать на цыпочки в твоем лесу,
на том конце замедленного жеста
найти листву, и поднести к лицу,
и ощутить сиротство, как блаженство.

Даруй мне тишь твоих библиотек,
твоих концертов строгие мотивы,
и - мудрая - я позабуду тех,
кто умерли или доселе живы.

И я познаю мудрость и печаль,
свой тайный смысл доверят мне предметы.
Природа, прислонясь к моим плечам,
объявит свои детские секреты.

И вот тогда - из слез, из темноты,
из бедного невежества былого
друзей моих прекрасные черты
появятся и растворятся снова.

1959

По мојата улица неколку години
се слушаат чекори - моите другари заминуваат.
Спорото заминување на моите другари
на темнината зад прозорците и се допага.

О, осаменост, колку е крут твојот карактер!
Подбленувајќи со железен шестар,
толку ладно правиш круг,
не слушајќи ги бесполезните уверувања.

Дозволи ми да застанам на прсти во твојата шума,
на тој крај од успорениот гест,
да го најдам лисјето и да го приближам до лицето,
и да ја почувствувам бедата како блаженство.

Подари ми ја тишината на твоите библиотеки,
строгите мнотиви на твоите концерти,
и - мудра - ќе ги заборавам оние
што умреле или оние што се се уште живи.

И ќе ја почувствувам мудроста и тагата,
предметите ќе ми ја кажат својата тајна смисла.
Природата, што се потпира на моите плеќи,
ќе ми ги каже своите детски тајни.

И тогаш - од солзите, од темнината,
од бедната нељубезност на минатото,
прекрасните црти на моите другари
ќе се појават и повторно ќе исчезнат.

1959

ПРЕД ТРИ МЕСЕЦИ… - СЕРГЕЈ ДОНАТОВИЧ ДОВАЛТОВ

Пред три месеци посетував курсеви за филигранство. Таму учев и англиски јазик. Професорката Кетрин сакаше да поставува неочекувани прашања.
Помнам таа ме праша:
- Што мислиш, ќе има ли војна?
А, јас и одговорив:
- Војната веќе се води. Само што Американците тоа не го знаат.
- А, како тоа?
- Мошне едноставно. Во Техеран ја зазеле американската амбасада, а правно гледано, тоа е територија на САД. Освен тоа има и 50 воени заробеници.
- Што ни преостанува да направиме? - ме праша Кетрин...
Јас не сум дипломат, не сум политичар и не сум генерал. Дури не сум ни Американец. Јас се обидувам да гледам на таа работа од граѓанска гледна точка.
Однесувањето на човекот и однесувањето на државата се спротивставени. Самозаштитата и одбрамбената способност се идентични поими, разликата е во квантитетот, а не во кавалитетот.
Мојата претстава за самозаштитата се градеше во логорите. Таму јас запомнив еднаш за секогаш: Подготвеноста за кавга, значи способност за нејзино започнување,
доколку ситуацијата го бара тоа.
Можно е и да се воздржиш. Да си одиш со уништена физиономија, т.е. да капитулираш...
Навистина, поразот во кавгата не го означува нејзиниот крај. Ќе те претепуваат по пропис. И на крајот ќе го уништат човекот во тебе.
Истото се случува и со државата. Подготвеноста за војна, значи и способност за нејзино започнување, доколку ситуацијата го бара тоа.
Тито велеше:
- Ако треба сите ќе загинеме.
Него не го праќаа в затвор. Си го проживеа животот како почитуван човек. Нешто слично извика и Чаушеску. Или само напомена. Него не го праќаа в затвор...
Јас ги слушам само разумните, трезвени аргументи:
- А, ако има војна?! Тоа значи крај?! Што може да биде поужасно од смртта?!
Поужасно од смртта е страшливоста, малодушноста, и неминовното по нив - ропството.
Па, не е ли рано да се говори за смртта? Ете Евреите ги ослободија своите заложници, и ништо. Живи и здрави се.
Треба да се умее...

Превод од руски: Емил Ниами

ЌЕРКА - ГЕРТРУД СТАЈН

Зошто светот не војува?
Ова може да ве зачуди малку, но кога ќе сфатите како
лесно г-ѓа Чарлс Бјанко продава дела од американски
уметници на американски милионери ќе признаете дека
моќниците се принудени да бидат среќни. Дозволете ми да ви кажам една приказна. Еден уметник љубеше жена. Еден музичар не пееше.
Еден Јужноафриканец сакаше книги. Еден Американец беше жена и и требаше помош. Дали Американците се исти како инкубаторите.
Но, ова е остатокот од приказната. Тој стана моќник.

Препев од англиски: Љупчо Петрески

НОВА АНАТОМИЈА - ДАНИИЛ (ИВАНОВИЧ ЈУВАЧОВ) ХАРМС

На едно малечко девојче на носот му израснаа две сини панделки. Тоа беше особено редок случај, зашто на едната панделка беше напишано “Марс”, а на другата “Јупитер”.
1935
Превод од руски: Емил Ниами

КАСНИ ПОРАСНИ - ПЕТРЕ М. АНДРЕЕВСКИ

ЦРЕША

Како прво и прво црешата се
вцрви до врвот од црешовото дрво,
а како второ, а не прво,
се тресеше целото дрво
кога од неговите ветки
беревме црвени обетки.

ЈАГОДИ

Ко жарчиња в лице горат,
мислиш нешто срамно зборат
или пак на сите места
од нас им се зема свеста,
па одвај го држат сокот
за да не му мине рокот

КАЈСИЈА И ПРАСКА

Кајсијата и праската лично
си ја бараат својата сличност
и си светат кој знае до каде
тука нема што да се додаде,
без нив и ти можеби си видел
во бавчата потемно ќе биде.

ЈАБОЛКА

Јаболкниците имаат болка
не знаат што се без јаболка,
без јаболка и без птици
тие не се јаболкници,
јаболката, пак, од ред сите
си се мислат на гранките.

КРУША

Крушата е чудна чаша,
до врв полна слатка каша,
ене една кренал ежот
да измери колку тежи,
кај нас велат земи круша,
рани душа да те слуша.

ЛУБЕНИЦА

Ах, таа лубеница, таа деница
среде поле ко негова реченица,
дали има нешто повеќе што блажи,
не може со полна уста да се каже,
само една пчела остана да бучи
верувајќи дека друго ќе се случи.

ГРОЗЈЕ

Глеј, од лозјата не вика
сака со нас да се слика,
но, над него пчели јато
со прочуено минатот,
се караат и се мират,
првата ја пијат шира.

СЛИВА

Е, сливата не е жива
ако некој ја прозива,
за компот или за слатко трајно
или за нешто позначајно,
не знам зошто и е криво
што влегува во нов живот.

СМОКВА

Зелено е вирче роса,
торбе полно ситно просо,
низа на врат што се носи,
но најмногу од се е
слаткараница што умее
од теглата да се смее.

БАНАНА

Има една лоша страна,
само една мана знајна,
што не расте и кај нас,
но што значи
една мана
за позлатената банана.

ПОРТОКАЛ

Мирислив и жолт ко цвеќе,
а можеби и повеќе,
од родната земја, крајот,
му останал само сјајост,
како доказ спомен некој,
дека дошол од далеку.

ЛИМОН

Ако можеш намини
на свежи витамини,
од сончеви падини,
лимонови градини,
и здравје и понада
во чаша лимонада.

ОРЕВИ

Во секој орев јатки златни,
ко сестрички чистопатни,
уплашени во своите лица
што ги демне верверица,
уште не можат да сфатат
од кај паднале на патот.

КОСТЕНИ

Каква есен, каква есен,
не знам колку костени ни снесе,
сега надвор врне, снежи,
а ним им гори, жежи,
си пукаат на печката гласно,
како ништо да не им е јасно.

:-)

МАЖОТ - ДОМАЌИН - РУСКА НАРОДНА СКАЗНА

Мажот секој ден работел во полето, а жената дома домаќинлакот го терала.
Мажот мошне често и велел:
- Јас цел ден работам во полето, а ти што правиш? Ништо не работиш! По цел ден седиш дома!
- Во ред, - рекла еднаш жената. - Ти остани дома, а јас ќе одам во полето.
Така и направиле. Жената отишла на поле да работи, а мажот си останал дома да го тера домаќинлакот. Си дошла жената дома на ручек и кога што ќе види: козите ја јадат зелката, сите кокошки во градината отишле, крават мука гладна, мачката млекото го истурила, печката камен ладна, а ручек нема. Тргнала тогаш жената мажот да го бара. А, тој седнал покрај бунарот, ја фрлил во него кофата и не може да ја извлече...
Погледнала жената, па рекла:
- Што има да се каже? Никогаш домаќинлак не терал! Добро е што жив останал!

Превод од руски: Емил Ниами

УШИ - РИСТО ЛАЗАРОВ

Има уши магарешки,
има уши лопати,
уши начучулени,
уши клемпави,
уши издолжени,
уши камени,
уши дупнати,
или уши дупени,
има уши ѕидови,
и уши лустери,
уши телефони,
уши тапани,
има уши разно-разни.
Едни уши
слушаат Божји заповеди,
слушаат птичји црцор
и нечујни звуци,
слушаат коледе-леде,
слушаат вести на радио,
вести на телевизија,
слушаат камбани,
бајачки и тажаленки,
слушаат воени команди,
сирени и други тревоги,
слушаат лелекање,
слушаат лавежи
и февруарски мјаукања.
Други уши
не слушаат ништо,
а не се глуви, проверено,
не слушаат молби,
не слушаат клетви,
ни пцости, ни закани.
Има уши
на изопачени мераци
(колкави уши
- толкави глупости)
има и низ уши зачнати,
има женски со уши обетки
што се дупат
со кого ќе стасаат,
а и такви што трчаат
до кајшто глув слуша.
Сал Душко долгоушко ли зне
дека сите едноуви
не се Ван Гоговци?